Debat op 2: reconstructie van een mislukte uitzending.

Noot: de redactie van Debat op 2 heeft niet gereageerd en ik verwacht ook dat ze dat niet doen. Uiteraard is dat een zwaktebod. Het zei zo. Daarmee komt ook een einde aan de discussie op mijn schrijfplek. Er worden geen nieuwe inzichten gepresenteerd in de reacties dus hiermee sluit ik ook de reactiemogelijkheid. Iedereen bedankt voor de instemmende èn de afwijzende reactie op wat ik over dit onderwerp geschreven heb in de afgelopen dagen. Een goede decembermaand gewenst.

Alice Anna

De KRO en NCRV hebben een gezamenlijk debatprogramma.

Ongeveer een jaar geleden is de redactie van het programma Debat op 2 gewezen op de problematische situatie van transgenders in de Nederlandse samenleving. In het jaar na die eerste signalering heeft men mensen gezocht die de redactie konden helpen een goed programma te maken. Die mensen heeft men gevonden en er is een aantal bijeenkomsten en een serie gesprekken georganiseerd. Daarbij heeft men ook gezocht naar meningen die tegengesteld zijn aan die van de transgenders zelf. Als belangrijkste heeft men daar een ‘deskundige’ opgevoerd in de persoon van de psychiater a Campo die verklaard tegenstander is van geslachtscorrigerende operaties op basis van aangetoond onwetenschappelijk broddelwerk onderzoek (zie reacties naar aan leiding van publicaties hierover van zijn hand in Trouw van 2005 en op andere plaatsen in 2007 en later).

Een aantal weken voor de uitzending heeft men nog gesprekken gevoerd en was voor de beoogde deelnemers duidelijk dat er een afgewogen programma zou komen met discussies over maatschappelijke positie, arbeidsproblematiek, gezondheidszong en zo meer. Deze onderwerpen waren gekoppeld aan de uitkomsten van het SCP onderzoek dat recent verscheen en dat onder embargo beschikbaar was gesteld aan de programmamakers. De deelnemers hadden de terechte verwachting dat het programma ook nadrukkelijk over deze onderwerpen zou gaan en over de conclusies uit dat rapport.

Een week voor de uitzending heeft de VARA met Paul de Leeuw een programma gemaakt over transgenders. Mensen die in dat programma voor het voetlicht kwamen zijn door de redactie van Debat op 2 in de dagen daarna benaderd om ook op te treden in hun programma. Bij afwijzende reacties heeft men deze mensen herhaald onder druk gezet om toch deel te nemen. Zelfs ouders van genderkinderen. Zonder succes overigens.

Enkele dagen voor de uitzending kregen deelnemers te horen dat zij gedegradeerd waren tot publiek en hun de spreektijd ontnomen was. (Zie reacties op de door mij geschreven open brief op deze website.) Verder is enkele dagen voor de uitzending een bekende in artiestenland (een acteur) uitgekomen voor zhaar transgender identiteit. Deze persoon is door de redactie op het laatste moment in de uitzending gehaald en prominent aan het woord gekomen. Daarmee de andere deelnemers voor een verrassing stellend want deze persoon is in de voorbereidende gesprekken niet betrokken geweest. Waarbij nog komt dat het de vraag is of deze persoon op dit punt in zhaar eventuele transitie wel betrouwbare studiogast kan zijn.

Vlak voor de uitzending bleek de presentatrice ziek te zijn en werd zij vervangen door Arie Boomsma. Deze heeft naar eigen zeggen zich snel op de hoogte gesteld door onder andere te kijken naar de uitzending van Paul de Leeuw. Een magere voorbereiding. De vervanging van de presentator werd bij deelnemers en publiek pas vlak voor aanvang van de uitzending bekend gemaakt. Er was geen mogelijkheid meer om hier op aan te passen ondanks dat enkelen niet gelukkig waren met deze presentator.

De tot publiek gedegradeerde deelnemers werd aangegeven niet te reageren in het programma omdat zij daarmee de loop van het programma zouden verstoren en anderen daarmee spreektijd zouden ontnemen. Het publiek heeft zich aan die aanwijzing gehouden.

