Het zal ze een zorg zijn…

Geen gehoor, omdat we niet in hokjes passen. Het zal ze een zorg zijn of eigenlijk: was het ze maar een zorg. Ik bedoel dat transgenders nauwelijks gehoor krijgen voor hun problemen en dat de zorg ernstig, heel ernstig tekort schiet. Nog sterker: is gaan tekort schieten in de afgelopen dertig jaar. Want die zorg is uitgekleed door vadertje staat. De nieuwe zorgwet van 2005 heeft de afbraak alleen maar versneld van wat er in de twintig jaar daarvoor was opgebouwd aan zorg voor transgenders (en dan eigenlijk voornamenlijk transseksuelen).

Als ik bedenk hoe in de tachtiger jaren die zorg was samengesteld dan realiseer ik me dat het snoeien en kappen in het zorgpakket in de loop van de jaren er voor heeft gezorgd dat ‘mijn generatie’ transseksuelen opgescheept is met extreem hoge kosten om een transitie door te kunnen maken. Ooit waren laserbehandeling en borstvergroting gewoon vergoed naast hormoonbehandeling en geslachtsaanpassende operatie. Ooit kon je van bij de inkomstenbelasting de aanschaf van een nieuwe garderobe aangeven. Het scheelde al snel duizenden guldens op het budget. In combinatie met de armoedeval die veel transseksuelen toen ook al maakten door baanverlies als gevolg van discriminatie was dat natuurlijk erg welkom. Naast een maatschappelijk nauwelijks ondersteunde transitie was immers geldgebrek de voornaamste belemmering voor de herbouw van je leven als trans.

Het is er niet beter op geworden. Als ik naar mezelf kijk dan zijn alle risico’s die ik van tevoren (!) had onderkend uitgekomen. Gezinsleven weg, bedrijven teloor gegaan, baan kwijt, huis kwijt en terug van een riant inkomen naar bijstandsniveau. In de transitiejaren heeft het hele ‘proces’ me al snel zo’n 15.000 euro gekost aan laserbehandelingen, begeleiding door (niet vergoede) psychologen, borstvergroting, garderobevervanging enzovoorts. Het argument dat mensen soms aanvoeren is ‘je wilde zelf toch zo graag?’. Ik wordt dar behoorlijk pissig van. Er is geen sprake geweest van vrije wil, toen niet en nu nog steeds niet. Er is sprake van het kiezen tussen leven en niet meer leven. Kies je voor leven dan zul je alles op moeten willen geven en zelfs als je dat niet wilt zul je moeten accepteren dat alles je ontnomen wordt.

Het zal de maatschappij een zorg zijn. Immers, als groep zijn we te klein. Te weinig transgenders en dus niet belangrijk genoeg om in te investeren als het om zorg op maat gaat. Geen realistische ondersteuning bij coming out en geen hulp bij coping. Je kunt maar beter ‘gewoon homo’ zijn (in de woorden van onze minister van emancipatiezaken). Transen doen het noodgedwongen allemaal zelf zonder goede hulp. Dat het gevolg is dat men later in de transitie of er na in de problemen komt (maatschappelijk en vaak ook psychisch) zal ze een zorg zijn. Herstel of reparatiezorg om precies te zijn. Want als je eenmaal diep genoeg in de ellende zit wordt het mogelijk psychische begeleiding te krijgen. De GGZ kan dan immers met je omgaan want je hebt een psychisch trauma opgelopen of andere problemen die in een voor hun herkenbare vorm zijn. De kosten voor de maatschappij zijn gigantisch. Die zorg (meestal via de vermaledijde AWBZ) kost namenlijk nogal wat. In sommige gevallen (en dat zijn er verrassend veel) drukken die kosten zich uit in therapie bij psychologen, consulten bij psychiaters en kosten voor medicijnen als slaapmiddelen en anti-depressiva. Kosten als gevolg van eventueel (maar vaak voorkomend) baanverlies vallen weliswaar buiten de zorgkosten maar vinden geregeld wel hun oorsprong in het ontbreken van passende maatschappelijke zorg.

Is dit mijn persoonlijke verhaal over mijn persoonlijke situatie? Ja en nee. Ja als het om de details gaat, nee als het gaat om hoe uniek de situatie is. Ik ben niet de enige. Sterker nog, het vergaat veel van mijn lotgenoten (m/v/a) zo. Het duurt jaren voordat je na een transitie weer een redelijke maatschappelijke positie hebt opgebouwd, als het je al lukt natuurlijk. In die tijd is er nogal wat aan de hand en in die tijd is er nogal wat hulp nodig. In die post-transitie periode wordt er een behoorlijke aanslag gedaan op de psycho-sociale en maatschappelijke zorg. Heb je kinderen dan is dat alleen maar meer, niet minder.

Het moet anders worden. Verandering krijg je natuurlijk alleen door duidelijk te maken wat het probleem is, hoe de situatie was, nu is en zou moeten worden. Dat ga ik dan maar eens doen de komende tijd. Waar het resultaat van dat onderzoekje te lezen zal zijn weet ik nog niet. De zomer is een goede tijd om hier eens wat energie in te steken.

Alice © 2009