Afgeluisterd

guardian

Er is een eersteklas mediarel in Groot Brittannië. Waar in Nederland de AID (de kaaskoppen geheime dienst) journalisten van de Telegraaf heeft afgeluisterd en daarmee de grens van persvrijheid op zijn minst onder druk heeft gezet is overzee de situatie omgekeerd.

Gedegen onderzoek van dagblad The Guardian (de Britse ‘upper middle class’ krant) naar de praktijken van journalisten van ‘News of the World’ heeft grootschalige afluisterpraktijken door de journalisten van die krant onthuld. News of the World is een krant uit het mediaconcern van Rupert Murdoch. Murdoch, de mediamagnaat met ijzeren greep op een groot deel van de Engelstalige pers, staat bekend om een agressieve benadering van het begrip nieuws vooral gericht op het maximaliseren van winst en vergroten van rijkdom. Een hedendaagse Citizen Kane. De man is gekend om een zekere mate van gebrek aan scrupules. Hij omringt zich met mensen die ook niet bepaald last hebben van al teveel moraal. Voorbeeld daarvan is de gewezen News of the World royalty journalist Goodman die in 2007 veroordeeld is voor afluisterpraktijken en verzamelen van gegevens van boodschappen op mobiele telefoons van onder andere personeel van Buckinham Palace en een aantal beroemdheden.

Toen die zaak speelde en leidde tot een veroordeling van Goodman en een private eye die voor hem werkte is er door een aantal mensen vanuit conservatieve kring gepoogd zoveel mogelijk van het schandaal onder het vloerkleed te vegen. Slachtoffers zijn bij rechtszaken afgekocht met stevige afkoopsommen met als tegenprestatie het zwijgen over wat er had plaatsgevonden. Betrokkenen van News of the World hebben ander werk gekregen, in een enkel geval zelfs op strategische posities als die van de directeur communicatie van de conservatieve partij. Naar nu blijkt is dat spelen met vuur geweest in conservatieve kring.

Daar waar het publieksvertrouwen geschonden werd door het wijdverbreide misbruik van overheidsgeld voor idiote ‘onkostenvergoedingen’ door parlementsleden waarbij vooral labour het moest ontgelden is nu de conservatieve partij aan de beurt. Alastair Campbell, de huidige voorman van de conservatieven, heeft Coulson die nu zijn directeur communicatie was maar in de periode Goodman verantwoordelijk was bij News of the World bliksemsnel in bescherming genomen. Te snel maar nu blijkt, want Coulson kan zijn verantwoordelijkheid van toen (en dus zijn kwetsbaarheid nu) niet ontduiken. Het schandaal verspreid nu in hoog tempo steeds meer afluisterslachtoffers bekend worden.

The Guardian heeft boven water gekregen dat er wellicht tussen de twee en drieduizend beroemdheben uit de politiek, sport, entertainment, film en allerlei andere voor media interessante groepen zijn ‘afgeluisterd’. Het gaat daarbij vooral om het overdragen van informatie over mobiel berichtenverkeer door onder andere British Telecom aan journalisten van News of the World via tussenpersonen (meestal detectives) onder valse voorwendselen. Niet alleen het telecombedrijf is daarbij bedrogen en heeft forse steken laten vallen maar een flink aantal duistere lieden en een forse groep journalisten uit de Murdoch stal lijkt zich schuldig gemaakt te hebben aan deze praktijken. Ter vergroting van het succes van de krant in de jacht op ‘scoops’ en dus in de jacht op het grote geld. ‘1984’ met deze keer de journalistiek in plaats van de overheid als ‘big brother’.

De zaak is groot en heel bedreigend. Niet alleen in Engeland maar wereldwijd. Immers, Murdoch opereert wereldwijd én de misbruikte communicatietechnologie is wereldwijd aanwezig. Denken dat dit alleen in het Verenigd Koninkrijk gebeurt is ontzettend naïef. Het is een extreem voorbeeld van de kwetsbaarheid van de privacy van een ieder, bekend of niet bekend als het gaat om persoonlijke berichtenuitwisseling via de hedendaagse open technologie. Het toont weer aan dat privacy inmiddels een utopie is geworden. Het laat zien dat overheden niet in staat zijn de burgers, ongeacht wie, te beschermen tegen criminele inbreuk op hun privéleven. Maar het toont meer aan. Het laat ook zien dat de jacht op geld in de mediawereld leidt tot excessen. Journalisten die hun beroepsethiek aan de wilgen hangen voor het grote geld, beroemdheid of beide. Het laat zien hoe failliet ook de journalistiek en nieuwsvoorziening kan zijn als die ethiek niet bewaakt wordt.

Het laat ook zien dat niet altijd de journalistiek slachtoffer is van schending van persvrijheid maar dat diezelfde journalistiek ook in staat is de privacy van wie dan ook op grove wijze te schenden. Daarmee is de zaak van de Telegraaf journalisten die het disfunctioneren van de AID blootlegden door publicatie daarvan op basis van gelekte rapporten niet van minder belang geworden. Maar de reactie van die journalistiek in Nederland heeft wel een kleurtje gekregen van krokodillentranen over praktijken die de journalistiek in het algemeen (en ook in Nederland) zelf toepast. Want, is het niet naïef om te denken dat een schandaal als dat in Engeland niet in Nederland ook zou kunnen gebeuren? Is de pers in Nederland netter dan die in Engeland? Kennen wij geen paparazzi of schandaalpers? Komen er in Nederland niet om de haverklap rechtszaken voort uit onethisch gedrag van journalisten inclusief die van de nu zo verontwaardigde Telegraaf?

Voor wat de zaak van News of the World betreft is de vraag boeiend waarom de Metropolitan Police zegt geen nieuwe feiten te kennen en geen verder onderzoek te verrichten terwijl de eigen Prime Minister aangeeft dat ze dat nu juist wel moet doen. In hoeverre zijn de Tories betrokken en zijn ze in staat om het schandaal buiten de gelederen van de eigen partij te houden met een verdachte directeur communicatie? En maatschappelijk nog belangrijker: hoe in hemelsnaam denkt de politiek in Engeland zich te herstellen na de vloed aan schandalen in 2009 die inmiddels elke geloofwaardigheid van parlementsleden en politici tot minimale proporties heeft gereduceerd? Voor de burger is niet meer vast te stellen waar de waarheid ligt in een samenleving waarin zowel de politiek als de journalistiek corrupt is en crimineel gedrag vertoond.

xs4all

In dat verband is het minstens zo bedreigend te zien dat er een nieuwe wet rond het bewaren van mobiele – en email informatie net van kracht is geworden in ons land. Deze wet schrijft een bewaartermijn voor van één jaar. De pers is buitengewoon stil over de gevolgen en potentiële bedreiging van de privacy van een ieder door deze nieuwe wet. Bij uitzondering heeft XS4ALL in de landelijke pers een paginagrote advertentie geplaatst over dit onderwerp waarin zij stelling neemt tegen deze wet (maar uiteraard aangeven te buigen voor de wet). Het artikel van XS4ALL medewerker Niels Huybregts is het lezen waard voor een ieder die hier meer over wil weten. De mediastilte rond de invoering van deze wet vindt ik erg verontrustend want we zijn toch niet naïef mag ik hopen?

Alice © 2009

About these ads