Zes jaar verandering: een overdosis

M.C. Escher

Ik ga hier iets onmogelijks doen. Mijn leven van de afgelopen zes jaar samenvatten. Als een soort zelftherapie en om de ellende maar eens van me af te schrijven. Dat gaat onmogelijk lukken omdat er veel teveel te vertellen is. Ik hou me dus maar bij de belangrijkste onderwerpen en momenten. Hoogtepunten zal ik het niet noemen.

Let wel: het is geen vorm van klagen maar simpelweg een chronologisch overzicht van de gebeurtenissen in een leven van iemand die een verandering van fysiek en maatschappelijk man naar fysiek en maatschappelijk vrouw doormaakt. Omdat het moest gebeuren. Het verhaal staat er omdat een vriendin me zei het maar weer eens op te schrijven en omdat ik vind dat anderen best weleens mogen lezen wat er kan gebeuren bij zo’n verandering. Niet dat het een representatief verhaal is. Ieder mens en ieder verhaal is verschillend. Van lotgenoten is mij duidelijk dat er veel zijn die en samenhang met hun verandering een multitude aan problemen is gaan ondervinden. Wellicht dient het vastleggen van mijn geschiedenis op dit moment een doel. Het is niet zo dat het altijd zo gaat, er zijn veel vrouwen die er goed doorheen komen. Maar soms loopt het allemaal heel anders dan je hoopte. Zoals bij mij. Een overdosis verandering.

– ~ –

Tweeënveertig jaar was ik toen mijn leven een wending nam die al lange tijd onontkoombaar was. Tweeënveertig jaren had ik het uitgehouden om te leven als de mens die ik niet was. Als man in plaats van vrouw. En toen was het genoeg. Niet van de ene op de andere dag want natuurlijk is er een leven van worstelen met mezelf aan vooraf gegaan. Maar daar gaat dit verhaal niet over. Dit verhaal gaat over de gevolgen van die wending en waar ik nu sta als mens, als vrouw, als kunstenaar.

Opmaat

Eind 2004 viel de klap. De aanleiding, niet de oorzaak, was bizar. Zonder op de details in te gaan komt het er op neer dat ik een belastingaanslag had gekregen van een kwart miljoen euro. Zakelijk, gebaseerd op een ‘schatting’ van vadertje Staat. Het was een fout die later teruggedraaid werd maar die ondertussen de opmaat zou blijken te zijn van de komende zes jaren. Voordat ik alles vertel wat er in die jaren is gebeurd zal ik een korte situatieschets geven.

Stel je voor, een redelijk succesvolle man met een huisje boompje beestje leven. Een gezin vormend met vrouw en drie kinderen. Zelfstandig ondernemer en directeur van een viertal bedrijven. Een houdster BV, een werk BV, een maatschap waar de werk BV in deelnam en een startup allemaal actief in de organisatieadvies, projectmanagement en automatiseringswereld. Het werk werd vooral in de maatschap gedaan die op dat moment bestond uit die man, een zakenpartner en vier personeelsleden. De man was weliswaar erg goed in zijn werk en werd alom gerespecteerd, was zelfs lid van de kerkenraad in het dorp waar hij met zijn gezin woonde en leed een betrekkelijk gelukkig leven in het grote half vrijstaande huis met marmer op de vloer, jaccuzi boven, grote tuin en fraaie lease auto voor de deur. Maar de man was ongelukkig, werd steeds ongelukkiger want één ding kon niet in zijn leven: zichzelf zijn. De man immers was geen man maar vrouw hoewel haar lichaam anders deed vermoeden. Die vrouw in mannenlijf gehuld ben ik.

