Land van angst en vingerafdrukken

Nederland. Een onaanzienlijk stukje grond aan de Noordzee kust op het Noordelijk halfrond van deze aardbol. Kleiner dan het Koninkrijk Bhutan maar ernstig overgewaardeerd. Door ons zelf voornamelijk. Een land dat in de wereld verhoudingsgewijs veel invloed had en dat soms nog steeds heeft. Maar een land dat op wereldschaal echt niet in staat is om de loop van de geschiedenis anders dan slechts in de marge te beïnvloeden. Een land vol met burgers en politici die goed beschouwd van over de hele wereld naar dat kleine stukje grond zijn gekomen. De ene groep een paar honderd jaar eerder dan de andere. Een land ook dat pas 195 jaar bestaat in zijn huidige vorm, voor die tijd was het koninkrijkje een republiekje en daarvoor een verzameling hertogdommen, graafschappen en bisdommen in los verband en wat dies meer zei. Een land dat ook helemaal niet zo oud is als de meeste inwoners denken.

En tegenwoordig een land dat zichzelf groot vindt. Dat meedoet in de wereld en dat dus getroffen wordt door het lelijks in die wereld. Tenminste dat denken we dan. En dus is het een land dat in de afgelopen jaren bang is geworden. Bang voor de invloeden van buitenaf. Bang voor mensen van buiten, bang voor religies en ideologieën, bang voor terreur, bang voor internationale criminaliteit, bang voor nieuwe technologische mogelijkheden en ga zo maar door. Een landje van angst. Het is een landje dat bang is geworden voor zijn eigenheid die er ongetwijfeld is hoewel er ernstig van mening wordt verschild over wat die eigenheid dan inhoudt.

En zoals alles en iedereen die bang is worden er in het landje harder grenzen getrokken dan weggehaald. Het aantal hekken in Nederland is niet meer te tellen want elk stukje grond moet ingekaderd en beschermd worden. Maar het zijn niet alleen hekken van draad en staal. Het zijn ook elektronische hekken. Mentale hekken in het geval van een enkele politieke partij of religie. De elektronische hekken zetten we in bij het gebruik van communicatie middelen en bij het reizen. Internetfilters, opslag van emails en telefoongesprekken in opdracht van de overheid, detectieapparatuur op luchthavens en bij sommige openbare gebouwen, in winkels en zo meer. Camera’s op straat en in gebouwen die bewaken, camera’s op wegen tegen overtredingen en om de mierenhoop te regelen en draagplicht van een persoonlijke identificatie document.

Dat identificatie document zelf moet, geheel volgens de theorie van de angst, waterdicht zijn als het om de beschrijving van de persoon in kwestie gaat. We hebben er politieke drama’s over meegemaakt en we hebben geleerd dat we moeten accepteren wat de overheid beslist over wat er van je wordt vastgelegd in zo’n document. De informatie is natuurlijk beschikbaar in honderden, zo niet duizenden computersystemen waarin nog veel meer informatie is opgeslagen en wordt gedeeld. De actualiteit van die informatie wordt nauwelijks bewaakt want geheel volgens Carl Jung gaat de overheid er vanuit dat de identiteit van een persoon niet kan veranderen. Dus wijzigingen in de identiteit van een persoon die niet in het bakje ‘door de overheid begrepen (en erkende) wijzigingen’ vallen, worden niet verwerkt. Waarmee in sommige gevallen grappig genoeg het identiteitsbewijs van iemand niet overeenkomt met de ware identiteit van die persoon. Want, zoals als ieder zinnig mens beseft, een waterdichte registratie bestaat niet. Zelf reis ik dus gemoedelijk internationaal als meneer Verheij terwijl het toch echt al tijden mevrouw is. Het zou grappig zijn als het niet zo triest was. De overheid doet dappere pogingen om die persoonregistratie perfect te krijgen met als gevolg dat er steeds meer kenmerken van een mens worden opgeslagen. Zoals nu dus ook vingerafdrukken. Reden? Heel simpel, als er ooit bij een misdrijf vingerafdrukken worden aangetroffen is de overheid in staat om vast te stellen wie die persoon is die bij die afdrukken hoort. En dus wordt bij het aanvragen van een nieuw reisdocument zoals het paspoort iedereen gedwongen zijn vingerafdrukken af te staan aan de overheid. Ongeacht leeftijd, dus ook kinderen.

Een twittervriendin ging vandaag over de rooie omdat haar kinderen vingerafdrukken moesten laten nemen voor hun paspoort. Mijn zoon en dochter hebben ook een paspoort aangevraagd en zullen ook hun vingerafdrukken moeten laten nemen. En veel mensen vinden dat gewoon.

