Ik werk al een tijdje aan een onderzoek en artikel over transgenders en sport in Nederland. Een vriendin wees me op een bijdrage op een weblog over dit onderwerp. De tragische zaak van Santhi was me al bekend maar is beter uitgewerkt en schets het onrecht dat veel transgenders in de Indiase samenleving ontmoeten. Te beginnen in de sport.
- Citaat uit een entry op het weblog van Swatiroy. http://swatiroy.wordpress.com -
Welk gender?
S. Santhi, een voormalige atlete heeft vorig jaar begin september getracht zich van het leven te beroven. De zilveren medaille die ze had gewonnen bij de 800 meter race op de Asian Games in Doha was haar afgenomen Nadat ze niet door de gendertest was gekomen. ‘Santhi wept like a woman’ was de kop van een DNA nieuwsbericht (18 december 2006) waarin dit verhaal besproken werd. In de inleiding werd geschreven: ‘S Santhi ran like a man to bag the silver medal in the 800 metres race for women at Doha last Sunday. This Monday, the athlete wept like a woman after receiving the Rs 15 lakh reward (1,5 miljoen rupies) from Tamil Nadu Chief Minister M Karunanidhi.’ Ze werd wel door de Tamil regering geëerd met een geldprijs maar ze moest de medaille van de spelen inleveren.
Volgens het Indian Express Report van 19 december 2006 is dit niet de eerste keer dat een Indische atlete betrokken is bij een gender controverse. Anusuya Bai en Nani Radha hebben zich ook aan dit soort test moeten onderwerpen in de zeventiger jaren en de atlete Solamathi later. Dit rapport zoals als vele andere over dit onderwerp hebben Santhi’s leven kapot gemaakt en van haar een onderwerp gemaakt in plaats van de vraag te bekijken hoe het komt dat er geen ruimte is in de mainstream voor iemand die niet in de ‘man’ of ‘vrouw’ categorieën valt.
Dit gebeurt niet alleen in de sport maar overal in de samenleving. Het meest voorkomende voorbeeld is het moeten invullen van formulieren. Er blijken maar twee genders mogelijk te zijn. Er zou echter ook gevraagd kunnen worden naar iemands persoonlijke invulling van de genderrol. Er is niets dat we formeel kunnen ondernemen als we buiten de twee gender categorieën vallen.
Er is een scene in de film Chakh De India waar de meiden van een hockeyteam een paar mannen in elkaar slaan die zich naar hen hebben misdragen. Hierna gaat Shahrukh Khan naar één van de mannen toen, pakt hem bij zijn nek en zegt ter verdediging van de meiden dat ze geen ‘Chakkas’ zijn. Een denigrerend Hindi woord voor Hijras. Hijras worden in de meeste Bollywood films geportretteerd in komische rollen en niet als normale mensen. Ze worden gebruikt in de dansscenes en dat is het dan ook.
- einde citaat -
Is dit nu een specifiek Indiase situatie of gedraagt ook onze westerse maatschappij zich soms ook op de manier zoals die in India? Als ik naar de sport kijk in Nederland dan kan niet anders dan de conclusie getrokken worden dat sport een subcultuur is met geheel eigen regels en wetten. Als er een groep Rotterdammers op de dam ‘Joden, Joden’ gaat roepen dan zal dat al snel een flinke rel worden en er zal vast opgetreden worden door de politie. Er komen rechtszaken van en de publiciteit is niet van de lucht. Cabaretiers gaan zich druk maken en de maatschappelijke discussie over antisemitisme laait tot grote hoogten op. Zoniet wanneer hetzelfde gebeurt enkele kilometers zuidelijker in de Arena. Bij sport gelden andere wetten.
En inderdaad als we de positie van transgenders bij sportbeoefening bekijken dan blijkt er een groot grijs grauw onduidelijk gebied te bestaan. Sportbonden hebben of geen regelgeving en verwijzen naar NOC/NSF die ook geen dekkende regelgeving heeft of sluiten simpelweg deelname aan competitiesport uit. Rechtstreekse antwoorden over de regelgeving zijn maar zeer moeizaam te krijgen. NOC/NSF studeert al jaren op regelgeving maar levert die ondertussen niet en het ministerie dat voor sport verantwoordelijk is shuift die verantwoordelijkheid voor sport regelgeving door naar NOC/NSF. De cirkel is dan snel rond, er gebeurt eenvoudigweg niets.