Het papiertje van de belastingdienst inclusief de aangekondigde beslaglegging deden me de das om. In plaats van het bezoekje met mijn dochter aan de ‘roodborstjesmiddag’ van de Vogelbescherming dat voor die dag op het programma stond schrik ik me te pletter. Zo erg zelfs dat ik me terugtrok in mijn kantoorkamer, ik had zelfs een kantoor aan huis in die tijd. Daar sloegen de stoppen door. Na het beuken met de vuisten op de muren van steen en het kapotslaan van de fax verviel ik in diepe wanhoop. In de twee maanden voorafgaand aan die zwarte twintigste november 2004 waren er al twee suïcide pogingen geweest. Beide niet doorgezet omdat het besef dat er kinderen waren me tegenhield. Elke dag telde ik de bomen langs de wegen met de bijna onbedwingbare drang mijn auto in volle vaart tegen zo’n boom te ‘parkeren’. Het is niet gebeurt. Maar die twintigste november was het allemaal voorbij. De emmer liep over op een vreselijke manier en de wanhoop sloeg toe. Hoe de middag en de opvolgende avond verlopen zijn weet ik alleen van wat mij verteld is. Ik schijn uren in een hoekje ineengedoken gezeten te hebben. Die avond werd het belastingprobleem dat er niet had hoeven zijn als overheden geen ernstige fouten maken opgelost en werd de vriend gebeld die me de volgende dag zou ophalen voor een boswandeling. De boswandeling op de volgende dag ging wel door maar kreeg een andere lading.

De week na de uitbarsting, of de val zo je wilt, was het eerste contact met Humanitas die in dit soort situaties een beetje hulp biedt. Het resultaat daar weer van was een aanmelding bij het genderteam van de VU in Amsterdam. Een weg terug was er niet meer en wilde ik ook niet. Het monster was ontsnapt en zou niet meer terug gaan. Wat moest gebeuren, moest gebeuren en dus startte half december 2004 een langjarige reis die uiteindelijk zou gaan leiden tot volledige geslachtsaanpassing.

Het eerste jaar van de verandering

We maken een sprong in de tijd naar het voorjaar van 2005. De eerste maanden, een half jaar lang zelfs, moest ik achtereenvolgens vrouw, kinderen, moeder (vader was al overleden), zus en zwager, schoonmoeder en schoonzus, vrienden, kennissen, collega’s, bekenden in de kerk, buren en nog honderden anderen op de hoogte stellen van mijn situatie. Honderden keren met meer of minder woorden, met brieven, telefoontjes, bezoeken en emails een coming out. Geen enkele ondersteuning daarbij, want wie wist er nou van coming out voor transseksuele mensen wat af? De psychologen werden ondertussen dik betaald want vergoed werd het allemaal niet. In de zomer van 2005 begon de ‘behandeling’ bij het VU. Het waren niet meer dan een eindeloze reeks gesprekken van een flink uur met een psychologe. Het jonge ding was vooral zwanger en liet vaak merken door haar benadering eigenlijk geen lor te begrijpen van wat er met me aan de hand was. Ze was niet meer dan een ‘poortwachter’ om er achter te komen of ik niet co-morbide was zoals medici dat zo mooi omschrijven. Of ik niet ook schizofreen of zo was want dan zou de behandeling stoppen. Het zouden zes gesprekken worden, vragenlijsten met honderden vragen, onderzoekjes bij de endocrinoloog voor een ‘materiaalkeuring’ om te bezien wat er mogelijk zou zijn bij een operatie, voordat de jonge psychologe me vertelde dat ze goedkeuring zou geven voor de rest van de behandeling. Groen licht wordt het genoemd en het komt er op neer dat er een periode in gaat van anderhalf jaar waarin je verwacht wordt vanaf de eerste dag volledig in de voor jou andere geslachtsrol te gaan leven en waarbij je tegelijkertijd hormonen krijgt toegediend. Ik was eindelijk gediagnosticeerd transseksueel. Voor mij een farce want volgens mij én de wetenschapsfilosofie is het natuurlijk onmogelijk om door middel van vragenlijstjes en gesprekken een diagnose genderdysforie te stellen. Bottom line is natuurlijk dat mijn eigen oordeel bepaalde hoe het zat want iets als genderidentiteit en genderbeleving zijn in tegenstelling tot genderuiting niet vast te stellen door een ander dan jezelf. Maar goed.

