Filming the Dutch part of Headwind.

Next week a group of Bhutanese refugees will arrive in the Netherlands and I will be there to receive them and film their first contact with Dutch society. Together with some of my Bhutanese friends.

It is the kickoff of the filming of the Dutch part of the Headwind documentary. In the month november that filming will be completed by following some family members of the family that’s portrayed in the documentary. It is going to be complicated and sensitive filming and I am looking very much forward to the work. It will also mean that at the end of november all required footage for Headwind will – finally – be available for editing. And then the post production work will start.

This means that the planning of the making of my first feature length documentary has shifted for about a month, due to availability of the people involved and me moving house in October. But a month delay is nothing special and I still aim for releasing Headwind in February 2012. Due to lacking funds I will have to do most of the editing myself. This limits my possibilities for making a very advanced product but with the footage I have, the people portrayed and the story to be told I am sure that the result will be a compelling documentary. A human document about refugees leaving their decennia long life in camps in Nepal behind for a better future in the west. It will discuss resettlement as a so called solution to their problem and the consequences for their culture. The documentary will give insights in what resettlement means for the ones who have to experience that. It will show the complexity of the issue and it will most certainly raise questions about the whole process.

So, after a few months of recuperating from the very intense experiences in Nepal and moving house in the process, I can finally continue working on Headwind. And I will do so with everything I have in me because I believe in this film so much.

Alice © 2011

Longing.

View over the rice fields near Damak village, Jhapa district, Nepal

I miss the sounds in the morning of the village coming to life,
of the thunder over far away hills,
the silent whisper of the water in the rivers
and the tickling noise of raindrops on the sandy roads.
I miss the arms that hold me
and the smiles that came along with the embrace.
I miss the colors of the kurta’s and sari’s the women wear
and the smell of food being prepared in the streets.
I miss the honking of hors of cars passing by
and the noise of hundreds of motorbikes everywhere.

I miss the taste of the mango’s and banana
and the quiet evening view over the rice fields.
I miss the sunsets in bright orange, setting fire to the horizon.
I miss the cheers of the children who play
and the old hands of the market people selling their goods.
I miss the simple but tasteful food
and the warmth of welcoming eyes.
I miss the sharing without egoism and the unsaid desires
and I miss the simplicity of life
and the buses with too many passengers who still smile when they talk.
I miss the people who don’t complain but stay cheerful
even when they seem not to have a reason to do so.

I miss the long walks through the open land
looking at oxen ploughing in the muddy soil.
I miss the sweltering heat of the afternoon
and the soothing rain at the end of day.
I miss the starry nights with millions of little lights in the sky.
I miss the fireflies hovering over the fields in an eternal dance
and the crickets making sounds
and I miss the slow moving birds of prey circulating in skies above.
I miss Nepal.

But most of all I miss my friends
and I long to hold them and never let them go.
As they are in my thoughts so many times every day.

Alice © 2011

Headwind 2: The End Game.

While working on the post production (and still filming in the Netherlands) I am already thinking of the follow up film. That follow up will take two years, maybe three, to finish and will have a very different approach from the first Headwind documentary.

Headwind 1, the story of Bhutanese family living in diaspora, is a narrative of four people in one family who are all refugees from Bhutan and live in different places in the world as a result of the UNHCR third country resettlement project. It’s a story about loosening family ties and the troubles that resettlers and refugees face in their lives against the background of the political and historical truth about Bhutan.

Headwind 2 however will be subtitled ‘The End Game’. It will tell the story of those Bhutanese refugees that did not resettle. About what happens to them and about history treats them. It will show how the situation will change over the years and how the international community caters, or doesn’t, for these people. In the next three years the UNHCR will together with the US government and the Nepalese government enter into an ‘end game’ to resolve the situation of the Bhutanese refugees. But it is already clear that this situation will not be resolved completely. Where the UNHCR estimates some 10.000 refugees to stay behind in Nepal, other sources expect that the real figure will be over 20.000 Bhutanese refugees who will not be able to return to Bhutan and will not resettle in the west. The difference between the UNHCR figures and these expert estimates are based on the fact that the UNHCR doesn’t count some groups within the refugee community. The figures currently simply don’t add up.

As a film maker it is a challenge to follow events over the years and track the developments concerning these people. Especially when in parallel the integration of the resettling refugees in western society can be followed as a reference.

So, where Headwind 1 is still on the editing table, Headwind 2 is being sketched. As one can imagine, this work is becoming my life’s work as a writer and film maker and if anyone is interested in supporting me in this effort, please let me know. I do need all the help I can get to get this done.

Alice Verheij © 2011

Headwind delivers.

The Headwind project (formerly and by some still known as the Atma Project) is flying. Like a breeze! A year ago I started working on the greatest project in my life. At least, that’s what it turns out to be. In July 2010 my mom died and I realized that there is not much in this world that I really value apart from the love of and for my children and my friends. I decided to spend at least the coming years in my life for a cause that I could believe in and that, albeit maybe only to a small extend, be beneficial for others. Preferably for people with less chances in life.

I searched for a place on the glove that kind of triggered my emotions. That turned out to be Nepal.
I researched and re-searched to find out what the problems of that country were and by some coincidence I got to know someone who came from there. Than ten years ago as a Bhutanese with political asylum in my country. Actually, in my town. We started talking and we became friends. The Headwind project was born.

