Scrooged

Het is zo ver. Corporate greed is uit. De economie is op hol geslagen, naar de mening van velen de verkeerde kant op maar naar mijn mening precies de goede. De financiële instituties krijgen hun trekken thuis. En niet zo’n beetje ook. Het ABN-AMRO logo is nog nauwelijks van de megalomane gevel van het monstrum aan de zuidas verwijderd, het Fortis logo is er nog niet eens opgehangen en de vierkante meters gevel staan alweer vacant. Terecht.

Het punt is naar mijn mening dat de westerse maatschappij geregeerd wordt door foute emoties. Die emoties hebben te maken met ego en gierigheid. Twee geheel menselijke trekjes die iedereen in meer of mindere mate heeft. Op wijlen moeder Theresa na wellicht. Maar in tegenstelling tot de door Harvard geregeerde met angelsaksiche bedrijfsmentaliteit overgoten organisaties en mensen is een groot deel van de mensheid in staat om deze eigenschappen onder bedwang te houden. Zo niet de wereldwijde financiële industrie. Deze ‘dienstverleners’ worden nu aan de maatschappelijke schandpaal genageld en ook dat is terecht.

Na Enron (zie ‘Enronmania‘, mijn column uit 2002) die de hypocrisie en frauduleuze bedrijfsvoering in de Amerikaanse energiesector en en passant de bedroevende praktijken van coporate consultants en accountants onthulde is nu de beurt aan de ‘financials’. Bankiers, verzekeraars en andere papieren geld schuivers tuimelen om als de dominosteentjes op ‘Domino day’. De een tikt de ander om en er lijkt geen houden meer aan. Bijna elke beursdag is een bank aan de beurt om ‘gered’ te worden door de grootste collectieve nationalisatiegolf sins de tweede wereldoorlog. Het kon ook niet uitblijven.

De bedrijfsarchitectuur van de laatste tientallen jaren bewoog al naar een hoogtepunt van Armageddon gehalte. Al halverwege de jaren negentig zagen we in de wereld van telecombedrijven dat onze voormalige staatsbedrijftrots een gouden kroon op het nieuwe hoofdkantoor plaatste die groter was dan die op het huisje van de koningin enkele kilometers verder. De val van telecom was ternauwernood te voorkomen maar de internet bubble barstte niet veel later. De banken en verzekeraars (en de grote adviesbedrijven, accountants en advocatenkantoren in hun spoor) hebben de laatste jaren exact hetzelfde gedrag vertoond. Daarmee was de voorbode van de val in beeld. In Nederland hebben zowel Fortis als ABN-AMRO en ING vrolijk meegedaan met deze megalomane nieuwbouw. ABN-AMRO, de zwakste broeder van het stel, vertoonde daarbij de grootste arrogantie. De bezoeker wordt op het hoofdkantoor bij binnenkomst zo nederig gemaakt als maar mogelijk is. Vijftien meter ver van de entree is pas de balie, de bezoeker wordt geacht de nodige meters corporate marmer te kruisen voordat de nederige aanmelding bij de te hoge balie kan plaatsvinden. Koning Willem I kijkt vanuit de hoek naast de ingang streng op het tafereel toe, net als de bewakers die in de hal huizen. O ja, het plafond lijkt afwezig en eenmaal binnen kan je onmogelijk om de dealing room heen. Tijdens de bouw een leuke gedachte maar nu even niet meer want de cijfers zijn rood en dat is geen fijn uitzicht op zo’n dealing room. Het kantoor ademt een ongebreidelde arrogantie en dat is dus precies het probleem waar aan die bank ten onder is gegaan. Je wilt toch als klant niet in een dergelijk gebouw klein gemaakt worden door de bank.

En waar de gebouwen uitblinken in arrogantie zijn ze de spiegel van de organisaties die ze neer zetten. Die organisaties zijn weer de spiegel van hun topmannen (topvrouwen zijn nauwelijks te vinden in deze spookwereld). En die topmannen zijn de spiegel van de gierigheid van de aandeelhouders. De aandeelhouders van hedge funds. En zo is er een spiegelpaleis waarin niets meer is wat het lijkt en alles nergens op lijkt. Ziedaar de arrogante corporate wereld van de ‘grote’ financials. Dat de val maar vooral hard en diep mag zijn. De Bijbel is niet polulair bij me maar ‘hoogmoed komt voor de val’ is realistischer dan ooit. De ABN-AMRO > Fortis > BeNeLux overheden > nieuwe koper geschiedenis is de representant van het einde van de graaieconomie. ABN-AMRO is ‘Scrooged’. Zo ook Fortis. En als we niet uitkijken volgt na een tijdje de belastingbetaler. Want die ‘reddingen’ van banken worden uitgevoerd met geld van de belastingbetaler.

Ik kan er niet somber over worden. De boodschap is dat de graaieconomie als uitwas van het na-oorlogse kapitalisme de val van dat systeem aan toont. Het resultaat is een hypothekencrisis van ongebreidelde proporties, een toename van voedselbanken, afname van zorg en educatie, verslechtering van het ecologisch systeem en uiteindelijk een ‘collaps’ van het westen. De westerse wereld heeft zichzelf overleefd. Ook dit neo Romeinse rijk stort ineen. De geruststelling is dat er – positief als ik wil blijven denken – een nieuw systeem voor in de plaats zal komen. Dat systeem zal een tegenbeweging laten zien door aandacht te geven aan de menselijke maat. Door de technologische ontwikkelingen en de voortschrijdende wetenschap is het niet te verwachten dat religie het antwoord zal zijn. Daarvoor is de strijd wetenschap versus religie als te lang beslecht in het voordeel van de wetenschap. De nieuwe wereld zal naar mijn stellige overtuiging de fundamenten vinden in het denken en handelen van de mens zelf. Alle schuilplaatsen als feodale, religieuze en economische systemen gaan ten onder. Wat overblijft is de mens zelf. De mens die kan denken en die kan handelen. Niet de humanist maar de mens zelf. Filosofie, spritualiteit en intellect zullen een belangrijke rol krijgen bij het herstel van waarden. Een herstel dat inzet bij de ineenstorting van corporate greed.

Het is maar goed dat zoiets banaals als de persoonlijke belangen van congresleden bij de komende presidentsverkiezingen de Amerikaanse overheid in de steek laten bij het uitwerken en organiseren van een reddingsplan voor de financiële industrie. Geld pompen dat diezelfde overheid helemaal niet heeft in een moreel failliet systeem kan de oplossing niet zijn. Het is tijd voor bezinning.

Alice © 2008