Ook in de zomer van 2005 ging het mis met de maatschap die ik samen met een zakenpartner had. We bleken een personeelslid in dienst te hebben die schizofreen was en in de zomer grote schade had aangericht bij klanten. Het gevolg was een rekening van anderhalve ton en dat kon het bedrijf niet hebben. De maatschap moest ontbonden worden. Die ontbinding ging niet zonder slag of stoot want één van de personeelsleden stal de plannen voor ontmanteling naar de maatschap en gebruikte die om via de rechter te bevechten dat wij nog een half jaar salaris moeten doorbetalen. Geld ervoor was er niet en de rechtbank gaf aan dat wij dat dan maar uit privévermogen of een lening moesten betalen. Het laatste gebeurde ook met als gevolg een nog hogere last. Na de omvallen van de maatschap zette ik mijn werk voort in mijn eigen BV’s. Ik ging als zelfstandig adviseur werken. Tijdens mijn transitie, dat wel natuurlijk.

Het auto ongeluk

April 2006 begon de hormoonbehandeling én die ‘real life experience’ van het leven in de vrouwenrol. De zomer van 2005 was de laatste zomer geweest waarin het gezin in volledige samenstelling op vakantie was geweest en de situatie thuis was natuurlijk behoorlijk gespannen. Door het schoolverzuim van de oudste (die op dat moment de effecten van een chronische ziekte ondervond) kwam Jeugdzorg over de vloer. Daarnaast probeerde ik door het inschakelen van (deels) duurbetaalde kinderpsychologen te zorgen voor goede begeleiding van de kinderen gedurende mijn verandering. In plaats van hulp bood Jeugdzorg echter vooral last. De problemen die mijn kinderen ondervonden hadden natuurlijk vooral met mij te maken en dat resulteerde in een jarenlange Kafkaëske bemoeienis van de lokale Jeugdzorg maffia. Echte hulp bleef uit en om ons heen vielen mensen weg die voor die tijd ‘vrienden’ waren. Zakelijk was het niet een slecht jaar in die zin dat het me lukte om voldoende te verdienen om het gezin te laten blijven functioneren. Mijn vrouw was niet van plan zelf aan de slag te gaan en trol zich terug in haar verdriet en vooral haar verbittering.

De kring werd kleiner en de druk op mij almaar hoger. In die aprilmaand in 2006 gunde ik mezelf een vakantie in Toscane van een weekje om bij te komen en te schrijven. Het was een heerlijke week maar op de voorlaatste dag ging het mis. In plaats van het kopen van een paar leuke souvenirs voor de kinderen kreeg ik een auto ongeluk. In een kleine provincieplaatsje werd ik frontaal aangereden door een Italiaanse koeriersdienst. De grote bus was sterker dan het kleine huurauto en dus was de klap groot. Ik had geluk, mijn riem had ik om en ik ben slechts even buiten westen geweest. De gevolgen waren een paar zwaar gekneusde ribben en een beschadigde zenuw in de arm die voor mijn gezicht had gehouden en die tussen mij en het stuurwiel was gekomen. Het ongeval was traumatisch en de gang naar de eerste hulp doodeng. Vreemd genoeg was het nog het ergste om onderzocht te worden op letsel waarbij verpleging en dokters wel zouden ontdekken dat ik een man was in plaats van de vrouw die ze eerst zagen.