It’s now a year later and I’ve been to Nepal. Not as tourist (although I did take some vacation there after the work was done), but as a writer and more important as a beginning filmmaker. The idea for the documentary film Headwind slowly grew into a story and a collection of writings, photo’s and video footage. I visited refugee camps and decide to focus on the largest one, the Beldangi camp. I visited the burned Goldhap camp after the fire to find out I was probable the first filmed from the west entering that godforsaken place to film, make photo’s and talk to the people. It was by far the most emotional day in my five month stay in Nepal this year. I lack words to describe what my eyes and cameras have seen there. That visit changed my life.

I’m ‘home’ again but that home is, as I explained earlier always incomplete now that there is another home in Nepal. I’ve been looking at thousands of photo’s in the past few days to select only 50 of them together with Eveline who had joined me in February and whose heart beats for this projects in the rhythm as mine. It was a frustrating job to select only fifty and to deselect nearly 7000 photo’s. Actually it hurts to not select some of the best photos I ever made for the upcoming photo exhibition. But now we have our 50 best. All of them with a story to tell. All of them great and some of them with a strength in them that is indescribable.

So Headwind is now going to the next stage. After finishing the novel that is to be published later this year in Kathmandu in Nepal to be able to get it to the Bhutanese community globally at a fair (that is non European) book price and after the Nepalese filming, Headwind is ramping up for the photo exhibition and the Dutch filming that will take place in the coming weeks. That filming will be done end of September except for the timing of the family I met in Beldangi on Schiphol Airport and their first days in this for them so strange land. I already started rough cutting the Nepal part of the film and the work on a simple trailer. A composer and singer are making the title song and working on a soundtrack. All kinds of things are happening and it all amazes me.

It’s an out of this world experience (almost literally) to see how slowly but gradually the pieces of the Headwind puzzle are coming together. It’s great to see how good the material is that we already have but it is even greater to experience the enormous mental support from the Bhutanese community in exile. For everyone who wants to be touched by this (even if only slightly) the first thing to see in the Netherlands is the photo exhibition that will run in Creatief Warenhuis HOOP at the Grote Markt 10 in The Hague. It run’s from September 1 until September 18 on the wednesdays to sundays in the afternoons. We have the whole first floor for fifty great photo’s. Please, please, come and see the work. Witness some of the editing of Headwind taking place live or listen to excerpts from the novel and music from the region. And on September 1st, join in at the vernissage, the opening party, at HOOP. We start at 7 pm. Doors of the exhibition open at 4pm. Don’t miss it! We (me, Eveline van de Putte, Prakash Angdembe the Nepalese photographer and so many others who worked and still work with us) would be so grateful if you could come.

And is September 1st is not possible: we’re open on Musemnacht2 tot half twee ‘s nachts!

Alice Verheij © 2011

Het wonder film.

Ik maak een film. Bewegende beelden, een verhaal, muziek, stemmen, stemmingen, emoties. Het is de eerste keer in mijn leven dat ik serieus werk maak van het filmen en ik heb er alles voor over om het te laten slagen. Mijn laatste geld, de erfenis van mijn moeder, mijn tijd, energie en passie. Dat het werken aan deze film me emotioneel flink aanpakt neem ik voor lief, het kan immers niet anders.

Ik ben nog niet toe aan de montage van de beelden die ik gefilmd heb. Daarvoor moet ik nog vertrouwd worden met die beelden want ondanks dat ik ze zelf gefilmd heb merk ik dat ik naarmate ik telkens opnieuw door mijn bestanden met video ga er nieuwe gedachten en emoties ontstaan. Nieuwe ideeën over hoe een en andere te combineren in een kloppend verhaal dat boeit, dat de kijker uitdaagt om een standpunt in te nemen, om een mening te vormen. Het maakt me duidelijk dat er verwerkingstijd nodig is om te begrijpen wat ik gevangen heb. Ongeveer dertig uur video materiaal is er uit Nepal gekomen. Schokkend soms als het over de slachtoffers van een massale brand in een vluchtelingenkamp gaat. Emotioneel als de wanhoop in de ogen gevangen is of de trilling in de stem of het beven van de oude handen van de man die stenen breekt in de rivierbank.

Het zijn de kleuren die ik nog moet leren begrijpen en die een geheel eigen verhaal vertellen vooral omdat ze in mijn herinnering gekoppeld worden aan geluiden en geuren en soms aan gebeurtenissen. Er moet nog gefilmd worden in Nederland, hoe en wat weet ik al, dus dat stuk werk is afhankelijk van afspraken en momenten. Het komt wel goed.

Vandaag luister ik naar de titelsong die geschreven is door Allard Gunnink met muziek van Jef de Roode. Het is een sterke emotioneel geladen metaforische song geworden die me diep raakt en waarvan ik overtuigd ben dat deze perfect bij mijn film past. Er ontstaat een beeld van de muziek die ik in de film wil horen, over hoe er ook muzikaal een brug geslagen kan worden tussen het oosten en het westen. Zoals ik die bruggen sla door middel van metaforische beelden. Langzaam maar zeker ontstaat in mijn hoofd een film, gevuld met de beelden die ik gemaakt heb en die ik constant voor mijn ogen zie.

