Frustransen

superman

Dit wordt een lastig stukje om te schrijven. Het vergt voor de lezer nogal wat inzicht in de begrippen die met gender verbonden zijn. Iets wat de meeste mensen ontbreekt omdat ze er niet mee geconfronteerd worden en iets wat zelfs velen die er juist wel mee geconfronteerd worden niet objectief kunnen of willen benaderen. Daarnaast gaat het over normen, normativiteit, uitsluiting en discriminatie. En het is dan nog persoonlijk omdat het gaat over wat ik in mijn naaste omgeving zie gebeuren. Dus dit wordt voor jullie lezers eventjes hard werken.

Ok, let’s go. Wat is er aan de hand in transenland?

Al jaren bezoek ik met regelmaat verschillende internet fora voor mensen die gender anders zijn. Deels omdat ik daar zelf een plek vond om met mensen gedachten uit te wisselen, deels uit (wetenschappelijke) interesse. In real life heb ik een redelijk uitgebreide kring van mensen waarvan een aantal net als ik in meer of mindere mate gender anders zijn dat de gemiddelde mens. De een is transgender en kiest er voor om lichamelijke aanpassing achterwege te laten, de ander juist niet. De ene leeft volledig in het andere dan het geboortegeslacht, een ander ergens tussen de geslachten in en een enkeling nog min of meer (of min of meer opnieuw) in dat geboortegeslacht. Lukt het nog een beetje om te volgen?

Nu zit de wereld in het algemeen zo in elkaar dat als een groep mensen met een bepaalde gemeenschappelijke identiteit geconfronteerd wordt met individuen die niet aan die identiteit voldoen er grofweg een tweetal reacties volgen. De ene reactie is die van interesse en soms zelfs bewondering en de andere die van afwijzing, onbegrip, uitsluiting en soms zelf haat. Niks nieuws onder de zon. We’re only human nietwaar?

In de wereld van transgenders (dat is dus inclusief mensen die aan travestie doen, mensen die zich transseksueel noemen en bedoelen dat zij een geslachtsoperatie hebben ondergaan en alles en iedereen die niet plaatsbaar is of wil zijn in een specifiek geslacht) is het opvallend dat er eigenlijk exact hetzelfde gebeurt als in de vorige alinea omschreven werd. Het is een wereld van groepjes. Een travestiet is geen transseksueel, een gender bender (iemand die speelt met het begrip gender in zijn of haar genderuitingen) is geen travestiet, een transseksueel is geen transgender. (Eventjes: in Nederland wordt transgender gezien als de groep mensen die volledig in een andere geslachtsrol leven maar geen geslachtsveranderende operatie hebben ondergaan in tegenstelling tot transseksuelen, in de V.S. is transgender de parapluterm voor al de genoemde groepen).

Het is een wereld die niet of slecht geëmancipeerd is. De reden daarvoor is dat de meeste mensen die van fysiek geslacht veranderen om daar mee in lijn te komen met hun mentale geslacht het liefste volledig opgaan in die andere geslachtsrol. Zo’n driekwart gaan van fysiek man naar vrouw en de rest van fysiek vrouw naar man. De overgrote meerderheid daarvan kiest ervoor om in het dagelijks leven hun verleden mentaal weg te zetten en dat is volkomen begrijpelijk. Voor velen ligt na al die jaren van ingewikkeld leven het transitieproces en het leven daaraan voorafgaand emotioneel achter hun. Als het aan hun ligt is hun huidige invulling van hun leven in de verkozen geslachtsrol waar het om gaat. Voor een groot deel werkt dat bij mijzelf ook zo. Ik leef als vrouw, zie er vrouwelijk uit en wordt als vrouw behandeld (in goede en kwade zin overigens). Het is heel begrijpelijk om je dan af te wenden van alles wat met transgender te maken heeft want het is fijn om niet meer geconfronteerd te worden met dat andere leven.

Maar dat geldt niet voor iedereen. Er zijn mensen die er voor kiezen om het begrip transgender in hun leven een plaats te geven en dat ook in min of meerdere mate zichtbaar te laten zijn. Dat zijn mensen die ofwel queer zijn (lekker alternatief en vaak politiek activistisch de traditionele gender tweedeling afwijzend) of die een gender-bender zijn (iemand die speelt met gender uitingen en begrippen mannelijk en vrouwelijk lekker door elkaar husselt) of die gewoon trots zijn op hun identiteit als transgender ondanks dat ze er voor gekozen hebben zich te presenteren in één specifieke geslachtsrol en uiting. Plaats mij voor het gemak maar in de laatste groep lieve lezers (m/v/a).