Welnu, ik niet. Ik vindt het niet gewoon dat vrij reizen niet meer is dan vrij een bestemming en route mogen kiezen. Anoniem reizen wordt onmogelijk. De OV-chipkaart bevat de technologie om te traceren waar de eigenaar is geweest en zonder paspoort of andere identiteitskaart op zak mag je niet eens op straat komen. Ik ben het er niet mee eens dat de overheid niet kan volstaan met een foto op het paspoort waarop een mens wat mij betreft best mag lachen. Ik ben het er niet mee eens dat er steeds meer lichamelijke informatie wordt opgeslagen op het paspoort. Uiterlijk (foto), lengte, kleur ogen, geslacht (!) en nu zelfs vingerafdrukken. Het punt is dat het nooit genoeg zal zijn en dus zullen we over een tijdje DNA moeten afstaan als het zo doorgaat. Want de Nederlandse overheid denkt geheel volgens het westerse angstdenken en behandeld haar burgers liever als mogelijke criminelen dan als vrije burgers. Die vingerafdruk heeft geen enkele functie anders dan een opsporingsfunctie in een mogelijk geval van een misdrijf. Maar het is zo gemakkelijk om die informatie ook voor andere doelen te gebruiken of te delen met andere landen die buiten bereik van de Nederlandse overheid misbruik van die informatie kunnen maken. Bijvoorbeeld om de vrijheid in hun eigen land te beperken.

Wat mij verbaasd is dat het Nederlandse volk in al haar massaliteit hysterisch wordt over een potje voetbal maar collectief in winterslaap lijkt te zijn als het gaat om de inperking van haar vrijheid. Zonder al teveel protest heeft het volk geaccepteerd (door middel van het door haar gekozen parlement en het uitblijven van buitenparlementaire acties) dat privé informatie centraal wordt opgeslagen en gebruikt door een hausse aan ‘privacymaatregelen’. Het woord is in bizarre contradictie met de werkelijkheid. De score van de laatste paar jaar laat zien:

  • opslag van van gegevens over telefoongesprekken;
  • opslag van gegevens over emails;
  • opslag het surfgedrag op internet;
  • opslag van persoonsgegevens op de (niet anonieme) OV-chipkaart;
  • opslag van reisgegevens van met de OV-chipkaart gemaakte reizen;
  • opslag van vingerafdrukken in een centrale database en opname op het paspoort;
  • doorgifte van bankgegevens naar de belastingdienst;
  • koppeling van Gemeentelijk Basis Administratie met de systemen van Justitie en zorgverzekeraars en legio andere instanties;
  • explosieve groei van beveiligingscamera’s op straat;
  • full body scan op Schiphol;
  • en nog veel meer.

Inmiddels is vrijheid in Nederland een farce aan het worden. Want zelfs deze tekst is door de overheid traceerbaar. Op grond van mijn surfgegevens is de overheid in staat om deze tekst aan mijn persoon te koppelen. Ik mag nog wel schrijven wat ik denk en vind maar als dat onwelgevallig is kan ik allerlei maatregelen tegen me verwachten. Zeg ik op Twitter dat mijn baas een klootzak is dan kan me dat mijn baan kosten net als wanneer ik een ongewenste uitlating doe. Sterker nog dat kan al als iemand een onwelvoeglijke uitspraak doet, Cornald Maas kan er over meepraten sinds de Tros niet accepteerde dat hij Sieneke, de PVV en Joran van der Sloot als ‘grappige’ exportproducten aanmerkte. Zijn ontslag is het gedrag van een organisatie in een land dat bang is. Bang voor de publieke opinie, bang voor economisch nadeel, bang voor de reactie van de buitenwereld, bang, ontzettend bang. Dat kleine landje aan de Noordzee is bang om zich uit te spreken. Bang om een mening te geven maar helemaal niet bang om de eigen vrijheid te verliezen. En dat is naar mijn stellige overtuiging vooral dom, heel erg dom.

Het is om die reden dat het goed zou zijn als een organisatie als Bits of Freedom die opkomt voor de digitale burgerrechten meer steun en meer aandacht krijgt. Net als dat het goed zou zijn als bijvoorbeeld Art.1 de privacywetten die in Nederland in rap tempo werden en worden ontwikkeld strakker toetst aan het grondwettelijk recht op persoonlijke vrijheid om op die manier te strijden tegen vormen van discriminatie op grond van onterecht verspreide persoonskenmerken of andere persoonlijke informatie.

