Kan boeddhisme wel bestaan in het westen?

OLYMPUS DIGITAL CAMERAfoto: Boeddhistische stupa in Boudanath, Nepal © 2011 Alice Anna Verheij

Ik heb een tijdje gewerkt en geleefd in Nepal, dat zal bekend zijn. Voor diegenen met dergelijke ervaringen is het ook ongetwijfeld bekend dat het Boeddhisme daar net zo alomtegenwoordig is als het Hindoeïsme en dat de versmelting van beide onderling en met het dagelijks leven overal voelbaar is. Die versmelting met het dagelijkse leven is dusdanig dat het ook duidelijk zal zijn dat alle aspecten van de samenleving zich ook in het Boeddhisme manifesteren. Je hoeft er maar een tijdje te zijn om te gaan inzien dat er geen grens is tussen filosofie, religie en het leven. Althans in de beoefening ervan. Maar ook zaken als onachtzaamheid, zelfzucht, discriminatie, sexisme, xenofobie, misogynie en zelfs geweld zijn onlosmakelijk verbonden met zowel dat dagelijkse leven als de beide religies.

Azië is wat dat betreft een groot verschil met de rest van de wereld en zeker met het westen. In het westen wordt Boeddhisme door veel mensen gezien als verlicht, geweldloos en zelfs verheven. Maar de werkelijkheid is dus anders. Heel anders.

Waar in Azië met name het Boeddhisme zich steeds vaker gewelddadig manifesteert (denk aan Bhutan dat Hindoe’s het land uitgejaagd heeft door etnische zuivering en Birma / Myanmar waar monniken moslims uit hun huizen jagen en vermoorden), manifesteert datzelfde Boeddhisme zich in het westen als een religie die zichzelf omgeeft met onechte mystiek, onterechte verering van individuën en flagrante onoprechtheid. Het is niet moeilijk om met eigen ogen te zien in welke mate ook deze Boeddhistische wereld geleid wordt door simpele menselijke emoties als egoïsme en zelfverrijking. Je hoeft er slecht een tijdje voor rond te lopen in Nepal of India en goed om je heen te kijken om het contrast met de situatie in Nederland te zien. De vrolijke kleuren van de gebedsvlaggetjes kunnen niet verhinderen dat onoprechtheid zichtbaar is.

Ook in Nederland.

Sinds langere tijd volg ik de discussies rond Zen-scholen en leraren, de Boeddhistische Omroep BOS, het Boeddhistisch Dagblad, het BUN en een lijstje met andere drieletterige organisaties die zich voordoen als de bewakers van die Boeddhistische leer in Nederland. De wijze waarop in Boeddhistisch-Nederlandse kring mensen elkaar zwart maken als het om leiding en sturing van de eigen organisaties gaat is schokkend. Net zo schokkend als de arrogantie van dergelijke organisaties, het gebrek aan transparantie en het opkloppen van het eigen belang.

Wat mij steeds meer verbaasd is de structurele discrepantie tussen het gedrag van mensen en de filosofie of religie die ze zeggen aan te hangen. De verloochening van de eigen waarden die ze anderen voorhouden als essentieel is opvallend. Niet alleen bij Christelijke politieke partijen en kerken, moskeebesturen en ‘belangenorganisaties’ maar dus ook bij dat ogenschijnlijk zo verheven Boeddhisme. Er is nog steeds niemand die mij kan of wil verklaren waarom zelfs een man als de Dalai Lama weigert zich uit te spreken over de etnische zuivering in Bhutan zoals uitgevoerd door zijn eigen geloofsgenoten. Net zo min als dat niemand lijkt enige zelfbeheersing te betrachten als het gaat om andermans beleving van de filosofie of religie waar men toe behoort. Je hoeft er slecht de artikelen over die BOS, BUN en Zen-leraren maar over te volgen.

Wat wel duidelijk is wat mij betreft is dat georganiseerde filosofische en religieuze stromingen uitblinken in het zichzelf ongeloofwaardig maken voor hen die zich er in verdiepen. Zou het dan toch zo zijn dat filosofie en religie alleen in de individuele beleving gevrijwaard kan blijven van corruptie? Zou het dan ook zo zijn dat wanneer meerdere mensen gezamenlijk een filosofie of religie zeggen te omarmen dat er altijd sprake zal blijken te zijn van het afkalven van de voor die filosofie of religie kenmerkende normen en waarden? Ongeacht over welke filosofie of religie dat gaat? Gewoon omdat de mens nu eenmaal zichzelf corrumpeert?

Want als dat zo is, dan kan een mens maar beter atheïst zijn.

© 2013 Alice Anna Verheij

One thought on “Kan boeddhisme wel bestaan in het westen?

Reacties zijn gesloten.