Maar er is nog een groep, een heel vervelende. Zoals in het begin van dit stuk al geschreven is er regelmatig normativiteit, uitsluiting, discriminatie en soms zelfs geweld aan de orde tegen mensen die anders met het begrip gender om gaan dan wat de maatschappij als normaal ziet. Het is dan ook schokkend om te zien en ervaren dat datzelfde gedrag zelfs bij een deel van de mensen die zelf onder de parapluterm transgender vallen aanwezig is. Recent ben ik weer eens wat aan het snuffelen geweest op zo’n internet forum. Het is een besloten forum voor transseksuelen en je moet lid zijn om er aan deel te kunnen nemen. Er zijn dan ook moderatoren die dat regelen. Het is voor de kenners een Yahoo groep.

Het is een bijzonder forum waar een paar rare verschijnselen optreden. Zo is er een groep mensen op dat forum actief die daar al jaren verblijven en eigen kringetje vormen van ‘senioren’. De transseksuele dames die het allemaal al lang achter de rug hebben en de wereld menen te kennen. Hun gedrag kenmerkt zich door mensen die een andere weg dan de hunne gevolgd hebben of die gewoon anders over gender denken af te kammen. Het gaat er dan nogal normatief aan toe. Transseksuelen met kinderen krijgen het er nog weleens te verduren en mensen die niet een volledige operatie ondergaan of daar nog op wachten worden niet serieus genomen. Dan is er een categorie deelneemsters die zo nadrukkelijk zich met de vrouwelijke genderrol vereenzelvigen dat ze al snel anderen die dat niet doen wegzetten als belachelijk en niet ‘echt transseksueel’. Wat dat dan ook wezen moge. Er zijn er die met de regelmaat van de klok de misstanden in de behandelpraktijk van de medische wereld ter discussie stellen en die daar door weer anderen al snel om worden aangevallen. Ze kiezen dan naar mening van sommigen de verkeerde ‘route’ of worden als zeur gezien. Kortom, het forum herbergt verschillende subgroepjes die ik voor het gemak maar bij elkaar veeg en ‘frustransen’ noem. Gefrustreerde transen die er genoegen in scheppen om lustig om zich heen te slaan. Virtueel weliswaar want het blijft een internet forum.

De afgelopen dagen was het weer zover. Een goede vriend(in) had een reactie geplaatst en omdat zhij iemand is die niet plaatsbaar wil zijn in één van de twee maatschappelijk geaccepteerde geslachten ontstond er een onsmakelijke discussie. De persoon werd afgekamd, in de hoek geplaatst, beoordeeld en veroordeeld, voor gek gezet en beschimpt. Door een aantal van die frustransen dus. Nu ken ik die persoon van heel nabij en weet dus dondersgoed wat zin en onzin is in de reacties van die mensen op zhaar. Het was heel veel onzin wat er passeerde en aangezien ik daar nogal allergisch voor ben ga ik daar dan een tijdje tegen in. Ja ik weet het, vechten tegen de bierkaai én tegen windmolens. Maar toch. In de hele discussie viel op dat alle respect voor anderen en de keuze die anderen in hun leven maken volledig afwezig was. Van meet af aan was het een aanval op iemand die simpelweg niet in real life gekend en begrepen wordt door diegenen die over de persoon schrijven. Precies datzelfde gedrag waar die ‘dames’ zich zo aan irriteren als dat ten opzichte van hun zelf door mensen wordt vertoond omdat zij zijn zoals ze zijn. Daarmee werd er in de discussie door een aantal van hen een masker afgelegd.

Dan blijkt dat in de wereld van transgenders een aantal zaken gewoon voluit (en in dit geval zelfs versterkt) aanwezig zijn die in de rest van de samenleving regelmatig in negatieve zin de kop opsteken ten opzichte van diezelfde transgenders. Het zijn zaken als onbegrip, veroordeling, uitsluiting en in dit geval verbaal geweld. Daarmee blijkt ook dat er in die ‘lieve’ transgender wereld er lelijke mensen met lelijke gedachten en nog lelijker acties zijn. Het blijkt dan dat normativiteit ook daar bestaat. Net als discriminatie. Ben je anders, dan wordt je uitgesloten omdat je anders bent. Precies dat gedrag waar de groep zelf zo’n last van heeft blijft binnen de groep gewoon bestaan. Waarom? Simpelweg omdat er altijd mensen zullen zijn die ‘anders’ zijn. Ook binnen een groep die als groep al als ‘anders’ wordt gezien. Anders in gradaties dus. We kennen het verschijnsel uit de homo en lesbische scene. Lesbiënnes bijvoorbeeld heb je in soorten en die verdragen elkaar niet al te gemakkelijk. Welnu, bij transgenders is dat niet anders. Wel gemener.