De creatie van deze film is voor mijzelf niet alleen mijn debuut als film maakster maar tegelijkertijd mijn meesterstuk. Naarmate tijd verstrijkt en beelden herhaald voor mijn netvlies afgespeeld worden, muziek zich herhaald en aanvult, naarmate ik zelf mijn eigen film beter ga begrijpen voel ik me zekerder worden over het uiteindelijke resultaat. Er komt overtuiging in mijn denken en handelen, zekerheid over de mogelijkheden om een werk te maken dat mensen emotioneel raakt. En hopelijk zodanig dat er meer begrip ontstaat voor de vluchteling, of die nu afkomstig is uit Bhutan of van elders op deze zieke wereld.

Ik heb nooit een roeping gevoeld in mijn leven, daarvoor waren mijn eigen moeilijkheden te groot. Dat is nu veranderd in een bereidheid om mijn bestaan in dienst te stellen van wat ik maak. Eindelijk kan ik mezelf zoiets moeilijks als het maken van een film over het leven van vluchtelingen toevertrouwen in de zekerheid dat het me gaat lukken. In de zekerheid dat er een publiek is die mijn werk zal willen zien. En misschien zelfs met het vertrouwen dat ze het wellicht een mooie film zullen gaan vinden. Ineens besef ik dat ik niet alleen schrijfster ben maar mijn schrijven verlengd heb naar verbeelden.

Alice © 2011

Monning ma’am, blackfust is leaddy.

Almost every morning around seven he comes to my room. Sometimes he doesn’t have to because I am already up and writing at the terrace behind the kitchen. But most of the days he climbs the few stairs, knocks on the door announced breakfast with the very same sentence: ‘Monning ma’am, blackfust is leaddy’. I am his only guest for most of the days, you see. The few times I was up earlier usually had to do with other guests being present. Nepali’s tend to wake up around five and start a noise morning ritual, especially when they are in a group.

Breakfast terrace view

Like little chubby penguins they invade the ladies bathroom and start washing themselves taking no notice of the fact that this other strange guest in the room next door is still trying to get some sleep. With total disregard for the ungodly hour, they chatter like the Nordic birds making more and more noise by the minute. After half an hour the penguins have made a complete mess of the bathroom with water everywhere on the floor, bits of soap laying around and penguin hair in the outlet of the shower making me skipping my morning shower and having a quick wash instead. There’s no one there to smell me anyway. These are the days that this rather nice place turns into what it sometimes also is: some sort of group accommodation for any group that is prepared to pay the (low) price to stay, sleep, dismantle the bathroom and eat here.

But in this time of the year, such groups are seldom here leaving me as the only guest. Thank Buddha or any other holy creature for that. And some mornings I just can’t get myself to go out and write before seven. Thing is I am always awake before six thirty and when I don’t feel getting up I just lay there dozing away. And then, just before seven as regular as clockwork I hear his footsteps on the stairs. With a pause when he crosses the little platform in between the first and second part of the stairs. Then there’s the knock. Well, actually three knocks. Not very quick but in rhythm that proves that the man is not in a hurry. Like one knock per second. Knock… knock… knock. Sometimes my door is already open and I am just resting on the bed, sometimes I am in the adjacent bathroom that I have for myself and sometimes the door is still closed and I am still in a near sleep.

Then that same sentence comes out in a way that I can’t really copy as it sounds very much like a Chinese in a kids cartoon: ‘Monning ma’am, blackfust is leaddy’. There are days when I hear the other two sentences two announcing ‘lunch’ and ‘dinnu’. Except for the breakfast and on days the cook gets enthusiastic, the announced meals are generally the same with rice and daal, some veggies and water, tea or instant coffee. Meager but solid meals that the people seem to like so much that they eat it every day. Not that they couldn’t cook anything different but they simply don’t. Blackfust on the other hand is a daily surprise. An occasional pancake or toast with jam and a boiled egg or fried eggs and a bowl of some sort of soup made of a combination of tomatoes, chilly and beans with some chunks of potatoes in it. Not exactly my cup of early morning soup but I’ll endure it anyhow. On other days there might very well be some bread. That is, hollow pieces of backed dough that have a vague resemblance with what I would think that a croissant might be. The tea however is of unprecedented taste. Especially when the man makes milk-tea and not black tea. For whatever reason the milk teas come with ginger or cardamom making them very tasty and the black tea usually is cooked too short to capture the taste of the tealeaves, so the superfluous amount of sugar prevails making that more like cups of sugar-water. No surprise that I prefer the milk tea.

I’ve began to like the blackfusts, sitting in the shadow with some light food overlooking the valley and in this monsoon season seeing only the tops of the mountains to the north making them look like floating white islands in a sea of light hazy blue skies. As if they were mirages and not mountains or distant thugs of war on a great sea. The blackfust marks the most productive part of my days. Here I am a morning-writer and not a night-writer, what I used to be. The morning mind still being fresh makes me write different and without any hinder from distracting thoughts. It allows me to be emotional while writing the emotional passages and strong when writing the strong passages. Writing here seems not difficult at all as the place and my mindset give me over a chapter a day making me wonder what would happen if I would be here not for a month but for a year. Somehow inspiration seems to be all around in an unprecedented sort of simplicity.

