‘De Storm’ (recensie – let op: bevat spoilers)

Tsja, ‘De Storm’. Een film met een bekend gegeven tegen een bekende achtergrond geplaatst. Er valt veel over ‘De Storm’ te vertellen en dat is niet allemaal positief. Toch heeft de film een stevige indruk achtergelaten. Het oer Hollandse thema van de in 1953 verloren strijd tegen het water is vermengt met het al even Nederlandse thema van een door religie onderdrukt leven.

Hoe goed het script ook is er ligt gedurende de film constant een gevoel van cliché om de hoek. Als kijker weet je je in eerste instantie met de hoofdpersoon Julia te vereenzelvigen. De jonge Julia wordt zwanger om daarna in de steek gelaten te worden door de even jonge Koos. Vreemd genoeg spreekt de synopsis van de film over Koos als vissersjongen maar in de film leveren de flashbacks naar de encounter tussen Julie en Koos alleen maar beelden van Koos als boer. Het is niet de enige bevreemding die optreedt bij het bekijken van de film. Natuurlijk wordt er een kind geboren en natuurlijk wordt dat kind door de vader van Julia afgewezen terwijl haar moeder milder is. Even vanzelfsprekend eindigt de film met de hereniging van moeder en kind.

Tot zover de clichés die de film voorspelbaar maken. Wat intrigeert is de kracht van de jonge Julia die tegen iedereen in haar omgeving in op zoek gaat naar haar kindje dat ze na de storm heeft moeten achterlaten. Gaandeweg de film wordt de jonge Julia steeds mooier, een oude cinematografische truuk die hier niet al te opvallend is toegepast maar die wel een onwerkelijk beeld geeft. De bevreemdende aspecten van de film zijn er nogal wat.

Zo valt op dat in het begin van de film als de storm in alle kracht op de kust beukt mannen buiten de veilige beschutting van de waterkering van het havenplaatsje gewoon rechtop blijven lopen. Bij windkracht tien voorwaar een bijzondere prestatie. Dit effect van beelden van een dreigende zee, keiharde wind en een wel erg beperkte uitwerking op de mensen die die storm moeten trotseren oogt raar. Tenminste voor iemand die windkracht tien weleens aan de kust heeft meegemaakt.

Nog vreemder is de scene waarin een marinevlieger met de luchtmachtpiloot en broer van het liefje van Julia een ommetje over Zeeland vliegt. De marinevliegdienst had immers maar één (Amerikaanse) helikopter en die mocht nu juist niet vliegen door de harde wind. De suggestie dat de ramp bekend werd door die helikoptervlucht is dramatisch misschien wel interessant maar ver bezijden de werkelijkheid van 1 februari 1953. De eerste contacten met de buitenwereld werden immers door radiozendamateurs gelegd en gedurende de dagen na de ramp zijn die ook van cruciaal belang geweest. Net zoals het Leger des Heils dat in de film niet voorkomt maar in veel gevallen snel en goed uitgerust ter plekke was terwijl het leger met gebrekkige en te weinig uitrusting de eerste dagen moeite had met zich organiseren. De film boet aan geloofwaardigheid in als de werkelijke situatie bekend is bij de kijker. Een gevaar dat natuurlijk voor veel mensen en zeker in het buitenland niet op gaat.Ik vraag me trouwens nog steeds af hoe het kan dat in de nacht van de storm en daarna de olielamp van Julia blijft branden terwijl het zeewater er omheen klotst.

En toch, de film boeit. Ondanks de te perfect geëpileerde wenkbrauwen van de mooie Julia en de niet altijd even sterke effecten is het een mooie film. Het bedrog van de jonge weduwe die Julia’s kind vindt en uiteindelijk als haar zoon opvoedt is tegelijk een heel menselijke reactie van een verdrietige jonge vrouw die haar eigen kind en haar man verloren is als een gruweldaad die levens verwoest. De laffe jongen die Julia tot twee keer toe in de steek laat geeft het beeld van de zwakte van een mens zodra die onder druk komt te staan. De sterke en stoere redder van Julia is van een hoog Huub van der Lubbe gehalte, een man om tegen aan te kruipen en die je beschermd. De vader die alles verloren lijkt te hebben en dan toch Julia nog vindt om vervolgens met zichzelf in de knoop te raken is prachtig om te zien. Tegen de achtergrond van de verwarring van de eerste dagen na de ramp is goed te zien hoe in het Nederland van die tijd het moeilijk was snel en adequaat rampenhulp op grote schaal te bieden. Pas laat in de film komt het leger en andere hulpdiensten zijn niet te zien. Wel miste ik dus het Rode Kruis en Leger des Heils die in dagen ongelooflijk veel gedaan hebben en waar veel mensen hun leven aan te danken hebben. De scene aan het eind van de film waarin Julia haar zoon vele jaren later terugvindt is indrukwekkend.

‘De Storm’ is een goede film. Een film ook die de Nederlandse cinema overstijgt en die past in de traditie van films als ‘Antonia’. Filmisch prachtig gemaakt met geweldige beelden die een realistisch beeld schetsen van een ramp die in Nederland een onuitwisbare indruk heeft achter gelaten en tegelijk een puur menselijk drama schetsen. Het spel van Sylvia Hoeks (Julia), Barry Atsma (Aldo de luchtmachtsergeant en latere man van Julia) is geweldig. Ook Dirk Roofthooft als de vader van Julia en Sanne den Hartogh die de laffe Koos neerzetten maken een geweldige indruk. De film is goed gecast wat dat betreft hoewel op de vader na geen van de acteurs een Zeeuw neerzetten.

De muziek in de film is onopvallend en stoort nergens op het lied van Bløf na. Zelden heb ik een titelsong bij de aftiteling zo bot horen inzetten. Hoe graag ik de band ook hoor, het past niet bij deze film. Op dit soort missers na is de Storm een film die internationaal weleens van belang kan zijn en dat op zich is een hele prestatie. Ben Sombogaart heeft zich als regisseur overtroffen en na ‘Abeltje’ en ‘Kruistocht in spijkerbroek’ met ‘De Storm’ opnieuw een prachtige film gemaakt.

Alice © 2009