Weer in loondienst

Eenmaal weer thuis kwam na een paar weken de klap. Ik kon me niet meer concentreren en het lukte me niet meer om een volgende ‘klus’ binnen te halen. Geen inkomen, geen uitkering want als zelfstandig ondernemer is er geen uitkering. Bijstand ook niet want we woonden in een koophuis. Ik besloot na het eerste herstel te solliciteren bij adviesbureaus en tot mijn verbijstering werd ik snel aangenomen door een middelgroot bureau waar ik een behoorlijk inkomen kon verwerven. Vanaf het eerste contact wisten ze van mijn veranderingsproces af maar zagen daar geen probleem in omdat ik genoeg te bieden had met mijn ervaring en mogelijkheden. Ondertussen werd het leven door Jeugdzorg mij en mijn partner flink zuur gemaakt. Na een klachtenprocedure werd het een rechtsgang waarbij gelukkig de kinderrechter de kant van de kinderen en ons koos omdat Jeugdzorg heel onzorgvuldig en onterecht had gehandeld. Het werd 2007 en de zakelijke en financiële last bleef zwaar op de schouders liggen. De molensteen werd groter, hulp bleef uit. Overheid bestond uit een verzameling dichte deuren en loketten die niet van plan bleken om de hand uit te steken. Het kon niet uitblijven dat door alle omstandigheden bij elkaar mijn huwelijk geen stand kon houden en na een bijzonder moeizame periode waarin het gezin nog wel in een goede woning werd gezet en ik hard gewerkt had die op te knappen was het in de zomer van 2007 onhoudbaar geworden. Mijn partner werd verbaal gewelddadig, liefde was er al heel lang niet meer tussen ons. Juni 2007 werd de maand waarin ik mijn gezin verliet en tijdelijk bij een vriendin in trok die op dat moment naar het buitenland was waar haar ouders nog woonden. Vijf maanden zou ik vanuit de auto en de koffer blijven leven, logerend bij mijn moeder en verschillende vriendinnen. Ondertussen een woning zoekend. Omdat ik op papier een goed inkomen had kon ik geen beroep op sociale woningbouw doen maar vond ik een middenklasse etage in mijn geboortestad. Mijn leven kreeg weer een beetje glans.

Operaties

Eind september van dat jaar waren de anderhalf jaar voorbij met als resultaat dat ik op de wachtlijst geplaatst werd voor een geslachts aanpassende operatie. Omdat ik de chirurgen in het VU niet aan mij wilde laten sleutelen koos ik voor een Duitse chirurg in Krefeld, vlak over de grens. Daar kreeg ik te horen dat ik me al een jaar eerder op haar wachtlijst had mogen zetten en ik in feite door desinformatie een jaar langer zou doen over mijn verandering dan strikt nodig was. Het VU waste de handen in onschuld over de desinformatie toen ik ze daar op aansprak. Een behandeling buiten het VU moet je zelf maar regelen en hoe dat dan gaat moet je zelf maar achter zien te komen. Wat wel bekend is over procedures wordt bewust niet verteld aan de patiënten. Meewerken om het proces te verlichten was er niet bij.

Inmiddels werd de echtscheiding uitgesproken. Geld voor een advocaat was er niet en met ex kreeg een pro bono advocaat. Het gevolg was een uitspraak van de echtscheidingsrechter waarbij ik een alimentatie zou moeten betalen die ruim zeventig procent van mijn inkomen bedroeg. Aangezien ik dan van negatief geld moest gaan leven besloot ik om niet te betalen, zeker niet omdat mijn ex op dat moment me vooral wilde laten boeten voor het leed dat ik haar aangedaan had.

In januari 2008 heb ik een gesprek aangeknoopt met een chirurg in het OLVG in Amsterdam en we werden het eens dat hij me zou gaan opereren. Liever Amsterdam waar mijn vrienden langs konden komen dan in Duitsland, ver van iedereen weg. Eind februari 2008 werd ik opgebeld. Er was een plaats vrijgekomen in de agenda en ik kon op 17 april 2008 geopereerd worden. De schok en de blijdschap waren groot. De operatie in april was zwaar maar volgens verwachting verlopen. Het herstel ging vlot en na een vakantie in Amerika samen met een goede vriendin dacht ik er over om weer te gaan werken.

Het ging ondertussen niet goed tussen mijn ex en mijn dochter. Het kind heeft een chronische aandoening met heel vervelende gevolgen en is daarbij een pubermeid. De bom barstte in de zomer 2008. Totaal onverwacht moest ik er voor kiezen mijn dochter bij me in te laten trekken. Zo gebeurde het ook maar wel in een periode dat ik nog niet hersteld was van die zware operatie. Toen volgde er weer een klap.

Tijdens het herstel traden complicaties op. Na een kijkoperatie in december werd duidelijk dat er een inwendige verkleving was opgetreden wat inhield dat er een hersteloperatie zou moeten volgen waarbij het inwendige verwijderd zou worden en door een constructie met een huidtransplantatie vervangen worden. In maart 2009 volgde de inmiddels derde operatie. Ik had besloten tegelijkertijd met geleend geld een beperkte borstvergroting te laten uitvoeren. De operatie bleek velen malen zwaarder dan de eerste en ik kwam als een wrak uit het ziekenhuis. Het herstel verliep na twee weken opnieuw slecht en uiteindelijk bleek begin april dat de getransplanteerde huid afgestoten was. De vierde operatie betekende opnieuw een verwijdering. De borstoperatie was prachtig geslaagd maar ‘daar beneden’ was het inwendig definitief kapot. Tijd om de klap te verwerken kreeg ik amper.

