Machines

Ik heb een technische opleiding gehad. Sommigen zal dat verbazen, anderen niet. Nog altijd heb ik iets met techniek. Maar dan wel zichtbare techniek. Fijnmechanica. Ik hou van de inventiviteit, het geklik en geratel en geschuif dat die mechanica in zich heeft en die voldoende zichtbaar is om er de werking van te doorgronden.

En ik schrijf.

Mix die twee gegevens, liefde voor het mechaniek en liefde voor het woord en je krijgt een typmachine. Of, in beter Nederlands, een schrijfmachine. In deze tijden van computers, laptops, iPad’s en wat dies meer zei, zijn dat apparaten met een geruststellende duidelijkheid.

Eenmaal jezelf verdiepend in wat er ooit gemaakt is op het gebied van schrijfmachines dringen zich modellen, ontwerpen en mechanieken op met iconische kwaliteiten. De techniek is maar al te vaak van een bijzondere esthetische kwaliteit. Puurheid en functionaliteit gevat is vormen en werking die bewondering afdwingen voor de inventiviteit van de ontwerpers en bouwers. Dus slaat de neiging tot verzamelen toe. Voor iemand die niet bepaald materialistisch is een geweldige ondeugd.

Mijn vader had ooit een in Nederland gemaakte Remington. Het slappe plastic omhulsel had een strakke vorm die goed in de zeventiger jaren paste. Het ding was een genot om op te typen maar er ontbrak een tabulator. Wat nogal onhandig is. Ik speelde er mee toen ik klein was, het geluid zit nog altijd in mijn oren. De machine is jammer genoeg verloren gegaan. Maar die herinnering he? Sinds een tijd staat er een loeizwaar apparaat in mijn kamer, een Underwood 5. Hèt stijlicoon van de oude typemachine. Herkenbaar voor iedereen en zelfs zo bekend dat menig schrijfmachine pictogram gebaseerd is op de vorm van die Underwood.

underwood 5

Underwood Model 5 uit 1910

Maar daar houdt het dus niet mee op. Na een goed jaar tegen die geweldenaar aangekeken te hebben, en ondervonden te hebben dat typen niet bepaald een genot is op het bakbeest (die toetsen moet je echt heel ver indrukken), wordt het tijd voor iets portabelers. Enter the Remingway Portable #1. Dè machine voor de oerverzamelaar met het gaafste mechaniek ooit. Om hem draagbaar te houden gedraagt hij zich als een convertable, een machine als een cabrio met automatische kap. Hendel aan de rechterkant omzetten en omhoog komen de armpjes met lettertjes en een plaat die het mechaniek afdekt. Je moet het zien om het te geloven.

Remington Portable 1   (NE42659) 004

Remington Portable 1 uit 1926

Dat wordt gedichten tikken en misschien neem ik hem weleens mee onderweg in plaats van mijn Macbook, gewoon voor je lol. Ook deze machine is er eentje waar menig beroemde schrijver de toetsen van beroerd heeft. Een overzichtje van schrijvers en hun machines volgt even verder op in dit stukje. Tsja, en als er dan twee schapen over de brug zijn, dan is het hek van de dam. De dame wordt verzamelar. (Dat er in de kamer naast mij nog een kast met een tiental machines van anderen staat is echt niet van invloed hoor, echt niet. Heus niet.) Het mooiste schaap dat over die dam aan komt stormen staat nu nog in Limburg te wachten om opgehaald en naar mijn stal gebracht te worden. De Hermes 3000, de Porsche onder de schrijfmachines en op de fifties Underwood die nauwelijks nog te vinden is na misschien wel de mooiste machine die ooit gemaakt is. Het ontwerp ziet er uit als een Porsche 911 met rondingen op de juiste plekken, een kap als een motorkap en toetsen die gillen om mijn handen. Dit is ie:

hermes 3000

Hermes 3000 uit 1961

Op zo een machine wil je uren tikken. Verhalen, gedichten, liedjes en dan af en toe ‘vroemmmm’ roepen. Ja, ik ben knettergek natuurlijk en volslagen hulpeloos maar ik vind dit zo mooi. Bijna net zo mooi als die machine die nergens meer te vinden is: de Underwood DeLuxe Quiet Tab. De ’54 Chevrolet onder de schrijfmachines. Ik heb hem niet maar ik wil hem wel!

underwood

Underwood DeLuxe Quiet Tab uit 1954

Hoe dan ook, al dit typgeweld is onvergelijkbaar veel mooier dan de elektrische draak die op mijn bureau staat maar die zo lelijk als ie is hartstikke lekker typt, de afgrijselijke Smith Corona XL1850 uit de nadagen van het pré PC tijdperk. Het ding doet het maar het doet mij niks. Het mechaniek hoor je maar klinkt zo plastic als de fantasieloze kast. Het wonder van het mechanisme verstopt in een monterlijke uitdossing.

scxl1850

Smith Corona XL 1850 uit Joost-mag-weten welk jaar.

Mocht nu iemand die Underwood hebben staan in haar fifties jurkje, doe me dan een plezier, aai haar over het bolletje en geef haar weg. Aan mij!

O ja, die schrijvers. De Hermes 3000 was de machine waarop onder andere Stephen Fry, Rosamunde Pilcher en Jack Kerouac schreven (Kerouac alleen zijn laatste drie romans en niet ‘On the road’). De Underwood 5 werd beroerd door onder andere Douglas Fairbanks, MFK Fisher, George Perec, Erle Stanley Gadrner en (jawel) Tom Waits. De Remington Portable 1 door Ernest Hemingway en Blaise Cendrars (Franse modernist) en nog een heleboel andere bekende, minder bekende en volslagen onbekende auteurs.

Het zal duidelijk zijn dat ik natuurlijk graag een brug sla naar het heden (of de toekomst) en dus erg geïnteresseerd ben in dit geweldige 21e eeuse model:
ipad-typewriter

© 2013 Alice Anna Verheij