Tijdens de uitzending heeft de presentator (en de regie) onvoldoende ruimte gegeven tot weerwoord op de regelrecht geuitte transfobie. Daarnaast is men niet duidelijk geweest in de status van enkele prominente deelnemers waaronder een ‘werkgever’ die uitgesproken negatief over en zelfs openlijk discriminerend naar transgenders was maar zelf een transman is volgens sommigen (en volgens anderen weer niet). Een wel heel bijzondere keuze van deelnemer. Ook is niet ingegrepen op discriminerende uitlatingen. Er is wel sprake geweest van een extreme onbalans in het programma zoals ik in mijn open brief onderbouwd heb. Maar ook heeft men in het programma een aantal onderwerpen die vooraf met de deelnemers afgesproken waren niet aan de orde laten komen. Het SCP rapport is slechts in de marge benoemd. De procedures rond gezondheidszorg voor transgenders zijn niet aan de orde gekomen terwijl die nu juist wel door deelnemers als uiterst belemmerend voor het functioneren van transgenders en als knelpunt waren benoemd.

Al deze en andere bij mij bekende feiten rond de aanpak die door de redactie van Debat op 2 is gevolgd op een rij zettend moet worden vastgesteld dat deze redactie deelnemers en publiek gemanipuleerd heeft om tot een ‘spannender’ en controversiëler uitzending te komen. In goed Nederlands: sensationeler. Dat is in gesprekken met deelnemers ook aangegeven in het bekende televisiejargon: het format van het programma eiste dit. Sensatielust en controverse waren dus blijkbaar de doelen van de programmamakers.

De redactie van Debat op 2 heeft in hoge mate onethisch gehandeld. Regisseur en producent hebben dit laten gebeuren en de presentator heeft een en ander in de uitzending versterkt. (Let daarbij met name op het interruptiegedrag en de meerdere herhalingen van de sensationele maar volslagen onjuiste uitlating van de psycholoog a Campo over het percentage psychisch gestoorden onder de transgenders.).

De vraag werpt zich op of de handelswijze van de redactie van Debat op 2 ethisch door de beugel kan. Ik stel daarbij dat dat niet zo is. Wat dat betreft moet ik de open brief die ik gestuurd heb aan de redactie, hun directies en een aantal landelijke dagbladen aanscherpen. Hierbij dus mijn aangescherpte standpunt:

De redactie van Debat op 2 heeft onethisch en onjournalistiek gehandeld. Zij heeft deelnemers en publiek onder druk gezet teneinde een uitzending te kunnen maken die sensationeel genoeg was naar het oordeel van de redactie. Daarmee hebben de redactie, de regie, de productie en de programmaleiding de opdracht aan de publieke omroep om zorgvuldige programma’s te maken geschonden. Daarnaast is er sprake van aantoonbaar onjournalistiek handelen.

Wat mij betreft ligt hier een taak voor de netcoördinator van Nederland 2 om in te grijpen en bij de programmamakers om hun excuses aan te bieden voor deze handelswijze, naast het zich ter harte nemen dat zij niet betaald worden voor het maken van wanproducten van publiek geld. Transgenders in Nederland hebben er recht op om fatsoenlijk behandeld te worden, ook door programmamakers van de publieke omroep.

© 2012 Alice Anna Verheij

Advertenties

Debat op 2 deel 2: manipulatie door redactie.

Noot: ik had onderstaande tekst geschreven er vanuit gaande dat ik over kon gaan tot de orde van de dag. Edoch, naarmate de tijd vordert komen er meer reacties naar mij los van deelnemers aan en publiek van het programma. Daaruit blijkt dat de redactie van Debat op 2 uiterst manipulatief en tegen alle journalistiek codes gehandeld heeft. Mensen voelen zich terzijde geschoven en bedrogen ten bate van een sensatiebelust programma. Dus is er op deze plaats bepaald niet het laatste woord geschreven over Debat op 2. De werkelijkheid blijkt immers ernstiger dan die op het eerste gezicht scheen te zijn en de programmamakers hebben grenzen overschreden die niet overschreden mogen worden. Er is nadrukkelijk sprake van onethisch handelen, mensen onder druk zetten en pogen onmondig te maken. Dit grenst aan gedrag waar de Raad voor de Journalistiek haar licht over zou moeten laten schijnen. Zonder mijn bronnen te onthullen kan ik meedelen dat ik verklaringen in handen heb van mensen die slachtoffer zijn van manipulatie van redacteuren van Debat op 2. Ik kan en zal deze verklaringen niet publiek maken maar wel inhoudelijk bespreken met de programmamakers wanneer men bereid is deze zaak serieus te nemen. Doet men dit niet dan volgt melding bij hun directies en de Raad voor de Journalistiek onder bescherming van mijn bronnen.

