Mam

Mijn moeder en ik in gezonder tijden.

‘Mam’, zo noem ik mijn moeder of ‘ma’. ‘Mam’ als ik haar aanspreek en ‘ma’ als ik over haar spreek. Het is een vreemd onderscheid dat ook gevoelsmatig doorwerkt. Waar de ‘ma’ een beetje afstandelijk is gebruik ik ‘mam’ alleen in een heel persoonlijke situatie. Mam is meer dan ma voor mij. Het verschil is vele malen groter dan één letter. Zoals moeder meer is dan ouder.

Mijn moeder is de verpersoonlijking van een zin in het lied ‘Spreek’ van Frédérique Spigt.
Fré zingt ‘Ik ken een man, hij is vrij klein. Een groot man is hij, daarvoor hoef je niet lang te zijn.’
Op 7 juni zal ik ‘Spreek’ zelf zingen in theater Pepijn tijdens het cabaret festival tijdens mijn fifteen minutes of fame.
Ter ere van mijn moeder zal de zin veranderd zijn in:
‘Ik ken een vrouw, zij is erg klein. Een groot vrouw is zij, daarvoor hoeft ze niet lang te zijn.’

Het gaat niet goed met mijn moeder. Na zevenenzeventig jaren heeft haar lichaam het punt bereikt waarop fragiliteit en transparantie de woorden zijn die het definiëren. Als kind te vroeg geboren in de crisistijd in een arm gezin in het vissersdorp Scheveningen als jongste in een groot gezin is het een wonder dat zij dat eerste levensjaar overleefd heeft. Zo vanzelfsprekend was dat in die tijd zeker niet. De oorlog heeft er in haar jeugd nog een schepje bovenop gedaan en dat heeft samen met de genetische aanleg in de familie mijn moeder tot die kleine grote vrouw gemaakt die ze is.

Ik ken geen mens die in haar leven zo vaak zo langdurig dokters en ziekenhuizen heeft bezocht, verschillende keren op het randje is geweest maar er in al haar fragiliteit nog steeds is. Haar organen zijn op ongebruikelijke manier gekoppeld tot een systeem dat met ondersteuning van voeding en pillen haar in leven houdt. Misschien omdat mijn moeder haar leven lang heeft moeten ‘knokken om er bovenuit te komen’ zoals ze dat zelf soms omschrijft, is ze een sterke vrouw met een ongelooflijk sterke wil. Tenminste zo ken ik haar en zo was het.

Maar die moeder is langzaam aan het verdwijnen. Wat achter blijft is een oude vrouw, klein van stuk met een gebroken en mankerend lijf en een verdrietige ziel. Sinds mijn vader overleed en de ene ramp na de andere in de levens van allebei haar dochters voorkwamen is mijn moeder somberder geworden. Cynischer soms ook. Maar zeker ook kwetsbaarder. Inmiddels zo sterk dat als er ineens een einde komt ze dat zal verwelkomen als haar vriend, niet haar vijand. Ze is moe. ‘Oud en der dagen zat’ is een zegswijze die wonderwel op haar past.

Dat wil niet inhouden dat ik mijn moeder kwijt wil, integendeel natuurlijk. Maar als ik zie hoeveel moeite ze heeft met bewegen. Hoe haar gezicht inmiddels is ingevallen als ze haar gebit uit heeft. Hoe mager de armen en benen zijn en hoe kwetsbaar haar gestel. Als ik ervaar hoe moe zij is van het leven, de zorg om zichzelf en de zorg om haar kinderen en kleinkinderen die geen van alle in een bevoorrechte situatie leven. Als ik hoor hoe zwak haar stem is en als ik zie hoe flets haar ogen soms zijn. Als ik dat zie, hoor en ervaar, dan begrijp ik goed dat het genoeg is geweest voor haar.

Wat me pijn doet is het aanschouwen van die kwetsbare ouderdom, de sleet in haar lijf en de vermoeidheid en het verdriet dat ze zeker ook heeft. We praten nu af en toe over de dood, over dat het genoeg is geweest. Het voelt als een afscheid waarvan je niet weet hoe lang het gaat duren. Misschien nog jaren hoewel de artsen steeds minder toeschietelijk zijn om duidelijk te worden over wat ze verwachten.

Ik hou van mijn moeder maar ik wordt deemoedig en verdrietig van de lijdensweg die het leven voor haar is geworden.

Vanavond toen iedereen weg was en alleen zij en ik er nog waren heb ik haar in bed geholpen. Heel langzaam, heel voorzichtig en heel aandachtig. Met de gedachte dat het allang niet meer vanzelfsprekend is dat ik haar nog in mijn leven heb. Het beeld van mijn gekrompen oude moeder in dat grote bed met al haar kwetsbaarheid die niet meer weg te stoppen is staat op mijn netvlies gebrand.

Mam, ik hou zo veel van je.

Alice © 2010

One thought on “Mam

Reacties zijn gesloten.