Over hoe verzekeringen transseksuelen het leven zuur maken
Jarenlang al is de willekeur van de zorgverzekeraars rond de vergoedingen voor geslachtsaanpassende operaties een doorn in het oog van transseksuele mannen en vrouwen. De wijze waarop de verschillende zorgverzekeraars op volslagen willekeurige wijze de regels en het vergoedingenstelsel voor de basisverzekering aan hun laars lappen is schrijnend. Heel recent is er weer een triest geval toegevoegd aan de lijst van benadeelde en geschoffeerde transseksuelen. Het gaat om Angela Brand uit Haarlem.
Wat wil het geval? De Gezondheidsraad en het College Van Zorgverzekeraars (CVZ) adviseren het ministerie van WVS over de vergoedingen die in de basisverzekering opgenomen zijn. Sinds jaar en dag is de geslachtsaanpassende operatie daar een onderdeel van. Dat beleid is niet gewijzigd gelukkig. Maar ook al jaren lang kennen we in Nederland lange wachtlijsten voor die operaties. De capaciteit van de genderteams van het VUmc in Amsterdam en UMC Groningen is simpelweg niet voldoende om te komen tot een maatschappelijk acceptabele wachttermijn voor een operatie. Dat is niet uniek want er zijn veel soorten operaties die door de lange wachtlijsten problematisch zijn. Om die reden is er de regel dat bij overschrijding van meer dan een half jaar de verzekerde toegestaan wordt de ingreep in een ander EG land te laten plaatsvinden. Hierover zijn internationale afspraken. De zorgverzekeraars behoren deze uitvlucht voor patiënten te ondersteunen. Er is zelfs een uitspraak van het Europees Hof (bron: ministerie van WVS) die dat aangeeft en waarbij is vastgesteld dat de vergoeding tot het bedrag voor dezelfde ingreep in eigen land hoort te gaan.
Niets is minder waar in de praktijk. Eén manier van ontmoediging voor operaties in de buurlanden die door de zorgverzekeraars wordt toegepast is bijvoorbeeld het achteraf vergoeden waardoor alleen de meer draagkrachtigen in staat zijn de betreffende operatie te ondergaan in een kliniek over de grens. Je zult een bedrag van toch al snel zo’n 14.000 euro toch vaak niet zomaar beschikbaar hebben. Transseksuelen hebben immers doorgaans toch al geen geweldige economische positie. Een andere manier van ontmoedigen is het erg lang doen over het verlenen van ‘toestemming’ voor de operatie. De verwerking van het beruchte formulier 112 wordt bijna nooit binnen de daarvoor geldende termijn gerealiseerd. Na alle jaren gesprekken en wachttijd, hormoontherapie van minimaal een jaar en vaak anderhalf jaar betekend dit voor de transseksuelen die de operatie willen ondergaan in een buitenlandse kliniek een onnodige verlenging van de wachttijd terwijl een belangrijke reden voor de ‘vlucht’ naar het buitenland nu juist de exorbitant lange wachtlijsten in Nederland is.
Maar het kan nog erger zoals vorige week bleek in het geval van Angela Brand, een Haarlemse transseksuele vrouw die de operatie in Brussel zou ondergaan. De toestemming voor de operatie was verleend door Ohra, tenminste dat dacht ze want dat was de boodschap die ze telefonisch kreeg ruim voor de operatie. Eenmaal in Brussel kreeg ze één dag voor de operatie de officiële brief via de fax om er tot haar schrik achter te komen dat Ohra besloten had slechts 45% van de operatiekosten te vergoeden. Iets wat dus helemaal niet mag volgens het Europese hof en de zorgwet. Aangezien op de korte termijn voor de operatie het niet mogelijk bleek een en ander te corrigeren betekende dit het niet doorgaan van de operatie in Brussel. Angela is uiteindelijk gedesillusioneerd naar huis terug gegaan.