I am learning the sounds of the animals, the cry of the mountain eagle, the beo in the trees behind the dormitory, the crickets of which some are as big as seven centimeters and sitting as still as a statue. The dogs that come bye every now are quiet and I got to like the black one that although she looks awful has befriended me on the first day and follows me around wherever I go when she sees me. Oh, and the hundreds of little birds with nice colors and sounds in an endless variety from squeaks and whistles to short songs and bird rhymes. I like them most as I like the mosquitos the least. The little devils that seem to be able to enter my bedroom in numbers that are always bigger than my ability to squash them with the carton of the big map that I have with me, leaving me every morning with yet another four or five traces of mosquito bites on my arms and legs or more awkward places. The worst is that they prevent me from sleeping naked as I don’t want to be a to obvious target for them. It’s strange loosing habits here.

All in all, I love this place with it’s people, except for the penguins that is, the sounds of the animals, the simplicity of life here, the mountain views and the starry nights showing more stars than I have ever seen in my life and with Kathmandu laying in the valley in between the hills in the south. The big, noisy and stinking city with it’s mysteries, beauty and the filth and lack of compassion for the poor. But from a distance compiled of little white dots that shine in the sun during daytime while in the night being a compilation of blinking silver and golden lights like an army of fireflies waiting before the great battle with the dawn. That is, until blackfust is leaddy again.

Alice © 2011

Bureau in de bergen.

De ontbijttafel om zeven uur ‘s morgens.

Mijn bureau staat op eenentwintighonderd meter hoogte. Het is een plastic tafel. Er achter een plastic stoel, net comfortabel genoeg om te schrijven. Biertje bij de hand, sigaret er bij en de hond des huizes snurkend aan mijn voeten. In de middag wel ter verstaan. In de ochtend bij het ontbijt rond een uur of zeven ligt er een pannenkoek Nepali style op het bord en staat er een chai naast geparkeerd. Kijk ik over de rand van het scherm van mijn laptop dan verdwijnt mijn blik vlotjes een kilometer of veertig in de verte om te botsen met een paar bergen van uitzinnig formaat. Links de Mount Everest, of is het rechts? Het dal beneden laat auto’s niet meer zien en reduceert huizen tot speldenknopjes. Mensen zijn stofjes, meer niet. Behalve op de rode zandweg die tussen de groene terrassen naar boven kronkelt, daar zijn de mensen variabel in grote afhankelijk van de afstand van hen tot mijn ogen. Het bier smaakt goed na een lange wandeling in de bergen. Mijn conditie is niet geweldig maar na een week hier toch al een stuk beter dan toen ik hier aan kwam. Het bevalt me wel als enige gaste in een groot kamp van de Nepalese scouting.

Mijn werkplek

Geen romantisch bergdorpje of een veraf gelegen en geïsoleerd Boeddhistisch klooster. Die dorpjes liggen hier niet ver uit de buurt. Kakani is op loopafstand. De kloosters zijn verder weg hoewel de kaart suggereert dat er op een afstand van hemelsbreed tien kilometer eentje moet zijn. Hemelsbreed. Over de paden is dat als snel twintig kilometer en dan ook nog verschillende hoogtelijnen kruisend. Het is een dag lopen daar naartoe. Meer isolement dan hier heb ik niet nodig en het voordeel van dit Luxemburgs gesponsorde oort is dat er koud én warm stromend water is zodat het zowaar mogelijk is om een hete douche te nemen. Wat kan dat lekker zijn in de morgen na een toch wat koude nacht. Op mijn bed liggen ‘s nachts steevast twee dekens in plaats van één. Trouwens, je zou de sterrenhemel hier eens moeten zien. Vooral aan de kant van het slaapgebouw waar tussen de heuvels in Kathmandu in de verte is te zien. Een zee van lichtjes sterk gelijkend op een meer met honderden kleine bootjes met lichtjes. De nachten zijn hier wonderlijk. Er zitten hier uilen, koekoeken, beo’s, verschillende soorten zwaluwen die zich stuntvliegers voelen, koninklijke arenden en vernietigende gieren verstopt in de bossen en op de berghellingen. Naast mijn kamer heeft een zwaluwfamilie een nest gebouwd van leem, geplakt tegen de betonnen zoldering van de brede galerij.

Het behang.

