
Dit wordt een lastig stukje om te schrijven. Het vergt voor de lezer nogal wat inzicht in de begrippen die met gender verbonden zijn. Iets wat de meeste mensen ontbreekt omdat ze er niet mee geconfronteerd worden en iets wat zelfs velen die er juist wel mee geconfronteerd worden niet objectief kunnen of willen benaderen. Daarnaast gaat het over normen, normativiteit, uitsluiting en discriminatie. En het is dan nog persoonlijk omdat het gaat over wat ik in mijn naaste omgeving zie gebeuren. Dus dit wordt voor jullie lezers eventjes hard werken.
Ok, let’s go. Wat is er aan de hand in transenland?
Al jaren bezoek ik met regelmaat verschillende internet fora voor mensen die gender anders zijn. Deels omdat ik daar zelf een plek vond om met mensen gedachten uit te wisselen, deels uit (wetenschappelijke) interesse. In real life heb ik een redelijk uitgebreide kring van mensen waarvan een aantal net als ik in meer of mindere mate gender anders zijn dat de gemiddelde mens. De een is transgender en kiest er voor om lichamelijke aanpassing achterwege te laten, de ander juist niet. De ene leeft volledig in het andere dan het geboortegeslacht, een ander ergens tussen de geslachten in en een enkeling nog min of meer (of min of meer opnieuw) in dat geboortegeslacht. Lukt het nog een beetje om te volgen?
Nu zit de wereld in het algemeen zo in elkaar dat als een groep mensen met een bepaalde gemeenschappelijke identiteit geconfronteerd wordt met individuen die niet aan die identiteit voldoen er grofweg een tweetal reacties volgen. De ene reactie is die van interesse en soms zelfs bewondering en de andere die van afwijzing, onbegrip, uitsluiting en soms zelf haat. Niks nieuws onder de zon. We’re only human nietwaar?
In de wereld van transgenders (dat is dus inclusief mensen die aan travestie doen, mensen die zich transseksueel noemen en bedoelen dat zij een geslachtsoperatie hebben ondergaan en alles en iedereen die niet plaatsbaar is of wil zijn in een specifiek geslacht) is het opvallend dat er eigenlijk exact hetzelfde gebeurt als in de vorige alinea omschreven werd. Het is een wereld van groepjes. Een travestiet is geen transseksueel, een gender bender (iemand die speelt met het begrip gender in zijn of haar genderuitingen) is geen travestiet, een transseksueel is geen transgender. (Eventjes: in Nederland wordt transgender gezien als de groep mensen die volledig in een andere geslachtsrol leven maar geen geslachtsveranderende operatie hebben ondergaan in tegenstelling tot transseksuelen, in de V.S. is transgender de parapluterm voor al de genoemde groepen).
Het is een wereld die niet of slecht geëmancipeerd is. De reden daarvoor is dat de meeste mensen die van fysiek geslacht veranderen om daar mee in lijn te komen met hun mentale geslacht het liefste volledig opgaan in die andere geslachtsrol. Zo’n driekwart gaan van fysiek man naar vrouw en de rest van fysiek vrouw naar man. De overgrote meerderheid daarvan kiest ervoor om in het dagelijks leven hun verleden mentaal weg te zetten en dat is volkomen begrijpelijk. Voor velen ligt na al die jaren van ingewikkeld leven het transitieproces en het leven daaraan voorafgaand emotioneel achter hun. Als het aan hun ligt is hun huidige invulling van hun leven in de verkozen geslachtsrol waar het om gaat. Voor een groot deel werkt dat bij mijzelf ook zo. Ik leef als vrouw, zie er vrouwelijk uit en wordt als vrouw behandeld (in goede en kwade zin overigens). Het is heel begrijpelijk om je dan af te wenden van alles wat met transgender te maken heeft want het is fijn om niet meer geconfronteerd te worden met dat andere leven.
Maar dat geldt niet voor iedereen. Er zijn mensen die er voor kiezen om het begrip transgender in hun leven een plaats te geven en dat ook in min of meerdere mate zichtbaar te laten zijn. Dat zijn mensen die ofwel queer zijn (lekker alternatief en vaak politiek activistisch de traditionele gender tweedeling afwijzend) of die een gender-bender zijn (iemand die speelt met gender uitingen en begrippen mannelijk en vrouwelijk lekker door elkaar husselt) of die gewoon trots zijn op hun identiteit als transgender ondanks dat ze er voor gekozen hebben zich te presenteren in één specifieke geslachtsrol en uiting. Plaats mij voor het gemak maar in de laatste groep lieve lezers (m/v/a).