Het leed dat hier door Ohra is aangericht is groot. Je moet de spanning in de laatste weken voor deze levensveranderende operatie hebben meegemaakt om te weten hoe dramatisch een annulering op het laatste moment is. Niet dat de blunderende zorgverzekeraar zich vooralsnog iets daarvan aantrekt. Het is het zoveelste voorbeeld van de volslagen willekeur waar de zorgverzekeraars transseksuelen aan blootstellen. Het is niet meer dan een voorbeeld, een incident zoals zovelen. En dat is nu precies het zorgelijke. De over gereguleerde zorg in Nederland geeft zorgverzekeraars de ruimte om mensen ongelijk te behandelen, in extreme onzekerheid te laten leven over de vergoeding voor operaties die in de basisverzekering vallen en mensen te schofferen op een bizarre manier. Zelfs tegen de wet in.
Het wordt tijd dat dit veranderd. Het wordt tijd dat er antwoord komt op de kamervragen van Mathieu Hemelaar aan de minister als het gaat om de zorg voor transseksuelen. Het wordt tijd dat het ministerie van Volksgezondheid er voor gaat zorgen dat transseksuelen duidelijkheid krijgen over vergoedingen en ingrepen in andere EG landen. Het wordt tijd dat iemand in de zorg zich eindelijk eens druk gaat maken over dit soort misstanden. Maar het wordt vooral tijd dat de zorgverzekeraars hun fatsoen gaan houden en zorgen dat hun medewerkers op de hoogte zijn van regels rond vergoedingen én dat zij er voor zorgen dat er geen sprake van willekeur kan zijn bij vergoedingen van handelingen die onder de basisverzekering vallen. Dat is een taak van de verzekeraars én het CVZ. Gegeven de huidige misstanden blijken die echter te verzaken waardoor er eigenlijk niets anders overblijft dan ingrijpen door de minister of een gang naar de rechter. Ook al komt die minister uit een partij die in vorige kabinetten meegewerkt heeft aan de minimalisering van de geslachtsaanpassende behandelingen in Nederland heeft ook minister Klink de plicht te streven naar rechtsgelijkheid.
Het is trouwens voor transseksuelen nauwelijks mogelijk om een geschikte zorgverzekeraar te kiezen omdat geen van de zorgverzekeraars duidelijk geeft over hoe zij met de vergoedingen voor de verschillende noodzakelijke behandelingen omgaan. Het gevolg is dat je als transseksueel tegenwoordig aan een soort verzekeringsloterij mee doet met de soms ijdele hoop normaal behandeld te worden en de vergoedingen te krijgen waarop je volgens de basisverzekering recht hebt.
Voor Ohra rest slechts in dit geval het schaamlapje. Wellicht dat men terug komt op hun dwaling in dit geval, wellicht is daar een rechtsgang voor nodig want zorgverzekeraars hebben een ontzettend arrogante houding als het gaat om grote fouten die gemaakt zijn. Voorlopig wordt een transseksueel niet ‘beter van… de nieuwe zorgverzekering van Ohra’ en daar helpt zelfs Nelleke van Ohra niet tegen.
Alice Verheij © 2009
Voor meer informatie over de casus van Angela: http://angelawende.blogspot.com
Is het niet zo dat een transseksueel voor een operatie eerst een real life test moet doen? Is dat niet wettelijk vastgelegd? Mocht
MarcAngela Wende wel geopereerd worden alshijzij nog in die test is? Volgenszijnhaar weblog washijzij op 13 april 2008 begonnen met vrouwelijke hormonen. De test moet 18 maanden duren, dus mag er pas in oktober 2009 worden besloten door een erkende psychotherapeut ofMarcAngela wel of niet geopereerd zal worden. Zou het niet zo zijn datMarcAngela zelfstandig zonder therapeut de operatie heeft geregeld? Dat iemand die verantwoordelijk is voor het rechtmatig verlopen van de behandeling heeft ingezien dat hier iets strafbaars ging gebeuren en dat besloten is de operatie niet te laten doorgaan? Zou een chirurg niet verantwoordelijk zijn als de patiënt later spijt zou krijgen en hem zou aanklagen voor een rechter als er niet is voldaan aan de wettelijke eisen?In bovenstaande reactie heb ik de foutieve duiding van Angela doorgehaald omdat ik deze kwetsend acht en de juiste duiding vetgedrukt toegevoegd. Ik laat dat op deze manier ook staan als voorbeeld van de trieste reacties die transseksuelen te vaak krijgen. Zie het gerust als een terechtwijzing want zo is dit ook bedoeld.