Ondertussen voel ik me een koloniaal met een eigen staf. Er is een kop, iemand die de doucheruimte en toiletten elke dag even schoonmaakt, een tuinman c.q. terreinknecht voor de planten en de paden en een manus van alles die de scepter zwaait. Overigens heet hij geen Manus. De schrijfster in mij heeft hier een feestje. De woorden rollen met een tempo uit mijn hoofd mijn computer in dat ik nog niet eerder heb meegemaakt. Vijfduizend woorden per dag, op mijn sloffen. De verhaallijn is zo spannend dat ik zelf niet kan wachten hoe het afloopt en de karakters hebben naast namen ook levens. Mij hier terugtrekken om te schrijven blijkt een gouden greep te zijn en met een investering van zeven euro per dag inclusief alle maaltijden kunnen de meeste schrijvers en zeker ik wel leven. Ik trakteer mezelf om de andere dag op één biertje dat hier in flessen van een halve liter komt en waar ik dus gemakkelijk een dik uur kan teren. In het dorp haal ik naast de gebruikelijke dingen als shampoo en een zeep om mezelf en mijn kleren te wassen vooral snoepjes. In de kleine winkeltjes verkopen ze naast de aardbijen brandy allerlei soorten van zoetige en tegelijk hartige snoepjes. Geen idee waarvan die gemaakt zijn en hoe ze heten, ach ik ben het al vergeten als het me verteld wordt. Maar ze zijn wel lekker. Die aardbijen brandy is trouwens link spul. Ik een fles van dat huis gestookte goedje meegenomen en een paar glaasjes gaven me een opdonder die ik me niet kan herinneren eerder gehad te hebben. Vuurwater met een aardbijensmaak, dat is het. Naast de simpele geneugten des levens zijn er de gebruikelijk ongemakken zoals allerlei insecten waarvan er verschillende vervelend kunnen prikken, dieren die je ‘s nachts wakker houden en een alles verbrandende zon waar je je zonder factor vijftig niet al te lang aan moet bloot stellen. Ondertussen hunker ik naar de zee. Of een zwembad in de wetenschap dat ik daar nog zeker twee maanden op zal moeten wachten. Ach, een mens moet wat over hebben voor een schijfretraite. Terwijl ik mijn glas nog een keer vul met Tuborg en de geiten ondertussen zo luidruchtig grazen dat de hond wakker is geworden en me loom aankijkt, glijden mijn ogen over de heuvels om me heen. Om dan te blijven rusten op een in horizontale gekromde lijnen verdeelde heuvel aan de andere kant van het dal links van me. Ik probeer voor de zoveelste keer te ontdekken hoeveel verschillende soorten vogels ik hoor fluiten maar moet het weer opgeven nadat het tiental overschreden is.

Het leven van een schrijfster in de Himalaya is zwaar. Heel zwaar. Ik raad ook iedereen ten sterkste af om zich hier te vertonen. Punt is natuurlijk dat ik gewoon niet gestoord wil worden, ik ben vrij egoïstisch als het om deze plek gaat. Overigens, die Surya sigaretten zijn best vies bedenk ik me op het moment dat een arend van bizarre proporties zich onttrekt aan het donkergroen van het bos op de heuvel onder me en begint aan een trage spiraalvlucht opwaarts. Het is lastig om in te schatten wat de spanwijdte is maar als ik dan toch moet gokken dan kom ik toch wel op zo’n anderhalve meter. De vogel is gitzwart en zo dichtbij dat ik de gekromde snavel kan zien in de links en rechts draaiende kop die als de geschutskoepel van een tank het gebied beneden hem beziet op zoek naar een prooi. Over twee weken is mijn roman af, het gekke is dat ik dat nu al weet. En dat terwijl ik op een doodlopend spoor in de bergen zit want na mij is er geen weg meer omhoog. Wel voetpaden. Wel vervelend trouwens die zonsondergangen…

Sunset at Kakani Scouting Camp.

Alice © 2011

Een boerderij in de Terai.

In het zuidoosten van Nepal, in de in deze tijd van het jaar zinderende laagvlakte van de Terai, staat een boerenhuis. Het is een huis op palen waar boven geslapen en beneden op de deel geleefd wordt. Er omheen palmen met kokosnoten en andere vruchten, bananen en mangobomen, een maïsveld en graanvelden. Naast het huis staat een simpele half open schuur met een os en een melkkoe, een geit en op het erf een paar kippen, een haan, een paar handenvol kuikens en een groepje eenden. Langs de weg de waterput waar je vers grondwater naar boven kunt halen dat niet vervuild is. Gewoon even filteren en dan kan je het opdrinken. Onder het dak van de deel hangen touwen gespannen waarover heen tientallen maïskolven hangen te drogen. Stoelen zijn er niet, wel lage krukjes en matjes zodat je eigenlijk zo goed of helemaal als op de grond zit. Een tafel is dan niet nodig wat het leven eerder gemakkelijker maakt dan ingewikkelder. Tafeldekken is op deze plek iets wat de mensen niet begrijpen.

De zon komt ‘s morgen om een uurtje of vijf op en gaat ‘s avonds rond zeven uur onder, het land binnen een uur tijd in absolute duisternis hullend. Het heeft tot gevolg dat de mensen het ritme van de afwisseling van licht en donker automatisch volgen. Na zonsondergang lang opblijven is zinloos want elektriciteit, wie heeft zoiets nu eigenlijk nodig, is er vaak niet en blijven liggen lang na zonsopgang is zinloos als je alleen ligt. Het leven op de boerderij verloopt in een ritme dat zich volledig verhoudt met het ritme van de omgeving. Zelfs de onstuitbare onweersbuien die van de vanuit de bergen met grote regelmaat het einde van weer een hete dag inluiden en gedurende de nacht het land geselen met harde regen, verstoren dat levensritme niet. Wassen doe je in een washok vanuit een teil water dat je net daarvoor uit de put naar boven gehaald hebt. Het toilet is een aanpalend hok met een gat in de grond dat in een gierput uitkomt die soms geleegd wordt.

