Transgender gedenkdag 2009

Uitgesproken op de Transgender gedenkdag op 20 november 2009 in Tilburg.

Toen ik de vraag kreeg om hier wat te zeggen op deze avond realiseerde me dat ik daar enerzijds geen nee tegen kan zeggen maar anderzijds ik het verschrikkelijk vind dat een avond en dag als deze nodig zijn. Want het gaat om mensen die geen natuurlijke dood zijn gestorven maar die vermoord, verkracht, aangerand zijn of monddood zijn gemaakt.
Doden. Daar gaat het vandaag hier in Tilburg dus om. Fysiek doden maar ook monddoden. Het gaat om transgenders. Ik bedoel nadrukkelijk de Amerikaanse interpretatie van het woord die iedereen omvat die op wat voor wijze dan ook niet kan conformeren met het fysieke of maatschappelijke geslacht dat hun bij geboorte toebedeeld is geworden, tijdelijk of permanent.

Dit jaar is er voor het eerst een redelijk, niet meer dan dat, inzicht gekomen in het aantal moorden wereldwijd op transgenders. Dit komt omdat juist dit jaar een Europees onderzoeksprogramma een fijnmazig beeld heeft kunnen maken. Waarbij opgemerkt moet worden dat de cijfers zich verhouden met negatieve maatschappelijke ontwikkelingen als toename van seksueel en gender gerelateerd geweld, discriminatie omwille van geslacht en seksualiteit en marginalisering.
Gelukkig zijn er in Nederland voor zover bekend geen slachtoffers gevallen dit jaar. Voor zover bekend want zeker weten zullen we dat nooit. Er zijn landen in deze wereld die een schokkende toename van geweld tegen transgenders laten zien. Brazilië, Venezuela, Honduras en Turkije zijn de trieste koplopers als het gaat om toename van het aantal moorden.

De feiten zijn te afschuwelijk om te beseffen. Het aantal doden dat op dit moment bekend is bedraagt 162 in de periode 20 november 2008 tot 10 november dit jaar. De toename in geregistreerde gevallen is voor zuid Amerika een verdrievoudiging in één jaar tijd. In Europa is er sprake van een zestiental doden. Maar het zijn niet de cijfers alleen die tellen, het zijn niet alleen de doden die tellen. Onze maatschappij is nog steeds niet in staat om op een menselijke wijze om te gaan met ‘genderandersen’ zoals ik de groep waar ik zelf deel vanuit maak noem. Genderanders omdat wij in al onze variëteit niet conformeren met de sociaal-maatschappelijke norm. En het is die norm die zou moeten veranderen om ons het leven mogelijk te maken.

2009 is het jaar waarin in Nederland het Transgender Netwerk Nederland het levenslicht heeft gezien. Voor het eerst is er een krachtige bundeling van krachten die politiek, gezondheidszorg en samenleving duidelijk kan maken (en dat ook uit alle macht doet) dat wij net zoveel recht op leven hebben als wie dan ook. Het is nodig dat wij uit eigen kring in staat zijn om onze belangen te behartigen. Al is het alleen al omdat de gezondheidszorg en de politiek dat tot op heden niet goed hebben kunnen doen. En omdat de maatschappij ons nauwelijks kent en de beelden die men heeft bij transgenders niet onverdeeld positief zijn. Nog altijd worden wij geweerd uit kerken, organisaties, sporten en andere maatschappelijke verbanden. Nog altijd ondervinden wij geweld. Van psychisch geweld door afwijzing en ridiculisering tot fysiek geweld. Als pijnlijk wordt ervaren dat ook de LGB organisaties in Nederland lang niet altijd transgenders volwaardig laten delen in zowel aandacht als beschikbare financiën om onze belangen te kunnen behartigen. De subsidie die TNN krijgt staat in schokkend schril contrast met de subsidies die voor de gay gemeenschap beschikbaar is. Zowel op landelijk als gemeentelijk niveau. En dat terwijl in deze maatschappij zonder geld een mens een leven in de marge zal moeten leiden.

Nog steeds is arbeid een kwetsbaar onderwerp dat, nu de haan crisis kraait, nadrukkelijker de kop opsteekt. Transgenders hebben geen gelijkwaardige positie op de arbeidsmarkt. Het vervelende van dit soort zaken is dat er zo weinig concreet bekend is in cijfermatige zin. Deels omdat transgenders maatschappelijk gebaat zijn bij onzichtbaarheid en dus niet snel meewerken aan onderzoeken, deels omdat die onderzoeken er sowieso al weinig zijn en al helemaal niet door de overheid geïnitieerd.

Maar dit zijn allemaal feiten. Als het om de emotie gaat dan voel ik de pijn van het besef dat als ik in Brazilië of Venezuela of in één van die andere landen als zichtbare transgender mijn leven niet zeker was geweest. Er misschien niet meer was geweest. Het is een verzengende emotie die me opstandig maakt. Boos maakt. Want met welk recht kan de ene mens de andere mens beschadigen (in welke zin dan ook) omwille van het geslacht van die ander?

Welk recht heeft een overheid om te eisen dat je in je lijf laat snijden en aantoonbaar onvruchtbaar bent geworden voordat je juridisch het geslacht krijgt dat bij je hoort? Welk recht hebben ministers om toezeggingen te doen en die niet na te komen op dit punt en andere zaken als verbetering van zorg en maatschappelijke ondersteuning? Welk recht heeft de cafébezoeker om impertinente vragen te stellen over je geslacht en vervolgens te vervallen in geweld. Welk recht heeft de voorbijganger om te beschimpen omdat je uiterlijk zich niet perfect verhoudt met het maatschappelijke beeld van een man of vrouw? Welk recht hebben media om transgenders te ridiculiseren? Welk recht heeft de cabaretier om travestie belachelijk te maken? Welk recht?

De monddoden spreken niet. De doden ademen niet.

Toch blijf ik hopen dat het eens niet nodig zal zijn om in meer dan 120 steden over de wereld aandacht te vragen voor het geweld tegen transgenders. Dat het niet meer nodig zal zijn de namen van de doden te noemen die in het laatste jaar toch weer zijn gevallen.

De monddoden spreken niet,
onze doden ademen niet.
Geslagen tastend naar hun wonden,
de geest en het lichaam geschonden.
Geen woorden meer op de lippen.
Geen lucht meer in de longen.
Met angst om anders te zijn,
de ziel en het lijf in pijn.
Zie om naar wie het geweld treft,
schreeuwt zodat een ieder beseft
dat recht op leven onvervreemdbaar is
en recht op zijn beschaving is.
Recht op spreken, niet slechts voor even,
recht op ademen, het recht op leven.
Want monddoden spreken niet
en doden ademen niet.

Alice Verheij © 2009

2 thoughts on “Transgender gedenkdag 2009

Reacties zijn gesloten.