Integriteit

Integriteit, daar ging het vandaag over. Bij de Academia Vitae hebben we met elkaar de integriteitsdag vormgegeven. Een dag waarop fellows en introducees in de Academia Vitae samenkwamen om de kern van de gedachte achter de Academia in de praktijk te brengen. De studie, het gesprek, de gedachten, standpunten, verschillen van inzicht en mening en de argumentaties. In lijn met het verzoek van de gespreksleiders Arjo Klamer en Ruud Welten krijgt u hier dan geheel gratis mijn (veel te) korte schets van wat er gebeurde op deze eerste lentedag in het Jordenhuis in Deventer.

Door het gesprek aan te gaan met de voortreffelijke Ton Koopman over integriteit in de muziek leerden wij dat zijn interpretatie vooral gericht is op authenticiteit ten opzichte van de componist. Voer je de muziek van Bach uit zoals Bach het bedoelde (voor zover je dat op basis van onder andere wetenschappelijk onderzoek kunt vaststellen) of respecteer je de kwaliteit van de muziek zelf door jouw individuele interpretatie toe te voegen aan die van je voorgangers / collegae. Met andere woorden: beleef je je interpretatie als muzikant als annotatie bij de muziek of als een zo goed mogelijke benadering van het origineel? Gelukkig was er geen eenduidig antwoord. Het hart zat sommigen in de weg.

Maurits de Brauw van de Algemene rekenkamer confronteerde ons verrassend genoeg niet met een uitwijding over het calculatorisch gelijk maar juist met een over de persoonlijke positiekeuze ten opzichte van de uitvoering van de taken. En de consequenties daarvaan voor de eigen integriteit ten opzichte van het werk van de organisatie als een bron om vanuit te werken in plaats van een toetssteen voor de resultaten. De toon was daarmee gezet voor de lunchgesprekken.

Jan Bor, de fylosoof, hielp het gesprek op gang in de middag door vast te stellen dat na omzwerving en onderzoek in de oosterse wijsheden en langs oosterse wijsgeren uiteindelijk Socrates als oorspronkelijke bron van integer handelen recht overeind is gebleven. Spannend om gezamenlijk in gesprek te zien dat er voor Socrates’ positiekeuze rond zijn doodvonnis als voorbeeld van integer denken en handelen na enkele duizenden jaren nog eenzelfde waardering spreekt. Tegelijkertijd de situatie van Socrates op dat moment zelf herkennend als een situatie die nog steeds vaak voor komt.

Edgar Karssing nam ons als filosoof/econoom/trainer mee op zijn reis naar de integriteit in de beroepspraktijk. Waarin het gesprek de emoties soms heviger naar voren liet komen omdat de herkenning wellicht zo groot was. Of was het dat niet iedereen mee wilde gaan in de redeneringen? De spraakverwarring rond het woord integriteit en de andere woorden die we er omheen sponnen nam weliswaar toe maar werd toch in structuren gevangen. Met begrip voor het gevaar van doorschieten uit een soort behoefte aan politieke correctheid. Voor mij bleef hier de grootste puzzel van de dag onopgelost en deed de door Arjo gezochte aporische ervaring zich voelen.

Frans Vosman de theoloog kwam met de spiritualiteit als basis of kern voor integriteit in handelen. Het rechten van de rug werd op de middag in de gesprekken die hier op volgden steeds duidelijker. Daarbij oog hebbend voor zaken als het te nemen verlies, de aan te richten schade en de expliciete keuze op basis van de persoonlijk beleving van spiritueel geladen integriteit. Het zelf sterken daarin door oefening werd een kern die ons collectief aan het denken zette. Hiermee werd het dilemma van integriteit ten opzichte van acceptatie van de consequenties van de door integriteit gestuurde keuze voelbaar. De aporische ervaring voorbij zal ik maar zeggen.

In deze paar alinea’s is natuurlijk niet te vangen hoe de beleving van de dag en kwaliteit van het gesprek was, daarvoor moest je simpelweg aanwezig zijn en deelnemen. Toch is het hopelijk duidelijk wat het belang is van voortzetting van dit gesprek. In de eigen kring, binnen de netwerken waarin je leeft en werkt en speelt en in gesprek met jezelf. Wat het vervolg is zal ieder voor zich ervaren, of niet. Dat er voldoende reden is om op grond van deze dag verdere verdieping te zoeken of juist nadrukkelijker kiezen op basis van de eigen interpretatie van integriteit staat als een stevige paal boven het water. In Deventer was het vandaag in ieder geval een bijzondere dag met bijzondere ontmoetingen en bijzondere mensen, voor voortzetting vatbaar.

En kent u de Academia Vitae nog niet maar wilt u zich wel laten inspireren?
Kijk dan op www.academiavitae.nl.

Alice Verheij