Over hoe de financiële crisis opgelost kan worden.

Er heerst een wereldwijde economische crisis. Dat is de algemene consensus. Maar wat er niet is, is overeenstemming over wat er moet gebeuren om die crisis op te lossen. Terwijl het antwoord zo eenvoudig is. Maar voor dat antwoord moeten we dan wel even terug naar een oud rapport van de Club van Rome, het eerste rapport om precies te zijn. Wat daar in staat moet U maar Googlen behoudens dan dit ene punt: de problemen op de wereld hangen direct samen met de verdeling van geld. En dus van voedsel, van goederen, van gezondheid en van welstand.

Dat probleem is in de huidige economische constellatie niet zo moeilijk op te lossen zodra er begrepen wordt dat net als ieder ander economisch systeem de vrije markt economie zijn langste tijd gehad heeft. Net zoals de geleide markteconomie dat met de val van het communisme enige jaren geleden was. De enige echte oplossing van een wereldwijd economische malaise is dus herverdeling. In tegenstelling echter tot wat veel mensen denken hoeft zo’n herverdeling niet direct te betekenen dat individuen in het ‘westen’ persoonlijk een dramatische armoedeval zullen moeten doormaken. Er zijn intelligenter manieren om een verschuiving van geld te bewerkstelligen.

Als we kijken naar de organisatie van het bedrijfsleven in de afgelopen decennia valt op dat zo goed als alle grote bedrijven op een bepaald moment in hun bestaan zich drukker maken over hun continuïteit dan over hun winstmaximalisatie. De IT sector is een prachtvoorbeeld van dat mechanisme. Toen IBM gepasseerd werd door Microsoft werd continuïteit bij IBM belangrijker dan omzet en winst. Er werd met minder winst genoegen genomen en een verschuiving in de portfolio leidde er toe dat er een nieuw perspectief kwam. Jaren later is IBM nog steeds een stevige speler in de markt. Op aspecten een andere markt dan voorheen, maar de maatschappelijke waarde van het bedrijf is behouden gebleven. Iets dergelijks is aan de hand met datzelfde Microsoft dat IBM passeerde en nu zelf gepasseerd is door Apple.

Als omzet en winst op een bepaald moment niet meer allesbepalend voor een bedrijf zijn kan er heel wel sprake zijn van ‘overomzet’ en ‘overwinst’ ten opzichte van wat nodig is om de continuïteit te waarborgen. In simpele termen: als een groot bedrijf zoveel winst maakt dat het zich geen zorgen meer hoeft te maken over het voortbestaan en een beperkte groei dan is grote extra winst boven op die noodzakelijke continuïteitswinst overbodig. Sterker nog, die overwinst wordt dan een maatschappelijk exces. En dat kan dus anders benut worden als we leren om bedrijven zich niet te laten verliezen in overmatig kapitaal.

Een voorbeeld. Apple is het grootste bedrijf op dit moment. Financieel gezien. Zo groot dat het de staat Californië kan opkopen. Of België waarbij Griekenland en passant mee gegraaid kan worden. Het bedrijf maakt maatschappelijk gezien veel teveel winst. Continuïteit is geen probleem want de kapitaalberg van Apple is zo groot dat het de status van onaantastbaarheid heeft gekregen. Het is ondanks de beursnotering niet afhankelijk van diezelfde beurs. Het bedrijf is op zichzelf een subeconomie.

En daar ligt de oplossing. Want, stel nu dat er een maximum gesteld wordt aan de economische omvang van een bedrijf. Afgemeten aan de zekerheid van de eigen continuïteit. En stel dat alles wat daarboven omgezet wordt onder een 100% winstbelasting zou vallen? Dan zouden deze overmatig grote bedrijven in één klap miljarden terug storten in de maatschappij. En wel in een dusdanig astronomisch verzamel kapitaal dat herverdeling van dat geld ervoor kan zorgen dat slecht draaiende economieën een steun in de rug krijgen en landen in economisch kwetsbare delen van de wereld structureel versterkt worden. Er ontstaat dan een egalitaire wereldeconomie.

Het is jammer dat een dergelijke gedachte veel stappen te ver is voor nationale regeringen en het bedrijfsleven. Want een basis van de huidige economie is immers het groeimodel. Alles moet blijven groeien in financiële zin. En al groeien de bomen niet tot in de hemel dan wil dat niet zeggen dat we ons dat ook willen realiseren. Nee, de bomen willen we de hemel in laten groeien, zelfs als dat fundamenteel onmogelijk is. Die in de kern wereldvreemde houding van de mens is de kern van de ongelijkheid in de wereld. Die houding vindt haar oorsprong in de ene eigenschap die de mensheid vanaf haar ontstaan geplaagd heeft en beperkt heeft: egoïsme.

En toch spreekt het idee me wel aan om een 100% belasting in te voeren en het vrijkomende kapitaal benutten voor dat waar we nu van denken dat het niet mogelijk is om te financieren. Zaken als voedsel, water en zorg voor iedereen op de wereld in plaats van een bevoorrechte minderheid.

Soms droom ik maar al te graag over een wereld waar we niet alleen gelijk zijn maar ook gelijk bedeeld zijn. Ook al is dat een utopie.

Alice © 2011

One thought on “Over hoe de financiële crisis opgelost kan worden.

  1. Hoi Alice,
    Verfrissende gedachte, afromen van super-kapitaal. Ik speel zelf al tijden met de gedachte dat er eigenlijk een soort van nieuw nulpunt bepaald zou moeten worden. Er is op papier zoveel meer waarde en dus ook krediet in omloop dan dat er in werkelijke fysieke waarde aanwezig is, dat het werkelijk absurde proporties heeft aangenomen. Een beetje zoals de Tulpenkoorts in de 17e eeuw.
    In mijn utopische ideale wereld bestaat het begrip “bezit” niet meer en deelt iedereen naar mogelijkheid en bekwaamheid zijn of haar “talenten”. Zonder “bezit” is er theoretisch ook geen “jaloezie”, puur win – win lijkt mij.

    Groetjes,

    Joan

Reacties zijn gesloten.