Ik begrijp niets van Iran

Al dagen lees ik de internationale kranten (inclusief Al Jazeera want de Amerikaanse pers vertrouw ik niet) en volg ik het verzet via internet van de bevolking van Iran tegen het regiem in Teheran. Mijn Twitter avatar heb ik niet groen gekleurd. Het is een mooi initiatief maar ik probeer liever te begrijpen wat er echt gebeurt om er dan een mening over te vormen en die dan toe te vertrouwen aan het digitale papier.

Mijn probleem met de hele situatie is dat ik westers ben en dus onvoldoende weet en begrijp van de Iraanse samenleving, de cultuur en de moraal van de bevolking van dat voor mij verre land. Wat ik zie en lees echter levert een beeld op van een onderdrukte bevolking. Van studenten die protesteren om meer vrijheid te krijgen, vrouwen die het voortouw nemen en soms gericht doodgeschoten worden door milities, mannen met eenvoudige beroepen die protesteren tegen een regiem dat ze onderdrukt. Een bevolking dus die in opstand is gekomen tegen een regiem van oude mannen die religie misbruiken waar ze maar kunnen om zich zelf te legitimeren. Het is een strijd die zo oud is als de wereld.

Maar klopt mijn beeld? Klopt het dat ik een volk in opstand zie? Klopt het dat ik oude mannen zie die zich verenigen in bestuurslagen met holle namen als de ‘Raad van hoeders’ om zichzelf een positie toe te kennen waarmee ze zichzelf een luxe leven kunnen toebedelen en de bevolking onder de duim houden? Of zie ik een volk dat nu de portretten van hun leiders verbrand op dezelfde manier waarop ze de Amerikaanse vlag en portretten van westerlingen een tijdje terug verbrandden? Datzelfde Amerika waar ze nu met vragende ogen naar kijken. Wat mij met mijn westerse culturele codering telkens weer opvalt is de massaliteit van de protesten of ze nu voor of tegen een zittend regiem zijn en die woorden. Die holle woorden die met zoveel bombast worden uitgesproken. Allah te pas en vooral te onpas betrekkend bij een conflict tussen een deel van het volk en de machthebbers. Lawaaitaal tussen onderdrukkers en onderdrukten. De taal die in vertaalde vorm bol staat van grote woorden komt archaïsch over, middeleeuws welhaast. De woorden worden gebruikt op een manier die niet zal leiden tot beter onderling begrip, integendeel. De woorden polariseren, drijven uiteen, splijten het volk. Het zijn de woorden van een revolutie, niet die van een evolutie. En het volk is niet één volk maar een verzameling van volkeren die samengebracht lijken te zijn in een door kunstmatige grenzen vastgestelde staat. De etnische kaart van Iran is verwarrend zoals die altijd geweest is al in bijbelse tijden.

Ik heb de film Persopolis gekeken en dat heeft niet echt geholpen. Het onbegrip is er niet kleiner door geworden, de vervreemding wel. Het is goed als deze film eens op tv komt zodat meer mensen kunnen zien hoe een revolutie er uit ziet voor een jong meisje. Ik zie weer dat filmpje op YouTube van de jonge stervende Neda en ineens is Iran dichtbij. Ik realiseer me dat ik kijk naar een volgende revolutie die erg lijkt op de Franse revolutie en de Russische revolutie en ik besef dat het volk ongeacht voor wie ze demonstreren gebruikt wordt als een leger van marionetten waar boven mannen zitten die aan de touwtjes trekken. Een volk vecht in Iran voor meer vrijheid en schaart zich achter een ‘leider’ die in zijn verleden al eens leider van dat volk is geweest. Ten koste van tienduizenden doden. Een volk dat het onderscheid niet weet te maken tussen de onderdrukkers want welke leider er ook president wordt, allemaal hebben ze bloed aan hun handen in een mate die niet te bevatten is. Machthebbers die zich gedragen op een afgrijselijke manier, die families laten betalen voor de kogels waarmee ze hun zonen hebben doodgeschoten. In deze dagen en nachten worden de verhalen geschreven van mensenrechten schendingen, van misdaden van een gewapende macht tegen machteloze burgers.

Maar ook een volk van vrouwen, van dappere ‘kleine’ mensen die gewoon vrij willen zijn. Die niet onder onmenselijke wetten en de knoet van politie, leger en milities wil leven. Een volk dat de eigen intelligentie en cultuur wil laten bloeien. Een volk van vrouwen die zich willen ontwikkelen, die een gelijkwaardiger bestaan willen. Van mannen die niet van de ene oorlog in de andere gestuurd willen worden door hun leiders in Teheran. Van kinderen die geen kindertijd kennen.

Ik maak mijn avatar niet groen want ik vindt het wel een aardig gebaar maar het zet geen zoden aan de dijk. Er veranderd niets aan de situatie in Iran daardoor en daarmee voelt het voor mij als een uiting van symboolpolitiek. Liever zou ik zien dat vanuit het westen de illegale wapenhandel beter aangepakt wordt zodat onderdrukkers het moeilijker hebben om hun legers in stand te houden. Dàt zet wel zoden aan de dijk. Het is pijnlijk en goed dat nieuwsmedia en internet laten zien wat er gebeurt en daarmee langzaam maar zeker zagen aan de poten van de stoelen van de onderdrukkers. Het is vreselijk om een jonge vrouw te zien sterven op straat. Het is nog veel erger te beseffen dat zij toevallig moest sterven voor het oog van de camera waardoor we er getuige van zijn terwijl er vele anderen sterven terwijl wij het niet zien. Anonieme doden in een revolutie van mensen zonder naam.

Het is indrukwekkend om het verzet in de nacht te horen van de bevolking van Teheran die het regiem laat weten dat ze weg moeten door ze te herinneren aan hun eigen machtsgreep dertig jaar terug. Maar naast indrukwekkend is het ook verontrustend omdat in al die jaren dat volk is teruggeworpen naar diezelfde zeventiger jaren en grijpt naar dezelfde legitimatie voor hun verzet. Meer vrijheid bevechten door het inzetten van religie? Het is zo tegenstrijdig en zo onbegrijpelijk dat de mens niets leert van de geschiedenis. Ook niet in Iran. En ik begrijp het niet. Ik begrijp niet dat er zoveel mannen zijn die in leger, politie en militie het eigen volk knechten uit naam van misdadige machthebbers. Mannen met moeders en vaders, vaak met vrouw en kinderen, broers en zussen, ooms en tantes, neefjes en nichtjes, mannen die deel uitmaken van dat volk dat zij meehelpen te onderdrukken. Ik begrijp niet dat een volk leiders aan de macht heeft laten komen die het prachtige land zover in de vernieling helpen als ze doen. Ik begrijp niet dat een volk een revolutie lijkt te willen door achter nieuwe leiders te gaan staan met een bloedig verleden.

Ik begrijp er niks van, gelukkig maar.

Alice © 2009