Alice
@Rhona
1. Die RLE fase is door Angela gewoon doorlopen. Die 18 maanden gelden in NL voor behandeling door de genderteams van het VUmc en UMCG terwijl de richtlijn in Nederland feitelijk 12 maanden is net als in België. De 6 extra maanden zijn eenzijdig opgelegd door de genderteams en hebben geen wettelijke basis.
Er is dus niets strafbaars gebeurt en er stond niets strafbaars te gebeuren, je bent duidelijk niet op de hoogte van de richtlijnen. Overigens is strafbaarheid sowieso niet aan de orde want het is niet verplicht om de behandeling bij de genderteams in Nederland te laten plaatsvinden. Het is zonder meer toegestaan zelf het traject te doorlopen door rechtstreekse inschakeling van een endocrinoloog voor de hormoonbehandeling en een psycholoog voor de diagnose en de operatie te laten uitvoeren bij een andere kliniek dan die van de genderteams. Dat is conform de geldende internationale protocoleisen zoals vastgelegd door WPATH en erkend door het ministerie van VWS. Je stelling is dus volslagen onjuist.
2. Ohra heeft de operatie goedgekeurd dus onderschrijft daarmee feitelijk wat ik hiervoor stel. Ze hebben zich echter niet gehouden aan het juiste niveau van vergoeden van de kosten wat in strijd is met de regels rond de basisverzekering en de uitspraak van het Europees Hof dat stelt dat in geval een operatie in een ander EG land de hoogte van de vergoeding gelijk moet zijn aan die in het eigen land en waaraan het Nederlandse ministerie van VWS zich conformeert en consumenten naar verwijst. Dàt is waar het hier om gaat.
3. Je opmerking over de eventuele aansprakelijkheid van een chirurg doet niet ter zake. Angela heeft de diagnosefase en RLE gewoon doorlopen en voldoet dus aan de eisen die gesteld worden. Ze heeft ook de noodzakelijke brief van de psycholoog die de diagnose gesteld heeft. De aansprakelijkheid van de chirurg ingeval iemand die deze fasen heeft doorlopen is daarmee afgedekt. Ook hier is je stelling onjuist en suggestief. De betreffende chirurg in België is Mw. Dr. de Cat en die heeft hier uitgebreide ervaring mee en maakt op dit punt geen fouten. Zij opereert niet zonder een brief van een psycholoog dat die RLE fase doorlopen is. Overigens is de RLE fase niet hetzelfde als de HRT (hormoonbehandeling). De genderteams laten de RLE pas in gaan bij de start van de hormoonbehandeling maar dat is niet verplicht. Een psycholoog mag de diagnose stellen en de periode waarin iemand 24 op 7 in de andere geslachtsrol leeft meetellen bij de looptijd van de RLE fase. Dat zijn de regels, niet de door de genderteams aangepaste en verscherpte regels voor behandeling bij hun. Je opmerkingen suggereren ten onrechte dat hier mogelijk sprake is van iemand die zich niet aan de regels houdt. Niets is echter minder waar. Het verdiend aanbeveling om je eerst goed op de hoogte te stellen van de regels die er vanuit de Gezondheidsraad en het CVZ gesteld zijn op basis van het internationale WPATH protocol (waarin opgenomen de DSM IV diagnose) voordat je insinueert dat er sprake is van ontduiken van de regels, misbruik of zelfs strafbaarheid.
