Journalistiek 2012: de kopieer en plak pers.

Valt U wat op aan bovenstaande tekst? Mij wel. De tekst klopt niet met de feiten. Er wordt verwezen naar aanslagen in de VS van 9 september. Het is een door een Nederlandse journalist geschreven tekst want alleen die verwarren de 9 in 9/11 met een dag in plaats van maanaanduiding. De journalist is van het ANP, het Algemeen Nederlands Persbureau.

De aardigheid is dat deze tekst onbarmhartig het kopieer en plakgedrag van de Nederlandse media aantoont. Ik heb het citaat immers van de website van de Volkskrant nadat die ook op de NOS website precies zo verscheen. Een snel rondje langs de online kranten leert dat NOS, NU.nl, Volkskrant, Trouw, de Telegraaf, het Algemeen Dagblad, het Parool, de Gelderlander, allemaal tekst (en vaak de begeleidende foto) hebben overgenomen zonder controle op de inhoud. Hersenloos gekopieerd met de gedachte dat buitenlands nieuws van het ANP altijd wel klopt. Geen enkele redactie heeft de feiten gecontroleerd en geen enkele redactie heeft het stukje blijkbaar zelfs maar met enige aandacht gelezen voor plaatsing.

De New York Times besteedt een artikeltje aan het onderwerp dat ruim twee keer zo lang is als het ANP frutseltje en vertelt ook nog eens een heel ander verhaal. Geen datumfout te bespeuren natuurlijk. De journalisten zijn er op uit gegaan met begeleiding en niet teruggekeerd. Er zijn nog geen signalen van een kidnapping maar er is slechts een mogelijkheid dat dat aan de hand is. Maar goed, daar gaat het hier niet om. Er zijn niet veel buitenlandse media die het onderwerp noemen, maar als ze het doen dan gebeurt dat zonder kritiekloos teksten over te nemen. Reporters Without Borders rapporteert niet over het incident en IFJ (International Federation of Journalists) doet dat wel maar heeft vergelijkbare informatie als de NYT.

Maar los van de inhoud staat wat wij betreft dat kopieergedrag. En dit is slechts een voorbeeld van een bericht dat als papiervulling en website vulling wordt gepubliceerd. De Nederlandse kranten maken, zoals zoveel van hun internationale collega’s, extensief gebruik van persagentschappen. Het is niet mogelijk zonder dat internationaal nieuws te brengen. Maar als zo’n persagentschap dan een fout maakt, of een flauwekul bericht plaatst, zou het wel journalistiek verantwoord zijn als dat gecorrigeerd wordt. Het volslagen kritiekloos als een nieuwsfabriek berichten overnemen is geen journalistiek bedrijven maar slechts wat aanklungelen met nieuws. Gegeven het steeds geringer aantal internationale correspondenten in eigen dienst zullen kranten en nieuws media in het algemeen nog nadrukkelijker moeten vertrouwen op die internationale persagentschappen. Dat spaart immers een grote staf journalisten in eigen dienst want dat kan men zich niet meer verantwoorden uit kosten overwegingen.

Maar juist dan is er een redactie nodig die de bijdragen wel controleert op de feiten en eventueel aanvult en aanpast. En fouten uit de berichten haalt. Als zelfs dat ontbreekt dan kan het niet anders zijn dan dat de kwaliteit van de media nog verder daalt als het om internationaal nieuws gaat. De media worden onbetrouwbaar. Ze zijn het al.

© 2012 Alice Anna Verheij