Eten is iets dat je hier doet omdat eten bij het leven hoort. Het is niet een sociale gebeurtenis maar een noodzakelijkheid. Het maal is schaars een eenzijdig maar het went vanzelf na een tijd. De dagen worden doorgebracht met werken op het land, naar het dichtst bij zijnde stadje lopen dat op een uur loopafstand ligt en het met elkaar de tijd verpozen. Die wandeling naar de stad wordt soms vervangen door een fietstochtje van twintig minuten maar dat je dan wel de mogelijkheid ontneemt tussen de rijstvelden met reigers door te wandelen. Haast is hier zo volslagen overbodig dat die wandeling het gemakkelijk van de snellere fietstocht wint zolang je niet al teveel boodschappen hoeft te sjouwen. Het stadje is overigens van een rommeligheid die je al snel weer naar de rust van de boerderij doet verlangen. Wanneer je vanuit de kleine slaapkamer op de woonetage naar buiten kijkt gaat je blik tussen de hoge kale stammen van de palmen door om zich te vestigen op een tweetal vergelijkbare boerderijen even verderop. Loop je de weg voor het huis af de flauwe bocht door dan kom je bij de grote stenen bank die een ontmoetingsplaats is en waarboven een notenboom staat die harde noten produceert die eenmaal gebroken een romige vulling met een vage smaak van perziken hebben. De noten worden als medicijn gebruikt en staan bol van de vitaminen. Ze zijn ook nog eens bijzonder lekker. Net als de kleine bananen met zoveel meer smaak dan de melige exemplaren die in westerse supermarkten worden verkocht.

Het zal niet verbazen dat het leven op de boerderij met al zijn eenvoud heerlijk is. Je zult maar schrijver zijn en de gelegenheid zijn om een tijd op deze plek je te kunnen terugtrekken. Een meer inspirerende en tegelijk rustige plaats om te schrijven is nauwelijks voor te stellen. Eigenlijk is de boerderij als een eiland van rust en op eilanden wil iedereen wel een tijdje verblijven. Mijn boerderij staat in Damak dorp, een verzameling boerderijen, een buurtschap eigenlijk, dat even buiten Damak stad ligt. Ze wordt bewoond door een familie die bestaat uit de vader en moeder, drie dochters en twee zoons. Een familie die als vanzelf alles delen met wie er bij hun leeft, zonder vragen, zonder iets retour te verwachten. Met een gastvrijheid die alleen arme mensen kennen. Maar of ze echt arm zijn is voor mij de vraag want de rijkdom van hun bestaan is niet te vinden in geld of spullen maar in het leven zelf.

En de boerderij? De boerderij is een plaats waar ik met heel veel warmte aan terug denk. Het is een plaats waar ik weet dat ik altijd welkom ben. Zonder vragen maar met een allervriendelijkste lach van de familie voor een goede vriendin. Het is een plaats waar ik stilletjes verliefd op ben geworden.

Alice © 2011

Beeldhouwer gezocht.

Ik zoek een beeldhouwer. Om een standbeeld te maken. Voor op een gigantische sokkel zodat het gemakkelijk gezien kan worden. Een standbeeld voor Anuradha Koirala omdat deze vrouw als geen ander verdiend om alle aandacht te krijgen.

Anuradha Koirala is een Nepalese vrouw van 61 jaar die weliswaar ongeletterd was toen ze slachtoffer van vrouwenhandel werd maar die het gelukt is om te ontsnappen aan haar kwelgeesten. Ze is de moeder Theresa van de slachtoffers van vrouwenhandel in Nepal. In 1993 heeft ze samen met onderwijzers, journalisten en maatschappelijk werkers en mensenrechtenactivisten Maiti Nepal opgericht. Doel was en is om meisjes die slachtoffer zijn geworden of dreigen te worden van trafficking te onttrekken aan de vrouwenhandelaren en een nieuw bestaan te geven.

Vrouwenhandel (vooral jonge meisjes soms al vanaf 5 jaar) is het gruwelijkste probleem in Nepal. Tegenwoordig haalt Maiti Nepal 50 meisjes per dag uit de bussen die de grens met India over gaan. De meisjes worden in de bordelen in India tewerk gesteld en vaak door verhandeld naar landen als Australië en het midden oosten. Ze worden gedwongen tot prostitutie onder afgrijselijke omstandigheden. Velen lopen HIV op en velen overleven het leven in de bordelen van Dehli en Calcutta niet. Naast de 50 geredde meisjes per dag zijn er zo’n 100 die niet gered worden. Per dag.

De meisjes raken getraumatiseerd, geïnfecteerd met HIV en al in de vroege pubertijd zwanger met alle gevolgen van dien. Ze moeten vaak 20 tot 25 mannen per dag ‘bedienen’. De meisjes die gered worden, vaak ternauwernood voor de grens of door invallen van Maiti Nepal in samenwerking met de Indiase politie in de Indiase bordelen, zijn zo zwaar getraumatiseerd dat er nauwelijks met ze te communiceren valt. Maiti Nepal onder leiding van Anuradha Koirala geeft ze een veilig thuis, medische en psychologische zorg.

Anuradha en haar mensen voeren een ongelijke strijd maar geven niet op. Elk gered meisje is een gered leven wat hun betreft en gelukkig is er inmiddels internationale erkenning aan het ontstaan. Vorig jaar werd Anuradha tot ‘hero of the year 2010′ gekroond door CNN en de Amerikaanse regering heeft de organisatie een donatie van $500.000 voor twee jaar geschonken. Als het dan toch over cijfers heb ik er hier nog paar. Maiti Nepal heeft inmiddels zo’n 12.000 meisjes gered en meer dan 1.100 vrouwenhandelaren weten te pakken waarvan er 415 veroordeeld zijn en 725 hun zaak afwachten in een cel. In groepjes van vijf ex slachtoffers worden inmiddels 10 van de 26 grensovergangen met India bewaakt. Elke groep redt zo’n vijf meisjes per dag.
Buiten dat echter is deze vrouw in het westen beperkt bekend en dat mag best veranderen. Wat mij betreft hoort ze aan het rijtje Gandhi – moeder Theresa te worden toegevoegd.

