‘… en dan doen we de boeken daar ook weg.’

De bibliotheken in Nederland hebben het moeilijk. De overheid wil eigenlijk niet investeren maar nu juist bezuinigen, technologie veranderd de wereld van de lezers en de kosten blijven stijgen nu bibliotheken allang niet meer alleen maar boeken maar allerlei soorten media ontsluiten naar de burger. In Amsterdam en Rotterdam is sluiting van wijkbibliotheken aan de orde ten gunste van minder en grotere vestigingen. In Den Haag verdwijnt de bibliotheek ook uit een aantal wijken. Dat de lezers daardoor meer moeten reizen speelt niet mee in de discussie zo lijkt.

Maar Den Haag doet nog iets anders. De Centrale Bibliotheek in het gebouw van Richard Meijer aan het Spui, ook wel de Sjoelbak, het IJspaleis, de Netkous en het Ooijevaarsnest of de Keukenrol genoemd, gaat een strategische alliantie aan met de NRC. Met een krant dus. Het is een uitdagende keuze want het gevolg zal zijn dat de schrijvende pers van de NRC in zo goed als direct contact wordt gebracht met gemotiveerd leespubliek op de meest centrale plek van de stad. Op huppelafstand van het Centraal Station, het Binnenhof, het uitgaanscentrum en midden in de binnenstad. Nadat jaren geleden da Haagsche Courant verdween uit de Grote Martkstraat en die verweesd achter liet om daarna zelf opgeslokt te worden door het Algemeen Dagblad komt er dus eindelijk weer een landelijke krant in Den Haag. Niet aan de buitenrand van de stad (en de samenleving) maar er midden in.

Ik vind het een geweldig idee want NRC maakt het spannender aan het Spui maar ik heb er ook zorg bij. Die zorg zit hem in een zinnetje dat ik in een promotiefilmpje van de Vlaamse Peter Vandermeersch, de huidige hoofdredacteur. De NRC is de laatste jaren in verschillende handen over gegaan. Van PCM naar Pers Combinatie en in maart dit jaar naar Egeria / Het Gesprek, op verzoek van de redactie. Niet bepaald een toonbeeld van een solide en langjarige verbinding tussen eigenaar en redactie. Het schijnt nu beter te gaan gelukkig. Maar terug naar dat zinnetje dat de titel vormt van dit artikel. ‘… En dan doen we de boeken daar ook weg.’ Vandermeersch spreekt het uit wanneer hij op een etage in de Centrale Bibliotheek naar rijen boekenkasten kijkt. Op het moment dat ik het hoor krimp ik ineen, mijn maag trekt zichzelf in een knoop en ik hap naar adem. Doen we de boeken daar ook weg? Ik begrijp het niet en de rest van het filmpje helpt me ook niet. Waar blijven die boeken dan, sterker nog, waar blijft de bibliotheek dan? De ruimte op de begane grond waar je van buiten naar binnen kijkend grote aantallen mensen met boeken ziet sjouwen en in boeken en bladen ziet lezen, sommigen in een moderne leunstoel in alle rust, zoals het dus hoort in een bibliotheek, gaat verdwijnen. Er komt het NRC Grand Café dat gaat gonzen van journalisten, studenten en stedelingen. Tenminste, in de visie van de twee heren die als een soort Fokke en Sukke in het filmpje met de nodige zelfingenomenheid door het pand van de bibliotheek lopen en de indruk geven de tent al in bezit te hebben. Geen woord over wat er van de bibliotheekfunctie overblijft, geen woord over waar je dan nog tussen de rekken vol leenboeken kunt gaan scharrelen. Ja, woorden als ‘alliantie’ en ‘debatten’ die met de bibliotheek georganiseerd gaan worden elders in het pand zijn er te over. Maar hoe zit het nu met de boeken? Wat doet de Centrale Bibliotheek met haar collectie? Komt die in krappe behuizing drie hoog achter in Richard Meijers mooie maar megalomane schepping? Gaan ze naar de Slegte even verderop in de stad. De ramsj in?

Het filmpje is strak geregisseerd en toont de heren, casual gekleed, als mediamagnaten rondstappend in het laatste Haagse openbare boeken heiligdom voor de gewone man en ik kan me niet onttrekken aan het gevoel naar een Apple promotiefilmpje te kijken. Het maakt me behoedzaam voor de NRC. Het maakt me aan het twijfelen. Het maakt me terugverlangen naar de oude bibliotheek aan de Bilderdijkstraat waar je nog een hardpapieren groen kaartje met echt stempel in het kartonnen schuine hoekje aan de binnenzijde van de verstevigde omslag van je geleende boek mee kreeg en er een bakje met dropjes voor de lezers bij de dame van de uitleenbalie stond. De NRC, het is een doorgaans goede krant. Maar het is niet die leuke vertrouwenwekkende bibliothecaresse.

Alice Verheij © 2010