Ben je transgender en wil je in de gekozen genderrol sporten dan is een vrije sportkeuze onmogelijk tenzij je je eigen identiteit ontkent en daar naar handelt en je anders voordoet dan je bent. Goed er zijn sporten die een uitzondering vormen maar dat zijn dan ook niet genderspecifieke sporten als paardrijden.
Ben je transseksueel dan staat het er minder slecht voor. Twee jaar na je (juridische) geslachtswijziging kan je weer vrij kiezen uit de sporten die je wilt beoefenen. De regels van NOC/NSF, hoe achterhaald ook, voorzien daarin. De sportbonden volgen doorgaans die regels. Maar als je tijdens je transitie wilt sporten dan doet zich hetzelfde probleem voor. Overigens gaat dit op voor competitie en topsport, niet voor recreatiesport. Maar moet je dan per sé recreatiesport gaan doen terwijl je graag wedstrijden speelt als korfbalster, volleyballer, basketbalster of voetballer?
Conclusie: we doen het hier bepaald niet beter dan in India. Transgenders (in welke variant dan ook) worden structureel beperkt en regelmatig zelfs structureel uitgesloten van sportbeoefening. Ondanks artikel 1 van de Grondwet die toch alle wetten en regels zou moeten overstijgen. Een blamage voor NOC/NSF, veel sportbonden, de overheid en Nederland.
En in de media? Ach, transgenders komen nauwelijks aan bod. Transseksuelen alleen serieus in documentaires en verder met niet bepaald serieuze benadering, maar dat is een ander onderwerp.
(M)alice © 2008
Filed under: Columns, Emancipatie, Gender, Politiek, Transgender, Werk in uitvoering
Dan zal het voorbeeld wel buiten de Olympische spelen vallen, want daar mag niet meer naar de genen gekeken worden, omdat deze vaak niet doorslaggevend zijn bijvoorbeeld.
Maar wat is er mis met wachten bij topsport? Waarom willen transen meteen na hun operatie topsport bedrijven? Hun lichaam is nu eenmaal anders dan bij bio’s en dat mogen ze best onder ogen zien.
De Asia Games worden door het Asian Olympic Committee georganiseerd. Alleen in Azië is er nog sprake van een vrijwillige gendertest. Santhi had een jaar eerder een dergelijke test zonder problemen doorlopen.
Trangenders (niet transseksuelen) blijven uitgesloten van (top)sport, dat is ook een moeilijk punt ivm competitievervalsing (overigens alleen bij m>v). Voor m>v transseksuelen geldt dat de afname van de fysieke kracht gedurende de hormoonbehandeling dusdanig groot is dat het nog maar de vraag is of er competitief voordeel is. Er is geen onderzoek bekend bij mijn weten dat duidelijk de afname van spierkracht en spiermassa kwantificeert. Vooralsnog betwijfel ik dat er realistisch gezien wel sprake van competitievervalsing kan zijn. Training tijdens hormoonbehandeling levert bij zeer lage testosteronwaarden immer geen toename in spiermassa (en dus kracht op). Gemiddeld 2 jaar hormoonbehandeling levert wel een duidelijk waarneembare afname van fysieke kracht op.
Dus wie moet eigenlijk wat onder ogen zien?
Dus een en ander zou op vooronderstellingen gebaseerd zijn? Als er geen onderzoek bekend is dat duidelijk de afname van spierkracht en spiermassa kwantificeert? En hoe wil je omgaan met transgenders in de kleedkamers?
Uit verslagen van de gesprekken die het IOC voerde met deskundigen komt naar voren dat er geen rekening wordt gehouden met de fysieke effecten van hormoonbehandeling.
Dus is e.e.a. inderdaad op niet aangetoonde veronderstellingen gebaseerd. Een norm van twee jaar na juridische geslachtswijziging heeft ook niet zoveel te maken met fysieke eigenschappen.
Overigens is daarmee de situatie voor Spaanse transseksuelen in de topsport interessant. Die kunnen immers juridisch van geslacht wijzigen zonder een operatie.
De regelgeving is duidelijk verouderd.
Voor uitzonderingen op de regel zou de regel uitzonderingen kunnen maken. Maar veel mensen kunnen dat gevoelsmatig niet aan. Met name transgenders en pre- of non-op transseksuelen lijden onder de negatieve connotaties die de penis heeft gekregen door het misbruik dat ervan gemaakt wordt door sommige mannen. En door de symbolische betekenis die er sinds Freud ook nog eens aan hangt.
@Janiek: helemaal mee eens tot het stukje over negatieve penis connotaties. Ik denk dat er wel wat meer onkunde aan de orde is.