Mijn verblijf in dit overigens prachtige land heeft me duidelijk gemaakt onder welke omstandigheden en met welke beperkingen jonge meisjes opgroeien. De kansen op voldoende onderwijs zijn voor de meesten niet al te groot. Maar al te vaak moet door armoede besloten worden om de twee extra jaren die na de middelbare school volgen en die essentieel zijn voor vervolgopleidingen niet te volgen. Diezelfde armoede maakt dat in een gezin met meerdere dochters het lastig is om een huwelijkspartner te vinden. Immers in deze samenleving zijn gearrangeerde huwelijken nog altijd de regel en daarbij hoort dat de ouders van de bruid een bruidsschat doneren. Met weinig geld is die bruidsschat een onmogelijkheid. Om die reden worden jonge meisjes nogal eens meegegeven aan vrouwenhandelaren wat dus vaak gelijk staat aan uitgestelde moord. Natuurlijk is armoede geen excuus voor het exces van de meisjeshandel in Nepal. Ook de traditionele niet vrouwvriendelijke cultuur is geen excuus daarvoor. Het is dieptriest te moeten vaststellen dat de politieke rammelkast Nepal tot gevolg heeft dat de overheid uitblinkt in ineffectiviteit in alle gebieden van de samenleving. Milieu, infrastructuur, veiligheid, onderwijs, gezondheidszorg, het zijn allemaal probleem gebieden. Maar het voornaamste achterliggende probleem is een cultuur die nog veel kenmerken van een middeleeuws tijdperk kent. Het gebrek aan respect voor de rechten van minderheden en vrouwen is een ingebakken gebrek gevoed door een eeuwenlange deken van traditioneel Hindoeïsme en een onmenselijk kastenstelsel.

Wat niet wil zeggen dat er in dit land geen mensen zijn die onder die deken vandaan gekropen zijn, integendeel. De jongere generatie is veelbelovend en vrouwen als Anuradha Koirala zijn een voorbeeld voor een ieder. Dat is de reden dat een standbeeld voor haar bepaald op zijn plaats is.

Alice © 2011

Hoe zou het zijn?

Hoe zou het zijn als de regering besluit welke kleren je moet dragen?

Hoe zou het zijn als je niet meer je eigen taal mag gebruiken?

Hoe zou het zijn om op een vroege morgen gewekt te worden en te zien hoe je vader meegenomen wordt door militairen?

Hoe zou het zijn om twee maanden later hem weer thuis te zien komen, gebroken door de slagen van houten stokken en bedreigingen met de doodstraf?

Hoe zou het zijn om weken later met je ouders mee te moeten naar het plaatselijke politiebureau om daar een document te ondertekenen in een taal die niet de jouwe is en waarin blijkbaar staat dat je ouders vrijwillig het land verlaten?

Hoe zou het zijn om verplicht te moeten lachen als ze de foto maken van jullie?

Hoe zou het zijn als je koning jou je burgerschap afneemt en je statenloos maakt?

Hoe zou het zijn om te vluchten in de nacht samen met andere gezinnen uit angst voor de militairen en de politie?

Hoe zou het zijn om in het buurland bijeen gejaagd te worden om vervolgens nog een land verder gedumpt te worden bij een rivier, in een stal?

Hoe zou het zijn om maanden later in een groot kamp in een eenvoudige hut te moeten wonen omringt door prikkeldraad?

Hoe zou het zijn om elke dag als je naar buiten wilt langs gewapende politie te moeten gaan?

Hoe zou het zijn om jaren later als je ouder bent datzelfde kamp te zien afbranden inclusief de hut van jouw familie?

Hoe zou het zijn om daarna onder een stuk plastic te wonen en pas mogen verplaatsen als de Verenigde Naties je dat toestaan?

Hoe zou het zijn om dan gedwongen te worden naar weer een ander kamp te gaan met weer prikkeldraad en gewapende politie bij de poort?

Hoe zou het zijn als je dagen bestonden uit het rondhangen in dat kamp en het maken van een schamel maal. Altijd hetzelfde eten, altijd even weinig?

Hoe zou het zijn als je dan misschien naar een ander land kan gaan om vrij te zijn?

Hoe zou het zijn om te horen dat dat niet mag omdat je vader politiek actief was in het land waar je weggejaagd bent?

Hoe zou het zijn om een vluchteling uit Bhutan te zijn?

Alice © 2011

A nightly bus ride.

On the left of me the orange moon looks down at me while I drive through the night with a speed of some sixty kilometers per hour. In a luxurious but rattling, shaking and most of all cramped bus. I don’t smell the sweat of the people around me. Probably due to the fact that the smell of the country has blended with my own sweat produced during the sweltering hot day.

