Nee tegen elektronisch patiëntendossier!

Met genoegen, zeker gezien mijn vorige bijdrage hier, lees ik op de website van de NRC het bericht dat de Eerste Kamer een duidelijk veto heeft uitgesproken over de ontwikkeling van het landelijk elektronisch patiënten dossier (EPD) zoals die door de demissionaire minister Klink wordt uitgevoerd.

Sterker nog, de Eerste Kamer heeft de minister de opdracht gegeven alle werkzaamheden voor de ontwikkeling van dat vermaledijde EPD stop te zetten totdat de Eerste Kamer het onderhavige wetsvoorstel heeft aangenomen. Dat dus terwijl dat wetsvoorstel rond het EPD nog niet eens de Tweede Kamer door is gekomen. Een dergelijke motie wordt in de Eerste Kamer nooit aangenomen als er geen sterke twijfels zijn over de kwaliteit en richting van de ontwikkeling van het EPD zoals Klink dat voor staat.

Wat is er gebeurt?

De procedure voor wetgeving is dat een nieuwe wet bekrachtigd moet worden door de Eerste Kamer nadat de Tweede Kamer een wetsvoorstel heeft aangenomen. Zo af en toe laat de Eerste Kamer haar tanden zien als geweten en controleur binnen het parlement. Zo ook nu. Deze keer echter is dat wel op een bijzondere wijze gegaan waarbij de rol van de minister op zijn minst bijzonder te noemen is. Naar aanleiding van brieven van Klink aan de kamer heeft de PvdA een motie ingediend in de Eerste Kamer om het wetsvoorstel af te serveren. Toen dat duidelijk werd en de minister besefte dat er in de Eerste Kamer een meerderheid voor die motie zou ontstaan verviel hij tot dreigementen.

De rol van minister Klink voor de stemming in de Eerste Kamer.

Klink dreigde dat bij aanname van de motie hij gedwongen wordt om naast het landelijke EPD ook de regionale gegevensuitwisseling tussen huisartsen en andere zorgverleners te moeten verbieden met als argument dat de beveiliging van die uitwisseling niet goed geregeld is. Nu is het zo dat op regionaal niveau er bijvoorbeeld elektronische koppelingen bestaan tussen huisartsenpraktijken, apothekers en ziekenhuizen. Via die koppelingen worden gegevens over medicatie op patiënt niveau uitgewisseld. Maar er wordt meer informatie uitgewisseld. Zo is er geen duidelijke kaderzetting welke gegevens wel en niet mogen worden uitgewisseld met als gevolg verschillen in de informatieuitwisseling op regionaal niveau, een wildgroei aan systemen en daarmee een hoog risico van fouten en informatielekken. Klink nu beweert dat door centralisatie in een landelijk systeem die problemen verminderen of zelfs voorkomen worden. Tegelijkertijd heeft hij onvoldoende informatie aan de kamer gegeven over de privacy aspecten van het landelijk EPD.

Consequenties van het moeten stoppen van die regionale uitwisselingen is een moeizamer informatiestroom aan de en kant maar ook een sterke beperking van de informatie die inmiddels al uitgewisseld wordt. Dat werd door Klink aan de Eerste Kamer voorgehouden als negatief effect van een afkeuring van het wetsvoorstel.

Om duidelijkheid te scheppen in het standpunt van de PvdA rond de motie heeft senator Tan een stemverklaring afgelegd waarin zij aangeeft dat ‘als de minister zijn toezeggingen gestand doet, zorgverleners zich vrijwillig kunnen blijven aansluiten op het landelijke systeem. Het betreft toezeggingen over het louter uitwisselen van medicatiegegevens en het waarneemdossiers van huisartsen, over de positie van regionale systemen en van de patiënt.’
Met andere woorden er is dan geen verplichte koppeling van de systemen maar een vrijwillige koppeling aan de orde.

De reactie van de minister.

De reactie van Klink op deze toelichtende stemverklaring is dat hij dus zelfs bij aanname van de motie ‘gewoon door kan gaan’ met het EPD.  Dat laatste is natuurlijk bizar. De uiteindelijk aangenomen motie zegt nu juist nadrukkelijk dat de minister niet door mag gaan met de ontwikkeling van het EPD tenzij de minister aan een reeks voorwaarden voldoet. Zoiets is niet een ‘ja mits’ maar een ‘nee tenzij’. Aan de minister de taak om ervoor te zorgen dat wil hij het EPD doorvoeren er aan die voorwaarden van de Eerste Kamer wordt voldaan.