4. Ik maak ernstig bezwaar tegen het benoemen van Angela als man en dan nog bij een naam die niet de hare is sinds haar voornaamswijziging. Angela Wende is een vrouw. Jouw manier van schrijven over haar is uitermate kwetsend en abject en getuigd op zijn gunstigst van gebrek aan inlevingsvermogen en op zijn ongunstigst van gebrek aan respect voor transgenders en transseksuele vrouwen tijdens de zware transitie die ze doormaken. Ik heb de foutieve en schofferende delen van je reactie dus doorgehaald om die reden. Ik verzoek je nadrukkelijk om je te onthouden van deze manier van schrijven over een transseksuele vrouw. Blijf je dat doen dan plaats ik een IP ban en verwijder al je reacties.
Alice Verheij
Alice,
Het kan niet zo zijn dat na 12 maanden real life test, in België bij het genderteam duurt deze 18 tot 24 maanden, twee maanden later al een operatie mogelijk is. In Brussel geldt ook een wachttijd. Die zal toch ook wel ongeveer een jaar zijn, net als in Nederland? Ik vermoed dat er al ver voor deze tijd een operatie is gepland. Waarom zou jij dat verdedigen? Ben jij op de hoogte van de medische gang van zaken in dit geval? Weet jij het hoe en waarom van de diagnose, wat de psycholoog of psychiater precies vindt? Waarom gaat Angela vlak na het beginnen van de real life test al een operatie plannen? Waarom zou een psycholoog of psychiater dit goed vinden?
De RLE duurt totdat een psycholoog een verklaring afgeeft én er minimaal 12 maanden zijn verstreken. Een langere periode is afhankelijk van de eigen invulling van een genderteam. De WPATH schrijft 12 maanden voor en dat is de internationale norm. De operatie mag al gepland worden bij het begin van de RLE, in Nederland doen de genderteams dat niet maar in veel andere landen wel. Daarmee is er in de praktijk niet per sé een wachttijd tussen einde RLE en de operatie. Dat gaat zo o.a. in Krefeld en soms ook in België. Ook op dit punt schrijft de WPATH richtlijn niet voor dat operatieplanning pas na de RLE moet plaatsvinden. De operatiewachttijd heeft ook geen functie gezien vanuit de behandeling en het is dus een valse praktijk om mensen niet in te plannen gedurende de RLE. Voorwaarde voor de SRS is niet operatie gepland na de RLE maar slechts een afgeronde RLE. In principe mag iemand de dag na afronding van de RLE geopereerd worden volgens de WPATH.
Ik verdedig overigens niets maar leg uit wat de werkelijke gang van zaken is en de eisen die daaraan gesteld worden volgens de geldende behandelprotocollen die ik inderdaad ken. Ik heb op dat punt uitgebreid onderzoek gedaan.
Overigens, ja ik ben op de hoogte van de gang van zaken in dit geval simpelweg omdat ik de betreffende persoon persoonlijk ken en de afgelopen jaren gevolgd heb. Ik kan dus inderdaad beoordelen dat de gang van zaken vanuit Ohra niet deugd.