The ride takes some six hours to our destination and will bring us to a small village in between the Jhapa district and Kathmandu along the Mahendra Highway. Somewhere in the front of the bus where I presume the driver to be located sounds a radio with a mixture of old style western disco music and Nepali Hindu music. Everything around me sounds alien so I don’t have to make an effort of trying to understand anything. Every now and then I stick my head out of the window to feel the wind blowing through my hair and to smell the country. Burned coal accompanied by the smell of rice and lentils, sometimes alternating with the smell of flowers. Sweet and spicy. Along the road small wooden shops with happy colored little lights show themselves in a permanent invitation to the travelers that pass them. At this hour everyone seems to be prepared to sell some food and water. Or a telephone card.

When we are still some hours away from our destination the bus stops for a while at a small stand where they sell watermelons. A quick calculation tells me that the stacks of melons count up to some fifteen hundred of them. Each as tasty as the other, refreshing, sweet, watery. One smaller stack is placed separately and after inquiring why we learn that this is a local variety that is tastier than the others. We have one cut into parts that we can eat. And so in the middle of a warm Terai night I eat the sweetest and tastiest watermelon I have ever had. After the stop the bus continues and brings us to our destination at the end of the following morning. To attend a wedding after a strange but enjoyable night ride.

Alice © 2011

Retour Kathmandu.

Ik ben weer terug in Kathmandu, een stad die in al zijn chaos een soort tweede woonplaats is geworden. De afgelopen twee weken heb ik doorgebracht in de oostelijke Terai, de laagvlakte in Nepal. Niet een gebied waar toeristen naartoe gaan tenzij ze van thee houden. Ilam heb ik niet gehaald en naar Taplejung in de bergen ben ik ook niet geweest. Stakingen en een bruiloft weerhielden me.

Wel ben ik in verschillende vluchtelingenkampen geweest om te filmen, mensen te spreken en schrijvers en dichters te ontmoeten. Met zo’n veertien uur video in mijn tas ben ik gisteren weer in de stad aangekomen met een binnenlandse vlucht, een sprongetje van een kwartiertje waarmee een busrit van een driekwart dag werd voorkomen. De ervaringen in de vluchtelingenkampen en de onverwachte bruiloft nog vers op het netvlies.

Filmen in vluchtelingenkampen is een vreemde gewaarwording. Je bent als filmer getuige van het leed van veel mensen, van schrijnende armoede en nog schrijnender uitzichtloosheid. Het luchtballonnetje van beschaving dat door het westen is vol geblazen loopt voor je ogen en voor de lens van je camera in rap tempo leeg. De kampen waren verschillend én allemaal hetzelfde. Het verschil was vooral te vinden in het Goldhap kamp dat op 22 maart zo tragisch getroffen werd door een brand die zo goed als alle hutten (huizen zijn het niet) in de as legde. Het Sanischare kamp dat op dezelfde dag getroffen werd is er beter aan toe. Minder slecht bedoel ik. De mensen in Goldhap voor zover ze nog niet verplaatst zijn naar een ander kamp leven in tijdelijke shelters die bestaan uit bogen van bamboe met een stuk landbouwplastic er over heen gespannen. Voorzieningen zijn er niet, drinkwater is een probleem, elektriciteit en dat soort zaken zijn er niet meer. Alleen wat gebouwen van de school en de verschillende instanties staan nog overeind. Mensen die in een uithoek geïsoleerd leven omdat hun hutten niet verwoest zijn mogen niet zomaar naar een veilige plek in het kamp verhuizen want pas als de mensen van de UNHCR aangeven dat zij aan de beurt zijn om te verplaatsen mag dat. Zolang staan zij bloot aan de risico’s van aanvallen door dieren uit de jungle (olifanten laten zich regelmatig zien in het kamp) en plunderaars. Ze zijn bang.

Ik kan niet voorkomen dat ik met de nodige boosheid in mijn lijf terug gekeerd ben. Niet verwonderlijk gezien de ellende die ik heb moeten aanzien hier. Ondanks mijn respect voor het werk van de UNHCR en verwante organisaties blijft er vooral een gevoel van collectief tekortschieten bij me achter. De blijvende ontkenning van Bhutan van de rechten van zijn eigen inwoners maakt me boos. Notabene een land waar ons land geld in steekt, blind als we zijn voor de permanente schending van de rechten van deze mensen door de regering en koning van dat land. Maar ja, veel kan ik er niet aan doen anders dan de situatie vastleggen in beelden en woorden om dat te laten zien.

Op verzoek van Bhutan Media Society (een collectief van Bhutaanse journalisten in ballingschap die zich inzetten voor de belangen van hun landgenoten) heb ik een video samengesteld over de overhandiging van donaties die via internet zijn samengebracht aan de slachtoffers van de branden in de kampen. Hier kun je hem bekijken:

Alice © 2011

Sixty Seconds.

Op de website van de film die ik maak (www.headwindfilm.com) houd ik sinds deze week een videoblog bij over het maken van de film en mijn aanwezigheid in Nepal. De bedoeling is dit de komende drie maanden vol te houden in een ritme van een video afgewisseld met een verhaal en soms begeleid door een verhaal. Natuurlijk zal ik hier ook blijven schrijven maar ik zal hier niet crossposten met de filmsite. Dus, wil je me volgen in Nepal, ga dan geregeld naar de Headwind site en kijk dan op de ‘the making of’ pagina voor een update.

Alice.