Werkeloos

Na de operatie in april kwam mijn toenmalige baas op bezoek. Samen met een collega, zonder bloemen en met een ontslagaanzegging. Wegens ‘economische problemen’ werd me de wacht aangezegd. Om kort te gaan, ik werd er uit gewerkt onder valse voorwendselen maar deze keer bleek de kantonrechter niet de bescherming van de werknemer te laten prevaleren maar de onderbouwing van de economische motieven van de werkgever te aanvaarden. De afkoopsom was laag en ik was mijn baan kwijt. Voor het eerst in mijn leven was ik werkeloos.

In juni van dat jaar ontstond er een bacterie infectie op mijn buik bij het operatiegebied en belandde ik weer in het ziekenhuis. Spoedopname. Blijvende gevolgen waren er niet maar de rust keerde pas weer aan het einde van de zomer terug. Het herstel van de herhaalde operaties en de invloed van het verlies van mijn werk, de sociale en gezondheidsproblemen van mijn dochter én de aanhoudende financiële druk zorgden ervoor dat het herstel vanaf dat moment zwaar werd.

Min dochter moest in dagbehandeling en wisselde van school naar een speciale school voor kinderen die niet meer in het normale onderwijs terecht kunnen en extra begeleiding nodig hebben. Langzamerhand gleed de controle over mijn leven en mijn mogelijkheden uit mijn handen.

De dagbehandeling van mijn dochter houdt binnenkort op, ze onttrekt zich er aan. Ze spijbelt van school en ze is medisch zeker niet in orde. Haar worsteling zien doet me pijn vooral omdat ik zo weinig kan doen. Veel van mijn kracht en vermogens van vroeger ben ik kwijt. Energie is schaars geworden, ik moet er voorzichtig mee zijn.

En nu?

Drie relaties (ik heb ze maar niet besproken), een bijna huisuitzetting in januari, vier operaties, een ontslag en het vooral niet opgelost krijgen van een zware negatieve financiële erfenis van de maatschap, zit ik hier nu op mijn vast plek ergens in Den Haag dit verhaal te schrijven.

Vanmorgen is mijn dochter het huis gegaan omdat de druk voor haar te groot is, ze pubert en dus afzet tegen alles, iedereen en nu ook mij. Of ze terug kan komen weet ik niet. Het is niet eenvoudig en vanzelfsprekend meer om haar alleen op te voeden. Ik schiet tekort.

Tegen de wind in probeer ik toch wat werk te vinden, maar als achtenveertig jarige vrouw met een recent zwaar medisch verleden zijn afwijzingen op zelfs banale baantjes regel. Dus probeer ik met wat ik wel kan mijn arbeidsongeschiktheidsuitkering terug te verdienen en mijn hoofd boven water te houden. Ik verkoop die paar spullen van waarde die ik heb en kan missen. De auto waar in in reed wordt nu verkocht zodat ik huurschuld kan vermijden en ik zoek ondertussen een andere woning.

Is mijn leven dan een ramp nu?

Ik heb vrienden en vriendinnen en ontvang warmte. Ik schrijf, dicht, maak liedjes en muziek, treedt op, organiseer kunst evenementen en ga af en toe uit om te zorgen dat er een beetje plezier in mijn leven blijft. Geld heb ik niet, mogelijkheden amper maar ik leef.

