De dictatuur van de apathie

Het is 2010. Een jaar in een tijdperk waarin het rijke westen is vervallen in angst voor terreur en apathie terwijl de rest van de wereld in hoog tempo emancipeert. De koloniale tijd voorbij zijn veel landen in Azië, Afrika en zuid Amerika de echte ontwikkelingsgebieden geworden. In positieve zin. Ontwikkelingsgebieden omdat men zich ontwikkeld. Ontworstelt aan de Westerse greep. In de afgelopen decennia is er een einde gekomen aan de Zuid-Afrikaanse apartheid, aan de ijzeren greep van het westen op het Midden-Oosten en de Franse en Amerikaanse houdgreep van zuid oost Azië. In vijftig jaar is wereld veranderd.

In vijftig jaar heeft het westen moeten aanzien dat het niet langer de enige machtsfactor in de wereld is. Wat niet wil zeggen dat het koloniale gedrag verdwenen is. In diezelfde vijftig jaar is de westerse samenleving ook van binnen uit veranderd. Vrouwen emancipeerden, net als de jeugd en later groepen allochtonen die een eigen plek in de samenleving kregen. Maar nog later gebeurde er, wellicht door de toegenomen welvaart in combinatie de informatie en media overload, iets heel anders. De westerse mens de-emancipeerde. Apathiseerde. Die westerling was zo verwend geraakt dat zelfs wanneer er grof onrecht over hun werd uitgestort ze niet meer in staat was om de rug te rechten en vanuit het collectief een protest te laten horen. Het ‘democratische proces’ werd tot absoluut heilig middel voor de inrichting van de samenleving verheven.

Misschien is het de overdosis aan sixties would be hippies geweest die van protestgeneratie verworden zijn tot pluche bezetters. Niet alleen in Nederland maar zeker ook in Amerika, Engeland en Frankrijk. Van protest tegen het establishment naar een positie binnen dat establishment. In geval van een groot deel van die naoorlogse generatie is er de corruptie van volwassenheid die ervoor gezorgd heeft dat er eigen belang moet zijn als basis voor actie. Is dat eigen belang afwezig dan blijkt er onvoldoende solidariteit te bestaan om andermans belang als drijfveer te nemen voor actie. De hypotheekaftrek weegt zwaarder dan het sociaal onrecht dat de buren wordt aangedaan.

Het is jammer genoeg nauwelijks meer mogelijk om grootschalig protest te organiseren. Niet dat de onderwerpen er niet zijn, er is genoeg ellende op de wereld en in de eigen samenleving. Maar vrouwen en feministen zijn vooral ‘netwerkers’ geworden. De jeugd is al op jonge leeftijd bezig met hun carrière perspectief, studenten maken zich drukker om hun studieresultaat dan om de kwaliteit van het onderwijs dat ze krijgen. Kunstenaars over het verkrijgen van subsidies en de manier waarop ze hun werk kunnen vercommercialiseren. De rest van bijvoorbeeld de Nederlandse samenleving maakt zich slechts zorgen over de hypotheekrenteaftrek, de AOW leeftijd en kansen van het Nederlands elftal tijdens het WK.

Het bizarre is dat wanneer er aan de eigen belangen wordt geknabbeld, de afkalvende gezondheidszorg, de privacy die vanuit overheidswege sterk onder druk wordt gezet, de oorlogen waarin men zich door die overheid in laat betrekken, die niet meer aanleidingen vormen voor grootschalig protest. Wat ervoor in de plaats is gekomen is gemopper en gezeur maar geen actie. Actiebereidheid wordt de grond in geboord door de reacties van anderen die al snel wijzen op de onmogelijkheid om invloed uit te oefenen, om situaties te veranderen, om resultaten te boeken. De westerse samenleving heeft zichzelf zo georganiseerd dat de bevolking het gevoel heeft geen enkele macht over of invloed te hebben op hoe zij geregeerd wordt. Die collectieve apathie werd al voorspelt door George Orwell in 1984. Technologie die alles in de samenleving reguleert, overregulering, brainwashing. Het is in onze westerse samenleving, in grotere mate aanwezig dan veel mensen denken. Orwell beschreef welbeschouwd de samenleving van vandaag de dag. De volgende vragen stellen is ze beantwoorden met een negatief antwoord.

Hoe vrij bent jij nog in je gedachten en meningen?
Wat moet er gebeuren voordat jij er voor kiest om je stem te laten horen?
Wanneer ga jij nog de straat op om te protesteren tegen een onrecht?

Het westen gaat langzaam maar zeker moreel en ideëel ten onder aan algehele apathie. Een apathie die als een dictatuur heerst over de westerling. Het verklaart de schrik die het westen heeft voor uitingen vanuit samenlevingen die niet vervallen zijn tot die apathie. We leven in een wereld die gebukt gaat onder de ‘dictatuur van de apathie’, op een enkele witte raaf na. Een enkeling die wel voorop durft te lopen met het risico de klappen te krijgen. Zoals Greta Duisenberg vanavond. Gelukkig zijn ze er nog, mensen die het niet pikken.

Is er nog hoop? Zal de westerling her-emanciperen en verder gaan kijken dan het eigen belang? Zal de economische crisis er toe leiden dat solidariteit toeneemt en er meer witte raven komen.

Alice © 2010