Ik bivakkeer nog regelmatig op dat forum om te lezen wat er gebeurt. Het is iets wat ik bestudeer om te leren wat begrippen als gender en normativiteit aanrichten. De affaire die ik hier geschetst heb heeft me daar bij wel geraakt omdat er nu eens heel erg duidelijk de vijandigheid tussen de verschillende subgroepjes naar boven kwam. En daarmee zijn ‘die transen’ dus jammer genoeg ineens weer heel gewone mensen gebleken.

Alice Verheij © 2009

10 thoughts on “Frustransen

  1. @allen Inmiddels ontwikkelen een paar zaken zich goed. Het genoemde forum heeft wijzigingen in de moderatie ondergaan. Censuur over mijn eigen bijdragen is opgeheven en nadat ik mezelf gemotiveerd had teruggetrokken ben ik expliciet gevraagd terug te komen. Mijn opmerkingen met betrekking tot de wijze van omgang en kwaliteit van moderatie zijn erkend. En dat is al heel wat. Het geeft in ieder geval aan dat het loont om standpunten te blijven toelichten zolang men toont nog steeds niet te begrijpen wat het probleem is.

    Nog niet alles is opgelost. Wellicht gebeurt dat nog, dat laat ik aan de wijsheid van de moderatrices over. Wel is er nu meer ruimte op het forum voor inhoudelijke discussie waarbij andere standpunten dan de mainstream ideeën over gender op het forum meer ruimte krijgen. Hoe dat in de praktijk zich zal vertalen is natuurlijk afwachten maar ik ben een optimistisch mens (op dit gebied). Wordt dus elders vervolgd.

  2. Marijn: men laat zich inderdaad vaak door de eigen emoties leven. Best voorstelbaar dat het voor velen scary is wat Thomas Beaty (en Matt Rice) hebben gedaan.
    Zo schiet het natuurlijk nooit op met gelijkheid, als ieder zich op zn eilandje terugtrekt en anderen af mept. Respect en erkenning krijg je doordat anderen je leren kennen.

  3. Ha Alice,
    Ook vanaf de ‘andere kant’ enigszins herkenbaar, helaas. Op die andere yahoo group brak ook even paniek uit toen sommige transmannen flipten van het verhaal van Thomas Beatie (de zwangere transman uit de VS). Gelukkig reguleerde de groep zichzelf, en liep het niet zo uit de hand.
    spijtig toch, dat mensen die zelf zo vaak in een hoek worden gezet het niet in zich hebben om ook diversiteit binnen de eigen ‘gemeenschap’ te kunnen respecteren.

  4. Alice, je schreef “transgeneraties die je kunt afmeten aan wanneer welke groep hun transitie meemaakte”. Ik denk dat je hier de spijker op haar kop slaat. ’t Zou geen kwaad kunnen deze discussie ook op die lijst te voeren?
    @Vreer: die discussie wordt gevoerd. Helaas (nog?) zonder jou… 😦

  5. Het blijkt duidelijk niet een individuele ervaring te zijn maar een verschijnsel waar meer mensen last van hebben. En dat is op persoonlijk niveau soms frustrerend. Ik vind het echter op collectief niveau veel zorgelijker dat men zo de rijen sluit. Op een wijze die voor de niet-leden moeilijk is na te gaan.
    Mijns inziens heeft dit erg te maken met niet open staan voor opinies en ervaringen buiten hun wereldje. Dat stemt niet erg overeen met stukken charter die oproepen tot pittige discussies. En ik ben dus niet de enige die het treft noch de enige die er problemen mee heeft – ook deelnemers hebben dat soms.
    Eigenlijk snap ik dat gedrag niet zo goed. En vind ik het bezopen.

  6. Snavelkappen dan maar? Of opsluiten in een legbatterij met éeenpersoons hokjes?

    Ha die Alice :-)! Wat klinkt dat allemaal bekend, ook al heb ik mijn wijsheid opgedaan op een ander forum. Hm, iemand die transen met kinderen (“exheterovadertransen” in jargon) in een boetekleed zou willen verbannen naar weet ik wat voor woestijn. Ik noem geen namen, maar denk dat ik wel weet over wie je het hebt.