Op een goede dag geniet ik van zon, mensen, kunst en natuur. Op een slechte dag trek ik me terug. Wensen heb ik gelukkig wel, net als plannen. Natuurlijk zou ik zo graag die ene bij me hebben die er voor mij is. Ik wil ergens op een eenvoudige plek wonen in een soort woning / atelier, misschien een woongroep. Ik wil bezit wat er nog is kwijt. Het is ballast. Dat hoef ik overigens niet zoveel voor te doen want de oude bedrijfsschulden, het onverkochte huis waar mijn ex nog in woont, het beslag op uitkering dat er is gelegd om alimentatie te innen die ik niet kan opbrengen hebben me financieel de afgrond in gegooid. Geld om van te leven is er nauwelijks maar ik heb zelf ook niet veel nodig. Wel is mijn leefgeld zo laag geworden dat schulden alleen maar toenemen dus is er sprake van een financiële tijdbom die ongetwijfeld een keer af gaat. Wat er dan gebeurt kan ik alleen maar naar raden. Ik moet én wil de rest van mijn leven proberen te leven als iemand die weinig nodig heeft en veel kan geven. Die lief heeft en die liefde ook kwijt kan, die kunst maakt die gewaardeerd wordt. Die teksten schrijft die goed zijn en mensen raken. En ik zal reizen, misschien af en toe in het buitenland wonen en werken voor een tijdje. Gewoon tegen kost en inwoning omdat de maatschappij waarin ik moet leven me vijandig is geworden. Ik zal nieuwe mensen ontmoeten, mensen inspireren, verhalen horen en verhalen opschrijven. Misschien is dat uiteindelijk wat er moest gebeuren.

Voorlopig zit ik nog even hier, werk een beetje aan een website van een klant, schrijf dit verhaal, denk na over hoe het verder moet, laat af en toe een traan maar geniet van de muziek. Ik besef dat ik er nu uiteindelijk toch alleen voor sta en zie dat het goed is.

Alice © 2o1o

PS Overigens ben ik van mening dat de sterilisatieeis vernietigd moet worden.

5 thoughts on “Zes jaar verandering: een overdosis

  1. Lieverd,

    Ik ken een grot deel van je verhaal natuurlijk al. Wat je beschrijft is een stijd met jezelf, met anderen. met handen op de rug gebonden regelmatig. Er duiken vragen op die ik hier niet ga stellen, en ik wil je één advies geven: Houd contact met wie je dierbaar zijn en zoek voorzichtig contact met wie je weer wilt zien alsje ze kwijt bent.

    Liefs

  2. Alice, je bent een ongelooflijk moedige vrouw en een voorbeeld voor ons allen. Ik wou dat ik een fractie van jouw moed had. Dank je voor het delen van dit verhaal.

    Raf.

  3. Wat is succes?

    We zijn groot, slim, sterk, of dom
    Vrouw, man, rond of klein.
    We maken ons eigen leven.
    maar kunnen niet negeren wie we zijn.

    De criteria, daar ga wij over,
    Wie we zijn, is een gegeven.
    Geluk is acceptatie.
    Er mee leren leven.

    We zijn een succes
    door te zijn wie we zijn.
    Je kunt niet aan jezelf voorbij.
    Je moet leven in je kracht.
    Je bent nu succesvoller
    dan je ooit bent geweest.
    Je bent veel verder dan je dacht.

    Ik ben zo ontzettend blij dat je nog leeft….
    Ik hoop dat jij dat ook bent.

    Groeten

    Merel

  4. Dank je Rob. Het komt wel goed hoor, dat is altijd mijn overtuiging geweest en dat is het nog. Het is voor een groot deel al goed gekomen want ik ben eindelijk de vrouw die ik mijn hele leven had moeten zijn én ik besteed mijn tijd aan belangrijke zaken. Schrijven, kunst en emancipatie. De rest, tsja die kan me gestolen worden. Wat dat betreft ben ik bij deze maatschappij die mij niets meer te bieden heeft een afhaker. Ik doe niet meer me, ik wil dat ook niet meer. Teleurgesteld ben ik maar in een paar mensen, overheden en hulpverleners hebben alle reden voor vertrouwen verspeeld bij mij. Dat is misschien cynisch maar als ik me niet van deze ‘gemeenschap’ los ruk dan zal er ik verdampen. Maar ik leef, schrijf, zing en lach dus dat zal niet gebeuren.

  5. Met bewondering lees ik dit openhartige verhaal.
    Respect heb ik voor het doorzettingsvermogen.
    Veel sterkte en succes toegewenst.
    Vriendelijke groet.

Reacties zijn gesloten.