Alice Verheij © 2010

12 thoughts on “Land van angst en vingerafdrukken

  1. Beter laat dan nooit, mijn reactie😉

    Inhoudelijk: ik vraag me altijd af wat wijsheid is. Ik heb jarenlang geen bonuskaart van de Albert Heijn willen hebben, heb jarenlang niet gepind maar mijn geld bij de balie van de bank gehaald, totdat ik er achter kwam dat ik alleen mijzelf in de weg zat. De bonuskaart levert me nu geld op, de nadelen? Ik was bang voor extra reclame -> is niet gebeurd. Koppelen van gegevensbestanden om fraude te voorkomen? Ben ik warm voorstander van. Pinpas? Erg gemakkelijk. Als de techniek van vingerafdrukken nog niet zo ver is (en 0,5% tot 2% fout is echt ENORM veel!) dan moet je eigenlijk al niet voor dit soort systemen willen kiezen. Maar toch: stel dat dit nadeel er -niet- zou zijn en je zou als ondervrager voorzichtig met de ondervraagden om gaan, is het dan echt zo erg als een agent een ander confronteerd met een vraag als “we hebben vingerafdrukken aangetroffen bij misdrijf abc die sterk op de uwe lijken, hebt u misschien een alibie waar u toen-en-toen was”?

    Overigens vind ik M/V in paspoorten ook onzin. Met name ook omdat Robin of Sam qua uiterlijk er best heel duidelijk M of V uit zal zien en, als dat niet zo is, er werkelijk geen paspoort bijgehaald zal worden om te achterhalen of Robin/Sam man-of-vrouw-of-beide-of-anders is.

  2. Over deze en aanverwante onderwerpen heeft Marcel Messing ook interessante artikelen op zijn site staan:

    http://www.wijwordenwakker.org/content.asp?m=M6&s=M73&l=NL

    ‘Men’ noemt het veelal paranoia en vergezocht. Ja, je kunt inderdaad ook je ogen voor dingen sluiten. Dat is soms allemaal wat makkelijker. En hoef je zelf niet na te denken. Het volk heeft nu eenmaal liever spelen.

    Maar dat het op dit moment een farce is ben ik helemaal met je eens!

  3. Maar waarom ben je het daarmee oneens? Waarom is het raar dat iemand’s geslacht in zijn of haar paspoort staat? Lijkt me een essentieel iets. Zie dus bijvoorbeeld namen als Sam, Cees, Robin etc..

    • Volgens mij had is dat al aangegeven. Ik zie geen argument om geslacht essentieel te vinden. Waarbij dus komt dat het in een redelijk percentage van de reizigers dus een verkeerd label is. Ik reis volgens mijn papieren als meneer maar ben een mevrouw, ook fysiek. Dus klopt mijn paspoort niet met mijn identiteit en lijf maar wel met mijn juridische status. Kortom het is een raar gegeven op een paspoort.

    • Snappen en het er mee eens zijn zijn verschillende zaken. Je betoog rond het uitroeptekentje ben ik het volstrekt mee oneens. Maar dat zal je niet verbazen.

  4. Deels enorm met je eens, deels snap ik er geen zak van, van wat je allemaal roept. Waarom een uitroepteken achter ‘geslacht’ wat mij een bijzonder handig iets lijkt in een paspoort. Niet iedereen heet Henk of Ingrid. De naam ‘Sam’ bijvoorbeeld kan zowel op een vrouw als een man slaan. Ik snap dus serieus niet waarom daar ineens een (!) achter moet.

    Opslag van inhoud van telefoongesprekken is (nog) niet waar.. Gebeurt niet. Niet hier, in ieder geval. Hetzelfde met opslag van inhoud van emails, persoonsgegevens op OV-chip (kun je gewoon – net als ik – anoniem halen. De rest van je lijstje gebeurt deels inderdaad. Al jaren.. Koppelen van bankgegevens aan belastingdienst? D’Oh..
    koppeling van Gemeentelijk Basis Administratie met de systemen van Justitie en zorgverzekeraars en legio andere instanties? Ja, en zolang dat overheidsinstanties betreft, gebeurt dat ook al langer dan ik leef. Het probleem wat zich HIER voordoet, is dat je info VERKOCHT wordt aan niet-overheidgerelateerde bedrijven.

    Verder wijs ik je graag nog even op http://www.nu.nl/column-dinsdag/2285830/dt-bestaat-niet.html

    Gewoon, voor de zekerheid.

    Maar zoals gezegd; je kritiek is terecht. Je haalt alleen hier en daar de verkeerde voorbeelden aan. Jammer.

    • Dank je voor je reactie.
      Toch even een toelichting op een aantal zaken.

      1. Dat uitroepteken slaat er op dat het geslacht een toevoeging op het paspoort is die zinloos is. Er zijn nogal wat mensen die niet in de categorie man of vrouw vallen of die (zoals ondergetekende) een verandering heeft doorgemaakt die niet omgezet is in een juridische wijziging (zie andere stukken van mij hier). Voor die categorieën mensen levert die dan foutieve geslachtsaanduiding zeer geregeld problemen op bij het reizen. Zou de aanduiding niet op het paspoort staan dan zouden die problemen ook niet bestaan. Dat voor wat betreft het uitroepteken.

      2. De door mij aangehaalde voorbeelden. Jouw opmerking over de verkoop van gegevens vanuit de GBS is natuurlijk een nog flagranter schending van de privacy dan die ik al noem. En voor het overige: het gaat om opslag van internet gegevens. Niet de inhoud. In zoverre heb je gelijk. Tekst aangepast dus. Inhoud van telefoongesprekken worden alleen ingeval van taps opgeslagen op aangeven van het OM. Dat daar overigens regelmatig fors misbruik van maakt. Voor wat betreft de OV-chipkaart, daar schuilt het probleem in dat door combinatie van gegevens identiteit en reizen te reconstrueren zijn. Het is niet eenvoudig maar het kan. De enige oplossing is inderdaad een anonieme OV-chipkaart en nooit me de pinpas betalen. Gegeven de hackbaarheid van zowel de OC-chipkaart en de systemen van overheid en banken is dat veel minder ver weg dan menigeen denkt.

      3. Enne… die vingerafdruk is natuurlijk ook niet waterdicht zoals in Duitsland al eens is aangetoond. http://www.youtube.com/watch?v=b3YPlu3NeIY
      De historie is op dit vlak niet bepaald geruststellend: http://www.youtube.com/watch?v=ERQzx7AFFZ8

      Het gaat mij natuurlijk om de tendens die er is bij de overheid. Gegeven het slechte trackrecord van de overheid in de afgelopen jaren ben ik er niet gerust op dat er niet gewoon regelmatig een stapje verder gegaan wordt en de overheid de middelen in huis haalt om mensen te ‘profilen’. Een angstwekkende gedachte.

      De gehele set aan internetgegevens die opgeslagen wordt is overigens:

      Bij internettoegang:
      – Inlognaam (toegewezen gebruikersidentificatie)
      – IP adres (gebruikersidentificatie van elke communicatie met het netwerk)
      – NAW gegevens van de gebruiker en NAW gegevens van de beoogde ontvanger
      – Datum en tijdstip van de log-on en log-off van een internetsessie (gebaseerd op bepaalde tijdzone)
      – De gebruikte internetdienst
      – Inbelnummer in het geval van inbelverbinding
      – DSL of ander eindpunt van de initiatiefnemer van de communicatie, zoals bij:
      * Inbellen – telefoonnummer waarmee wordt gebeld;
      * WIFI – MAC-adres;
      * DSL – telefoonnummer en/of poortnummer.

      Bij e-mail, per mailbericht:
      – IP-adres (waarmee mail wordt opgehaald en verstuurd)
      – User ID
      – E-mail adres verzender (ook het “FROM” veld) en e-mail adres beoogde ontvanger (ook het “TO”, “CC” en ” BCC” veld)
      – Andere e-mailadressen/aliassen van de gebruiker
      – Datum en tijdstip van communicatie
      – NAW gegevens (indien aanwezig)
      – Wijze waarop mail wordt verzonden/ontvangen (POP, webmail, etc.)

      Bij internettelefonie:
      – Telefoonnummer beller
      – Telefoonnummer ontvanger
      – IP adressen
      – NAW gegevens
      – Datum en tijdstip start en einde communicatie
      – Welke protocol/telefoondienst wordt gebruikt
      – Zowel van geslaagde verbindingen als van pogingen tot verbinden

  5. Even voor de helderheid: CGB is Commissie Gelijke Behandeling.

    @Vreer zeker! Zelf vind ik dat een realistisch Mensenrechten Instituut een vergelijkbare status zou moeten krijgen als de Raad van State (opgericht in 1531!) waardoor ze wetgeving kan afkeuren en bestuursmaatregelen ongeldig verklaren.
    De Raad van State doet dat bestuursrechtelijk, een MI zou dat mbt mensenrechten moeten doen.

    Dat is extra van belang wanneer een parlement verwordt tot een vergaarbak van onwennige nieuwelingen met beperkt inzicht in de complexiteit en gevolgen van wetgeving op de langere termijn en in het algemeen dreigt te vervallen in regeren bij (de waan van) de dag.

  6. En dat er een constitutioneel hof komt met Macht en dat het as. mensenrechteninstituut (waarin CGB en Art.1 gaan samenwerken) Macht en Gezag krijgt. Rechtenhoeders™ ;o)

Reacties zijn gesloten.