Vrijspraak voor Lucia de Berk

Niet alleen in Amerika maar  ook in Nederland komen gerechtelijke dwalingen voort. Vandaag is Lucia de Berk alsnog vrijgesproken. Zij had  haar onterechte straf al uitgezeten maar is gelukkig blijven vechten voor haar recht. De vrijspraak van het Arnhemse hof vandaag én de excuses van het Openbaar Ministerie voor de dwaling zijn daar en wat rest is het verwerken van de gevolgen. Een schadevergoeding zal er wel komen in financiële zin, de morele schadevergoeding is de verklaring van het Openbaar Ministerie.

Het is het zoveelste geval van politionele en justitiële tunnelvisie die een onschuldige burger geruïneerd hebben. Al die jaren onterechte verdenking, de onterende rechtsgang en veroordeling, de gevangenisstraf en het gevecht om alsnog vrijgesproken te worden, het kan niet anders dan traumatisch geweest zijn voor de vrouw die al die jaren in de media zonder achternaam geleefd heeft: ‘de B’ in plaats van ‘de Berk’. Een ultieme miskenning van het individu. Jaren lang had een deel van de samenleving haar oordeel over deze vrouw klaar, gebaseerd op gekleurde informatie uit vertekende processen verbaal afgeleid van de vooringenomenheid van de politie. Lucia de Berk is slachtoffer geworden van een systeem dat ogenschijnlijk goed in elkaar zit maar bij nadere beschouwing alles in zich heeft om onschuldigen achter de tralies te krijgen en levens te verwoesten. Is de machine eenmaal op een bepaalde manier in werking gezet dan lijkt er geen redden meer aan te zijn.

Ik ken Lucia niet maar het bericht vanmorgen van haar vrijspraak maakte me blij. Wat moet die vrouw geleden hebben en hoe erg moet het zijn om op die manier beroofd te worden van een deel van je leven door mensen die elk jaar gewoon op vakantie naar de zon gaan, trouwen, kinderen krijgen, gelukkig worden terwijl zij vooral moest blijven vechten tegen het onrecht. Ik vind het buitengewoon moeilijk om te proberen voor te stellen hoe zoiets is. Het moet geweest zijn of het grootste deel van de wereld tegen haar was op de enkeling die wel in haar onschuld geloofde. Die enkeling, en de advocaten die aan het werk zijn gegaan hebben de mogelijkheid gemaakt voor haar om alsnog bevrijd te worden van een welhaast loden last van de veroordeling als seriemoordenaar.

Het is niet de enige zaak waarbij al jaren duidelijk was dat de bewijsvoering rammelde en van eenzijdige interpretatie van ‘feiten’ aan elkaar hing. Letterlijk aan elkaar hing want justitie hanteerde het ‘schakelbeginsel’ waardoor de ene aan de andere zaak gekoppeld werd door eenzijdige interpretatie van gezochte ‘feiten’ die nu dus ook heel anders hadden bekeken kunnen zijn. Had dat gebeurt in het begin, een objectieve blik, dan waren er geen verbanden geweest en dan waren de losstaande feiten ook niet als feit erkend geworden. De veroordeling van Lucia is één van de grootste, niet per sé de grootste, blunders van het Nederlandse rechtssysteem. De Puttense moordzaak en zelfs de zaak van Ernst Louwes zijn haar zaak voor gegaan. Louwes is nog steeds als schuldige aan moord veroordeeld, hij heeft het niet gered om zich te verlossen van het justitieel oordeel, hij is er niet in geslaagd de bewijzen te ontkrachten. Wat niet wil zeggen dat hij schuldig is, hoogstens dat de interpretatie van feiten rond de, is de moord waarvoor hij veroordeeld is nog overeind staat. Maar of die interpretatie correct is? De zaak ging op een bepaald meer over de rol van Maurice de Hond dan over Ernst Louwes zo lijkt wel.

De vrijspraak voor Lucia de Berk is niet alleen een overwinning voor haar maar ook voor het rechtssysteem zelf. De erkenning van rechterlijke dwaling, van tunnelvisie bij de politie en uiteindelijk de correctie van het onterechte vonnis toont aan dat het systeem tegen dwalingen bestand is. Niet altijd wellicht maar soms dus wel. Wat wel kwalijk is ongelooflijke moeite die Lucia en haar advocaten hebben moeten doen voor deze uitkomst. Tegen het systeem vechten is een Herculestaak die slechts weinigen is gegeven en die alleen op grond van diepe overtuiging op te brengen is. Dat doorzettingsvermogen alleen al leidde er toe dat langzamerhand de twijfel groter werd totdat uiteindelijk er wel objectief naar de feiten gekeken werd om vast te stellen dat die feiten vaak helemaal geen feiten waren. Recht op een eerlijk proces is een mensenrecht en daarmee is deze zaak ook op dat punt van groot belang. De constatering dat er geen eerlijk proces was is daarmee een erkenning van de schending van dat mensenrecht, iets wat met name het Openbaar Ministerie zich ter harte moet nemen.

Ik hoop dat Lucia nu eindelijk haar leven weer kan oppakken. Vooral dat ze gelukkig mag worden en als ze ook maar iets positiefs uit deze zaak kan halen, op wat voor wijze dan ook, dan is haar dat wat mij betreft van harte gegund. Het schijnt dat er een boek gaat komen. Als dat zo is zal ik het zeker lezen.

Eén ding vind ik wel jammer. Diezelfde rechtsstaat die dus soms blijkbaar wel zelfreinigend kan zijn heeft geen middelen in zich om diegenen die deze vrouw voor al die jaren in de ellende gestort te hebben op enige manier persoonlijk aansprakelijk te stellen. De politiemensen met de tunnelvisie, de openbare aanklagers, de rechters, geen van allen kunnen ze persoonlijk verantwoordelijk worden gesteld voor hun dwalingen die een leven kapot gemaakt hebben. Hun levens zijn gewoon verder gegaan, dat van hun slachtoffer is voor lange tijd en misschien wel voor altijd ontwricht geraakt. Zij gaan vrij uit omdat ze ‘hun werk deden’. Enige schadevergoeding van hun persoonlijk is niet mogelijk maar zou wel heel erg terecht zijn. Ik ben benieuwd wat haar aanklagers en de politiemensen die betrokken waren nu in de richting van hun slachtoffer doen. Negeren of een poging doen het aangedane kwaad op enigerlei wijze te compenseren?

Alice © 2010