De minister geeft hiermee de indruk de aangenomen motie niet serieus te nemen. De vraag is in hoeverre hij daadwerkelijk tot stopzetting van de ontwikkeling van het EPD zal overgaan. Er bestaat een kans dat hij de uitspraak van de Eerste Kamer negeert. Het zal niet voor het eerst zijn dat een minister in het kabinet Balkenende dat doet. Maar deze minister is demissionair en conform de afspraken in het parlement mag hij geen controversiële zaken meer uitvoering in demissionaire staat. Hoe controversieel moet iets nog zijn als zelfs de Eerste Kamer een afwijzende motie aanneemt? Klink lijkt eieren voor zijn geld gekozen te hebben en zich niet te verzetten tegen stopzetting maar dus niet zonder spartelen.

Gevolgen.

De gevolgen van de aangenomen motie in de Eerste Kamer zijn dat Klink eigenlijk wel moet stoppen nu. Doet hij dat niet dan breekt hij een parlementaire wet en gedraagt hij zich zeer ondemocratisch. Het zou een politieke schanddaad zijn om geen gehoor te geven aan de motie. Gesteld dat de ontwikkeling van het EPD stopgezet wordt tot na de bekrachtiging van het EPD wetsvoorstel dan komt het er op neer dat een volgend kabinet die ontwikkeling pas weer gaat oppakken. Maar dan wel binnen de kaders van de door de Eerste Kamer geuite zorgen rond dat EPD. Die zorgen zijn niet gering overigens. Zo zijn er nog een tweetal moties aangenomen waarin wordt ingegaan op de uitdrukkelijk eis dat de burger de toestemming voor opname van gegevens (en dus overdracht van die gegevens via het landelijke schakelpunt van Klink) kan onthouden, een opt-in opt-out systeem. Dat is een harde eis waarbij de kamer aangeeft dat daar zelfs een aparte regeling voor moet worden getroffen die door beide kamers uitdrukkelijk moeten worden aangenomen. Verder is er een motie aangenomen waarin expliciet wordt gevraagd om strafbaarheid van het kraken van het EPD en een verbod om verzekeraars toegang tot het EPD te geven. Deze drie aspecten zijn blijkbaar in het huidige wetsvoorstel én in de ontwikkeling van de EPD niet voldoende gewaarborgd. Waarmee de Eerste Kamer de vinger op een hele zere plek legt als het gaat om automatiseringsprojecten bij de overheid: beveiliging en privacy.

Uit ‘Medisch Contact’ mei 2009: EPD ook bij artsen omstreden.

Voorlopig komt er dus geen landelijk EPD. En als het al komt zal er dus sprake moeten zijn van een systeem dat op basis van een opt-in benadering werkt in plaats van een opt-out benadering zoals Klink voorstond. Een systeem ook dat tot verboden terrein wordt verklaard voor verzekeraars. In hoeverre de eerder door het ministerie uitgevoerde opt-in procedure die over de bevolking is uitgestort in 2009 de prullenbak in kan is nog de vraag. Die (dure) actie voldoet immers niet aan de criteria die de Eerste Kamer nu gesteld heeft. Daarnaast zal er een duidelijke en vooral eenvoudige mogelijkheid moeten komen om toestemming voor opname van gegevens in het EPD toe te staan, te weigeren of in te trekken. Een problematiek vergelijkbaar met het donorregister.

De Eerste Kamer heeft deze keer laten zien wél om de privacy van de burgers te geven en dat is een hele positieve ontwikkeling. Met dank aan de VVD (senator Dupuis), de SP (senator Slagter-Roukema) en PvdA (senator Tan) die de drie moties hebben ingediend.

Liever ten halve gehikt dan ten hele geslikt.

Alice Verheij © 2010

One thought on “Nee tegen elektronisch patiëntendossier!

  1. steeds wanneer ik die naam hoor/ KLINK /komt er een enorme woede in mij op vanwege zoveel onrechtvaardigheden betreft de gezondheidszorg etc. Ook de uitdrukking JE HOEFT NIET PERSE AAN EEN BOOM TE HANGEN OM EEN EIKEL TE ZIJN is hier zeker op zijn plaats voor deze man.
    Oma hij is gewoon een SUKKEL om met de vocabularia van mijn kleinkinderen te spreken.

Reacties zijn gesloten.