Maar er is nog een groep, een heel vervelende. Zoals in het begin van dit stuk al geschreven is er regelmatig normativiteit, uitsluiting, discriminatie en soms zelfs geweld aan de orde tegen mensen die anders met het begrip gender om gaan dan wat de maatschappij als normaal ziet. Het is dan ook schokkend om te zien en ervaren dat datzelfde gedrag zelfs bij een deel van de mensen die zelf onder de parapluterm transgender vallen aanwezig is. Recent ben ik weer eens wat aan het snuffelen geweest op zo’n internet forum. Het is een besloten forum voor transseksuelen en je moet lid zijn om er aan deel te kunnen nemen. Er zijn dan ook moderatoren die dat regelen. Het is voor de kenners een Yahoo groep.
Het is een bijzonder forum waar een paar rare verschijnselen optreden. Zo is er een groep mensen op dat forum actief die daar al jaren verblijven en eigen kringetje vormen van ‘senioren’. De transseksuele dames die het allemaal al lang achter de rug hebben en de wereld menen te kennen. Hun gedrag kenmerkt zich door mensen die een andere weg dan de hunne gevolgd hebben of die gewoon anders over gender denken af te kammen. Het gaat er dan nogal normatief aan toe. Transseksuelen met kinderen krijgen het er nog weleens te verduren en mensen die niet een volledige operatie ondergaan of daar nog op wachten worden niet serieus genomen. Dan is er een categorie deelneemsters die zo nadrukkelijk zich met de vrouwelijke genderrol vereenzelvigen dat ze al snel anderen die dat niet doen wegzetten als belachelijk en niet ‘echt transseksueel’. Wat dat dan ook wezen moge. Er zijn er die met de regelmaat van de klok de misstanden in de behandelpraktijk van de medische wereld ter discussie stellen en die daar door weer anderen al snel om worden aangevallen. Ze kiezen dan naar mening van sommigen de verkeerde ‘route’ of worden als zeur gezien. Kortom, het forum herbergt verschillende subgroepjes die ik voor het gemak maar bij elkaar veeg en ‘frustransen’ noem. Gefrustreerde transen die er genoegen in scheppen om lustig om zich heen te slaan. Virtueel weliswaar want het blijft een internet forum.
De afgelopen dagen was het weer zover. Een goede vriend(in) had een reactie geplaatst en omdat zhij iemand is die niet plaatsbaar wil zijn in één van de twee maatschappelijk geaccepteerde geslachten ontstond er een onsmakelijke discussie. De persoon werd afgekamd, in de hoek geplaatst, beoordeeld en veroordeeld, voor gek gezet en beschimpt. Door een aantal van die frustransen dus. Nu ken ik die persoon van heel nabij en weet dus dondersgoed wat zin en onzin is in de reacties van die mensen op zhaar. Het was heel veel onzin wat er passeerde en aangezien ik daar nogal allergisch voor ben ga ik daar dan een tijdje tegen in. Ja ik weet het, vechten tegen de bierkaai én tegen windmolens. Maar toch. In de hele discussie viel op dat alle respect voor anderen en de keuze die anderen in hun leven maken volledig afwezig was. Van meet af aan was het een aanval op iemand die simpelweg niet in real life gekend en begrepen wordt door diegenen die over de persoon schrijven. Precies datzelfde gedrag waar die ‘dames’ zich zo aan irriteren als dat ten opzichte van hun zelf door mensen wordt vertoond omdat zij zijn zoals ze zijn. Daarmee werd er in de discussie door een aantal van hen een masker afgelegd.
Dan blijkt dat in de wereld van transgenders een aantal zaken gewoon voluit (en in dit geval zelfs versterkt) aanwezig zijn die in de rest van de samenleving regelmatig in negatieve zin de kop opsteken ten opzichte van diezelfde transgenders. Het zijn zaken als onbegrip, veroordeling, uitsluiting en in dit geval verbaal geweld. Daarmee blijkt ook dat er in die ‘lieve’ transgender wereld er lelijke mensen met lelijke gedachten en nog lelijker acties zijn. Het blijkt dan dat normativiteit ook daar bestaat. Net als discriminatie. Ben je anders, dan wordt je uitgesloten omdat je anders bent. Precies dat gedrag waar de groep zelf zo’n last van heeft blijft binnen de groep gewoon bestaan. Waarom? Simpelweg omdat er altijd mensen zullen zijn die ‘anders’ zijn. Ook binnen een groep die als groep al als ‘anders’ wordt gezien. Anders in gradaties dus. We kennen het verschijnsel uit de homo en lesbische scene. Lesbiënnes bijvoorbeeld heb je in soorten en die verdragen elkaar niet al te gemakkelijk. Welnu, bij transgenders is dat niet anders. Wel gemener.
Ik bivakkeer nog regelmatig op dat forum om te lezen wat er gebeurt. Het is iets wat ik bestudeer om te leren wat begrippen als gender en normativiteit aanrichten. De affaire die ik hier geschetst heb heeft me daar bij wel geraakt omdat er nu eens heel erg duidelijk de vijandigheid tussen de verschillende subgroepjes naar boven kwam. En daarmee zijn ‘die transen’ dus jammer genoeg ineens weer heel gewone mensen gebleken.
Alice Verheij © 2009
Share this with your friends: