Debat op 2: reconstructie van een mislukte uitzending.

Noot: de redactie van Debat op 2 heeft niet gereageerd en ik verwacht ook dat ze dat niet doen. Uiteraard is dat een zwaktebod. Het zei zo. Daarmee komt ook een einde aan de discussie op mijn schrijfplek. Er worden geen nieuwe inzichten gepresenteerd in de reacties dus hiermee sluit ik ook de reactiemogelijkheid. Iedereen bedankt voor de instemmende èn de afwijzende reactie op wat ik over dit onderwerp geschreven heb in de afgelopen dagen. Een goede decembermaand gewenst.

Alice Anna

De KRO en NCRV hebben een gezamenlijk debatprogramma.

Ongeveer een jaar geleden is de redactie van het programma Debat op 2 gewezen op de problematische situatie van transgenders in de Nederlandse samenleving. In het jaar na die eerste signalering heeft men mensen gezocht die de redactie konden helpen een goed programma te maken. Die mensen heeft men gevonden en er is een aantal bijeenkomsten en een serie gesprekken georganiseerd. Daarbij heeft men ook gezocht naar meningen die tegengesteld zijn aan die van de transgenders zelf. Als belangrijkste heeft men daar een ‘deskundige’ opgevoerd in de persoon van de psychiater a Campo die verklaard tegenstander is van geslachtscorrigerende operaties op basis van aangetoond onwetenschappelijk broddelwerk onderzoek (zie reacties naar aan leiding van publicaties hierover van zijn hand in Trouw van 2005 en op andere plaatsen in 2007 en later).

Een aantal weken voor de uitzending heeft men nog gesprekken gevoerd en was voor de beoogde deelnemers duidelijk dat er een afgewogen programma zou komen met discussies over maatschappelijke positie, arbeidsproblematiek, gezondheidszong en zo meer. Deze onderwerpen waren gekoppeld aan de uitkomsten van het SCP onderzoek dat recent verscheen en dat onder embargo beschikbaar was gesteld aan de programmamakers. De deelnemers hadden de terechte verwachting dat het programma ook nadrukkelijk over deze onderwerpen zou gaan en over de conclusies uit dat rapport.

Een week voor de uitzending heeft de VARA met Paul de Leeuw een programma gemaakt over transgenders. Mensen die in dat programma voor het voetlicht kwamen zijn door de redactie van Debat op 2 in de dagen daarna benaderd om ook op te treden in hun programma. Bij afwijzende reacties heeft men deze mensen herhaald onder druk gezet om toch deel te nemen. Zelfs ouders van genderkinderen. Zonder succes overigens.

Enkele dagen voor de uitzending kregen deelnemers te horen dat zij gedegradeerd waren tot publiek en hun de spreektijd ontnomen was. (Zie reacties op de door mij geschreven open brief op deze website.) Verder is enkele dagen voor de uitzending een bekende in artiestenland (een acteur) uitgekomen voor zhaar transgender identiteit. Deze persoon is door de redactie op het laatste moment in de uitzending gehaald en prominent aan het woord gekomen. Daarmee de andere deelnemers voor een verrassing stellend want deze persoon is in de voorbereidende gesprekken niet betrokken geweest. Waarbij nog komt dat het de vraag is of deze persoon op dit punt in zhaar eventuele transitie wel betrouwbare studiogast kan zijn.

Vlak voor de uitzending bleek de presentatrice ziek te zijn en werd zij vervangen door Arie Boomsma. Deze heeft naar eigen zeggen zich snel op de hoogte gesteld door onder andere te kijken naar de uitzending van Paul de Leeuw. Een magere voorbereiding. De vervanging van de presentator werd bij deelnemers en publiek pas vlak voor aanvang van de uitzending bekend gemaakt. Er was geen mogelijkheid meer om hier op aan te passen ondanks dat enkelen niet gelukkig waren met deze presentator.

De tot publiek gedegradeerde deelnemers werd aangegeven niet te reageren in het programma omdat zij daarmee de loop van het programma zouden verstoren en anderen daarmee spreektijd zouden ontnemen. Het publiek heeft zich aan die aanwijzing gehouden.

Tijdens de uitzending heeft de presentator (en de regie) onvoldoende ruimte gegeven tot weerwoord op de regelrecht geuitte transfobie. Daarnaast is men niet duidelijk geweest in de status van enkele prominente deelnemers waaronder een ‘werkgever’ die uitgesproken negatief over en zelfs openlijk discriminerend naar transgenders was maar zelf een transman is volgens sommigen (en volgens anderen weer niet). Een wel heel bijzondere keuze van deelnemer. Ook is niet ingegrepen op discriminerende uitlatingen. Er is wel sprake geweest van een extreme onbalans in het programma zoals ik in mijn open brief onderbouwd heb. Maar ook heeft men in het programma een aantal onderwerpen die vooraf met de deelnemers afgesproken waren niet aan de orde laten komen. Het SCP rapport is slechts in de marge benoemd. De procedures rond gezondheidszorg voor transgenders zijn niet aan de orde gekomen terwijl die nu juist wel door deelnemers als uiterst belemmerend voor het functioneren van transgenders en als knelpunt waren benoemd.

Al deze en andere bij mij bekende feiten rond de aanpak die door de redactie van Debat op 2 is gevolgd op een rij zettend moet worden vastgesteld dat deze redactie deelnemers en publiek gemanipuleerd heeft om tot een ‘spannender’ en controversiëler uitzending te komen. In goed Nederlands: sensationeler. Dat is in gesprekken met deelnemers ook aangegeven in het bekende televisiejargon: het format van het programma eiste dit. Sensatielust en controverse waren dus blijkbaar de doelen van de programmamakers.

De redactie van Debat op 2 heeft in hoge mate onethisch gehandeld. Regisseur en producent hebben dit laten gebeuren en de presentator heeft een en ander in de uitzending versterkt. (Let daarbij met name op het interruptiegedrag en de meerdere herhalingen van de sensationele maar volslagen onjuiste uitlating van de psycholoog a Campo over het percentage psychisch gestoorden onder de transgenders.).

De vraag werpt zich op of de handelswijze van de redactie van Debat op 2 ethisch door de beugel kan. Ik stel daarbij dat dat niet zo is. Wat dat betreft moet ik de open brief die ik gestuurd heb aan de redactie, hun directies en een aantal landelijke dagbladen aanscherpen. Hierbij dus mijn aangescherpte standpunt:

De redactie van Debat op 2 heeft onethisch en onjournalistiek gehandeld. Zij heeft deelnemers en publiek onder druk gezet teneinde een uitzending te kunnen maken die sensationeel genoeg was naar het oordeel van de redactie. Daarmee hebben de redactie, de regie, de productie en de programmaleiding de opdracht aan de publieke omroep om zorgvuldige programma’s te maken geschonden. Daarnaast is er sprake van aantoonbaar onjournalistiek handelen.

Wat mij betreft ligt hier een taak voor de netcoördinator van Nederland 2 om in te grijpen en bij de programmamakers om hun excuses aan te bieden voor deze handelswijze, naast het zich ter harte nemen dat zij niet betaald worden voor het maken van wanproducten van publiek geld. Transgenders in Nederland hebben er recht op om fatsoenlijk behandeld te worden, ook door programmamakers van de publieke omroep.

© 2012 Alice Anna Verheij

One thought on “Debat op 2: reconstructie van een mislukte uitzending.

  1. Beste Alice,
    Ongeveer anderhalf jaar geleden vertelde Cisca mij dat zij benaderd was door de redactie van Debatop2 en of ik zin had om deel te nemen aan dit programma. Aangezien ik al vaker naar het programma had gekeken en de KRO en NCRV naar mijn mening serieuze omroepen zijn, heb ik ja gezegd.
    Dit heeft geresulteerd in drie gesprekken met Ferdi Schrooten, één van de redacteuren van het programma. Wij waren met een clubje bestaande uit Cisca, Cathelijne, Sofie, Lara en ik. Lara was echter de maand van de uitzending met vakantie, dus is niet bij het laatste gesprek geweest.
    Het waren prettige gesprekken en Ferdi is naar mijn mening een integer persoon die zijn best heeft gedaan om ons verhaal zo goed mogelijk op te schrijven en mee te nemen in het redactie-overleg.
    Na ons laatste overleg waren wij in de veronderstelling dat wij alle vier in de uitzending aan het woord zouden komen.
    De middag vóór de uitzending werd duidelijk dat alleen Cathelijne en ik aan het woord zouden komen. Cathelijne omdat bij haar zo’n beetje alles fout is gegaan wat maar fout kon gaan en ik omdat alles bij mij zowel op medisch gebied als met de acceptatie door mijn werkgever (Brandweer Rotterdam) goed is gegaan.
    Op de avond van de uitzending kreeg ik bij binnenkomst te horen dat de presentatrice Ghislaine Plag ziek was en dat Arie Boomsma haar zou vervangen. Ruim vóór de uitzending kwam Arie naar mij toe. Ik heb een gesprekje met hem gehad en naar mijn mening had hij zich goed ingelezen. Hij wist mijn verhaal goed weer te geven. We hebben samen nog even doorgenomen wat de bedoeling was en hoe het programma zou verlopen.
    Tot op dit moment geen klachten, maar toen ik op de uitzendlocatie die A Campo zag zitten, kreeg ik kippenvel en dacht; “Nee hè, hebben ze die eikel er ook bij gehaald! Dit kan geen goede discussie worden”.
    De uitzending begon goed met het relaas van Cathelijne, Peggy en Eric. Daarna ging het helemaal fout. Dat de moeder van die jongen aan het woord moet komen is goed voor de discussie, maar het ontaardde in een heen en weergepraat met die vrouw en haar man die totaal niet weet waar hij over praat en zeer agressief over komt. Er is veel tijd verloren gegaan aan dat geneuzel van de psychiater A Campo.
    Ik heb diverse malen geprobeerd te regeren, maar helaas; het lukte niet.
    De werkgever die daarna aan het woord was, was ook zeer vooringenomen terwijl hij zelf, zoals ik later gehoord heb, als vrouw geboren is, dus zelf transman is en daardoor donders goed weet wat het is om in een verkeerd lichaam geboren te zijn. (Schijnt niet juist te zijn [AAV])
    Ik heb gelukkig wel kunnen vertellen dat er ook goede werkgevers zijn zoals mijn werkgever, Brandweer Rotterdam, die accepteren dat je van geslacht verandert en er alles aan doen om je voor het bedrijf te behouden. Helaas; het waren maar 2 minuten positief tegenover ruim 20 minuten negatief.
    Daarna ging het naar mijn mening wéér de verkeerde kant op met negatief gezwam .
    Ik had een hogere verwachting van dit programma. Er werd te veel gezwamd en de echte transgenders waar het feitelijk om ging werden te weinig aan het woord gelaten.
    Ik twijfel echter niet aan de integriteit van Arie Boomsma en die ene redacteur, maar de redactie heeft duidelijk een totaal ander programma gemaakt dan ons aanvankelijk werd voorgespiegeld.
    Wij hebben dit na afloop ook duidelijk gemaakt aan de redactie en hen het verzoek gedaan om over ons een goede documentaire te maken waarin onze problematiek beter tot uitdrukking komt. In een live-uitzending valt niet te knippen, in een vooropgenomen documentaire wel. Je kunt dan alles veel beter in beeld brengen.
    Met vriendelijke groeten,

    Bernadette Josette Bakker
    Hellevoetsluis

Reacties zijn gesloten.