Alice Anna.

– – –

Tsja daar sta ik dan als schrijfster.

Ik schrijf boeken. Romans bij voorkeur. Ik schrijf ook hier en ventileer hier liedjes, gedichten, korte verhalen, columns over van alles en nog wat en zo nu en dan een J’Accuse of open brief. Zoals gisteren de brief aan de KRO en NCRV en de programmamakers van Debat op 2.

Ik verwacht daar niet grote aantallen reacties op. Of zelfs röring. Toch gebeurt dat soms zoals na die open brief die ik hier plaatste (en aan een aantal kranten en journalisten stuurde). Helaas echter heb ik nooit eerder zoveel bezoekers hier op deze schrijfplek langs gekregen op één dag. Die röring echter, is mij bijzonder welkom. Niet als schrijfster maar als mens en als transvrouw die zich beschadigd weet door een wanstaltig televisieprogramma onder leiding van een kluns van een presentator. Et tu Arie?

Ruim duizend keer is die brief hier gelezen, nog los van de keren dat deze op andere plekken is gelezen want de brief reist verder dan het vertrekpunt op deze schrijfplek. Het aantal directe reacties naar mij is behoorlijk. Ruim 100 keer heeft iemand moeite genomen om zijn, haar of hzem of zhaar gevoelens te uiten. Ter ondersteuning van wat ik schreef.

Daarmee is het wel duidelijk dat Debat op 2 als programma de plank ernstig heeft misgeslagen. Het werk van de redactie is niet goed geweest, de productieleiding heeft gefaald door deelnemers te manipuleren (lees de reacties van betrokkenen op mijn open brief) en de presentator bakte er niets van. Ook als was jij slechts een invaller Arie, deze keer had je geen goede dag. Het is duidelijk dat ik niet alleen sta in mijn mening. Sterker nog, het is volslagen helder dat mijn mening dat dit een schadelijk programma was onderschreven wordt door velen.

De bal ligt bij de makers van het gedrocht, bij de KRO en de NCRV. Ik ben benieuwd of ze de klacht serieus nemen en de uitdaging aannemen om een goed programma te maken over het SCP rapport. Want dat is waar ik naar toe wil. Het rapport van het SCP is baanbrekend omdat het loepzuiver in kaart heeft gebracht dat de sociaal maatschappelijk positie van transgenders in Nederland bedroevend is. Mijn reactie op dat rapport verscheen eergisteren en ik onderschrijf de bevindingen van het SCP vanuit mijn persoonlijke ervaring. In die zin ben ik helaas uitermate deskundig. Dat is niet arrogant maar eerder een triest waarheid.

Ik wacht af of de redactie reageert. Of Arie reageert. Of de omroepbonzen van KRO en NCRV reageren. Die reactie zal bepalend zijn voor het vervolg. Wat mij betreft komt er een nieuwe poging voor een afgewogen en wetenschappelijk, maatschappelijk en sociaal verantwoord en respectvol programma over de problemen die transgenders nog steeds (en zelfs in toenemende mate) ervaren in Nederland.

Voor wat betreft het grote aantal reageerders op de open brief. Hartelijk dank. Jullie reacties tonen aan dat ondanks wat Debat op 2 aangericht heeft er nog veel goede mensen bestaan die respectvol zijn naar mensen als ik en mijn lotgenoten.

Voor wat betreft het schrijven over dit onderwerp op deze plek: ik ga weer over tot de orde van de dag. Er zijn veel prettiger onderwerpen om over te schrijven en de hoofdpersonen in mijn nieuwe roman schreeuwen om aandacht.

© 2012 Alice Anna Verheij