Wat bedoel je met persoonlijk kennen? Hoe kan je haar zo goed kennen dan? Wie kent eigenlijk zichzelf? Als Angela jou iets anders wil vertellen dan er eigenlijk aan de hand is, hoe kan jij dat dan bepalen? Als zij jou wil doen laten geloven dat zij gelijk heeft, hoe wil jij dan controleren of dat waar is? Mag ik jou een vraag stellen? Als je een geslachtsoperatie die vergoed wordt gaat annuleren, omdat je niet gelijktijdig een mamma augmentatie kan ondergaan, omdat deze niet vergoed wordt, hoe kan je dan geloofwaardig blijven? Een vagina plastische operatie is maar door een paar chirurgen uit te voeren. Er is tevens een moeilijke real life test en er is een psychologisch onderzoek voor nodig. Een mamma augmentatie is voor elke vrouw zo aan te vragen en is door vele plastische chirurgen uit te voeren. Ik kan het niet geloven dat op de dag van de operatie Angela afzegt en dat er dan geen kosten zijn voor het ziekenhuis. Ik denk dat de volledige kosten verhaald zullen zijn op het ziekenfonds. Als er werkelijk een operatie gepland was. De operatie kamer is gereserveerd, chirurg komt voor niets, maar moet wel betaald worden, ook het andere personeel. Als Ohra dit dus betaalt, dan zal er geen operatie meer plaatsvinden. Ohra zal niet nog een keer garant willen staan. Dus ik denk dat er geen operatie was gepland of dat er nu nooit meer een komt, niet betaald door een ziekenfonds. Ik denk zelf dat er geen operatie gepland was. Of dat er eerder is ingegrepen door medisch verantwoordelijke. Ik denk zelf dat Angela niet kon verkroppen dat het niet door ging. En dat zij iedereen om zich heen een verhaal ging vertellen dat het aan Ohra zou liggen. Kijk, jij vertelt mij dat je Angela persoonlijk kent en dat je haar gevolgd hebt. Heb je werkelijk haar hele weblog goed onderzocht? Heb je echt wel de moeite en de tijd genomen om de berichten goed tot je te laten doordringen? Heb je je nooit eens afgevraagd wat ze nu precies bedoelt met spiritualiteit? Wil je dan dat ik citaten hier van haar weblog aanhaal en dat jij dan zegt wat het betekent? Zou je dat willen?
@Rhona
Ik zal hier onder in gaan op je opmerkingen / vragen. Eerst dit: je gebruikt in je reacties een ontzettend insinuerende ondertoon. Soms expliciet gericht tegen Angela en soms verhuld. In je laatste post vindt ik dat je schrijft op een manier waarmee je mijn integriteit in twijfel trekt. Dat is een slechte en onvolwassen basis voor een discussie. In real life én online. Ik distantieer me daarvan al zal bij volgende reacties waarin je de integriteit van Angela of mij in twijfel trekt dan ook de discussie afbreken en al je postings verwijderen. Ik trek jouw integriteit toch ook niet in twijfel hoewel de verleiding groot is moet ik toegeven. Nu ik het er toch over heb: waarom insinueer je eigenlijk dat er door de benadeelde ‘vals spel’ zou zijn gespeeld? Heb je bewijzen of is er iets heel anders aan de hand?
Dat gezegd hebbende had ik graag gezien dat je op de argumenten en feiten die ik heb aangedragen zou zijn in gegaan. Dat doe je niet. Wel plaats je kanttekeningen die inhoudelijk niet kloppen. Ik zal e.e.a. hier weerleggen.
Ik ken Angela persoonlijk, dat had ik al geschreven. Ik ken haar goed genoeg om te weten dat zij geen verhaaltjes op hangt. Hoe en met welke diepgang ik mensen ken ga ik je niet uitleggen want dat is mijn privéleven en is hier niet ter discussie, laat staan relevant en gaat je ook niet aan. Ik schrijf alleen over de feiten zoals die er liggen en de regelgeving die er bestaat.
Je plaatst een stelling waarin je kan lezen dat je er vanuit gaat dat de geslachtsveranderende operatie van Angela niet door is gegaan omdat de borstvergroting niet vergoed werd. Dat is onjuist. Het conflict rond vergoedingen ging over die geslachtsveranderende operatie. De zaak rond de borstvergroting is niet aan de orde.
Je schrijft dat er een psychologisch onderzoek en een real life test nodig zijn voor een geslachtsveranderende operatie. Dat is correct, ik heb ook nooit anders beweerd. Kan ook niet want ik heb ze zelf ondergaan dus het lijkt me dat ik donders goed weet waar ik het over heb. Ook die diagnose en RLE staan niet ter discussie. De WPATH richtlijnen laten toe dat een eerstelijns psycholoog de diagnose stelt. Ook in Nederland is dat toegestaan. Je kunt dit checken bij de Gezondsheidsraad. De RLE heeft net als de diagnose plaatsgevonden en Angela leeft al veel langer dan vanaf het moment dat de hormoonbehandeling van start ging volledig als vrouw. Dat het VUmc een periode voor hun ‘groen licht’ niet mee telt bij de RLE is een keuze van het VUmc en niet een richtlijn van het ministerie, de Gezondheidsraad of het College van Zorgverzekeraars. Aan het eind van een RLE verstrekt een psycholoog een brief waarin staat dat aan de RLE periode is voldaan. Dat is hier ook het geval. Overigens staan RLE en hormoonbehandeling inhoudelijk los van elkaar, ze lopen bij de Nederlandse genderteams gelijk omdat zij daarvoor gekozen hebben. Laat je je behandelen buiten de genderteams om (zoals in Angela’s geval) dan is die gelijkloop niet verplicht en kan de RLE starten ruim voor de HRT (hormoonbehandeling) start. Dat is gewoon toegestaan in Nederland, er is nergens enige regelgeving die dat bestrijdt.