    Geniet er nog maar een poosje van ;-). Ik durf bijna te voorspellen dat je binnen kort een verzadigingspunt bereikt en het besef van je machteloosheid tegenover dit verschijnsel bij je eerder opgedane levenswijsheid optelt. We sterven uiteindelijk allemaal armer aan illusies en rijker aan ervaring dan dat we bij onze geboorte waren.

    Maar het is evenzogeod niet aangenaam dat zulke mensen je op een gegeven moment op een punt hebben, waarop je tot de ontdekking komt dat je zelf ook maar een mens bent en denkt: “Als er nou een rand aan de wereld zat, dan duwde ik jou er lekker af.” Gelukkig is die rand er niet en is op armlengte houden of het gedrag dat je zo tegenstaat negeren ook iets om te overwegen.

  7. wat doet een kalkoen zoals ‘zhij’ dan ook in een kippenhok? :p de ene hoender is niet de andere. een echte haan hebben ze nodig daar! hoewel het hanengevechten zijn die op het forum worden gehouden en zo’n snavel kan gemeen scherp zijn…

  8. De ‘grap’ is dat de dames formeel in hun recht staan – qua zelf opgestelde regels. Maar manier en moment van toepassen is verdacht. Wat mij, de gecensureerde, de uit de familie geschopte, ernstig doet denken aan censuur. Aan “allemaal angst” (Robert Long). Ik ken ze niet goed genoeg om te zeggen of het alleen de oude garde is. Ik ben gewoon niet zo dol op hun methodes. Censuur is een slechte raadgever, net als de eerder genoemde angst. Afijn over die familieruzie zie ook mijn eigen blog 😉

  9. Hi Joan,

    thanks. Ach zoals gezegd, het betreffende forum (ik noem de naam bewust niet) is geen platform voor mij. Dat heb ik hier en dat is meer dan genoeg. Online fora zijn natuurlijk sowieso uit de tijd aan het raken en worden rechts ingehaald door Hyves, Facebook, Twitter en andere community speeltjes. Het is daar dus een achterhoedegevecht. Het is ook, en dat noemde ik niet direct, min of meer een generatiekwestie. Dan bedoel ik transgeneraties die je kunt afmeten aan wanneer welke groep hun transitie meemaakte. Tien jaar terug een transitie doorlopen is wat anders dan nu of twintig jaar terug of zelfs vijf jaar terug. Elke tijd haar eigen situatie, maatschappij oriëntatie en visie op gender. Als de blik gesloten blijft zullen transen dus het inlevingsvermogen met nieuwe mensen die deze weg gaan snel verliezen. Ergo, wat er op die fora gebeurt is eigenlijk vrij gewoon. Maar ondertussen niet goed en zeker niet voor al die mensen die denken daar een steun te vinden om vervolgens geconfronteerd te worden met narrowmindedness.

  10. Hallo Alice,

    Sterk stukje en de spijker precies op zijn kop. Ik reageer hier maar even, om niet op het risico te lopen zinloze discussies uit te lokken. Overigens moet ik nog wel even kwijt, dat de link die jij in je laatste posting geplaatst hebt, een “s” in wordpress te kort komt, zodat hij niet werkt. Ik vind het echt vervelend dat naar het mij lijkt in toenemende mate vragen of opmerkingen op forumnaam verwijderd niet of nauwelijks serieus genomen lijken te worden, zodat ik me, als relatief aan het begin van mijn traject staande, wel een paar keer bedenk voordat ik vragen stel of ergens op reageer. Jammer en volgens mij een gemiste kans. Gelukkig is de sfeer op andere plaatsen, zoals “Isis” of de diverse TenT bijeenkomsten of de bijeenkomsten bij Humanitas veel vriendschappelijker en wordt daar ook echte, al dan niet relevante informatie uitgewisseld. Neem nou Frederique, die zegt regelmatig zulke verstandige dingen, dat je de eventueel aanwezige stokpaardjes gewoon op de koop toe neemt. Trouwens, die stokpaardjes zijn ook niet helemaal onzin. En zo zijn er nog wel een paar. Jammer.
    Groetjes,

    Joan

    Hi Joan,
    ik heb de forumnaam verwijderd want ik wil niet dat deze algemene observatie van mij die op veel meer betrekking heeft dan alleen het genoemde forum zich alleen maar op dat forum concentreert. Ik neem aan dat je dat geen punt vindt. Die gemiste ‘s’ heb ik ook gezien alleen kan je die berichten niet editen achteraf. Yahoo is ook zo slecht eigenlijk…
    Alice

Reacties zijn gesloten.