Voor wat betreft het afzeggen van de operatie en de daaruit voortvloeiende kosten ligt er een zaak tussen het Belgische ziekenhuis, Angela en de Ohra. Er is nog geen uitspraak over gedaan voor zover mij bekend. Overigens gaat mijn artikel daar niet over.
Ohra heeft geen keuze om garant te staan voor operaties omdat dit behandelingen conform de reguliere diagnose behandel combinaties binnen de basisverzekering in Nederland betreft. Ohra is gewoon verplicht te vergoeden. Ook ingeval een operatie in het buitenland plaats vindt. Daar is een arrest over van het Europees Hof waarin wordt aangegeven dat de verzekeraar verplicht is te vergoeden tot het equivalent van de kosten van een operatie in het land van herkomst van de patiënt (Het ministerie van VWS schrijft dit zelf op hun website http://www.kiesbeter.nl). Dit is een algemeen geldende richtlijn binnen de EG. Verzekeraars keuren niet de financiering van een handeling uit de basisverzekering goed maar de keuze van de behandelaar. In dit geval Dr. de Cat in Brussel. Gegeven de toekenning van een deelvergoeding is daar geen discussie over bij de Ohra en hier dus ook niet. Het niet toekennen van een volledige vergoeding is simpelweg in strijd met de vigerende regelgeving in dit soort gevallen. Zoiets noem je een blunder van de verzekeraar. Niets meer en niets minder.
Je denkt dat er geen operatie gepland is en dat is een door de feiten weerlegede insinuatie. De documenten staan zelfs online. Ik ga niet verder in op dit soort insinuaties.
Ik heb inderdaad Angela gevolgd de afgelopen jaren. Ik heb haar hele weblog gelezen en zij het mijne ook grotendeels. We kennen elkaar behoorlijk goed. Als ik lees, lees ik kritisch dus je opmerking dat ik e.e.a. wellicht niet tot me heb laten doordringen vindt ik ‘below the belt’. Als het over goed lezen gaat lijkt het me zaak dat je daar eerst zelf maar eens mee begint.
Wat een mens met spiritualiteit bedoeld is altijd voor anderen een gebied dat maar deels te doorgronden is. Er zijn nu eenmaal spirituele mensen. Is daar wat mis mee of zo? Ik denk te weten wat Angela bedoeld met spiritualiteit overigens, niet dat ik op dezelfde wijze denk of voel, maar begrijpen? Jazeker. Het is een aspect van Angela dat bij mij respect afdwingt net zoals ik respect kan hebben voor sommige gelovigen of Humanisten of voor mijn part schrijvers en andere kunstenaars. Overigens heeft dit totaal niets te maken met de foute handelswijze van Ohra (en in andere gevallen andere verzekeraars) waar ik in mijn artikel op wijs.
Wat mij betreft mag je citeren wat je wilt. Echter: dat zijn teksten van Angela, ik zal daar geen mening over ventileren naar anderen. Ik houdt me bij de feiten zoals ik die ken en die ik inmiddels overigens op een aantal plaatsen geverifieerd heb. Ik mag hopen dat een volgend bericht van je – if any – in gaat op de argumenten en feiten die ik geschetst heb en niet wederom blijft steken in onbewezen insinuaties. Gebeurt dat wel dan weet je mijn reactie op voorhand.