Debat op 2: reconstructie van een mislukte uitzending.

Noot: de redactie van Debat op 2 heeft niet gereageerd en ik verwacht ook dat ze dat niet doen. Uiteraard is dat een zwaktebod. Het zei zo. Daarmee komt ook een einde aan de discussie op mijn schrijfplek. Er worden geen nieuwe inzichten gepresenteerd in de reacties dus hiermee sluit ik ook de reactiemogelijkheid. Iedereen bedankt voor de instemmende èn de afwijzende reactie op wat ik over dit onderwerp geschreven heb in de afgelopen dagen. Een goede decembermaand gewenst.

Alice Anna

De KRO en NCRV hebben een gezamenlijk debatprogramma.

Ongeveer een jaar geleden is de redactie van het programma Debat op 2 gewezen op de problematische situatie van transgenders in de Nederlandse samenleving. In het jaar na die eerste signalering heeft men mensen gezocht die de redactie konden helpen een goed programma te maken. Die mensen heeft men gevonden en er is een aantal bijeenkomsten en een serie gesprekken georganiseerd. Daarbij heeft men ook gezocht naar meningen die tegengesteld zijn aan die van de transgenders zelf. Als belangrijkste heeft men daar een ‘deskundige’ opgevoerd in de persoon van de psychiater a Campo die verklaard tegenstander is van geslachtscorrigerende operaties op basis van aangetoond onwetenschappelijk broddelwerk onderzoek (zie reacties naar aan leiding van publicaties hierover van zijn hand in Trouw van 2005 en op andere plaatsen in 2007 en later).

Een aantal weken voor de uitzending heeft men nog gesprekken gevoerd en was voor de beoogde deelnemers duidelijk dat er een afgewogen programma zou komen met discussies over maatschappelijke positie, arbeidsproblematiek, gezondheidszong en zo meer. Deze onderwerpen waren gekoppeld aan de uitkomsten van het SCP onderzoek dat recent verscheen en dat onder embargo beschikbaar was gesteld aan de programmamakers. De deelnemers hadden de terechte verwachting dat het programma ook nadrukkelijk over deze onderwerpen zou gaan en over de conclusies uit dat rapport.

Een week voor de uitzending heeft de VARA met Paul de Leeuw een programma gemaakt over transgenders. Mensen die in dat programma voor het voetlicht kwamen zijn door de redactie van Debat op 2 in de dagen daarna benaderd om ook op te treden in hun programma. Bij afwijzende reacties heeft men deze mensen herhaald onder druk gezet om toch deel te nemen. Zelfs ouders van genderkinderen. Zonder succes overigens.

Enkele dagen voor de uitzending kregen deelnemers te horen dat zij gedegradeerd waren tot publiek en hun de spreektijd ontnomen was. (Zie reacties op de door mij geschreven open brief op deze website.) Verder is enkele dagen voor de uitzending een bekende in artiestenland (een acteur) uitgekomen voor zhaar transgender identiteit. Deze persoon is door de redactie op het laatste moment in de uitzending gehaald en prominent aan het woord gekomen. Daarmee de andere deelnemers voor een verrassing stellend want deze persoon is in de voorbereidende gesprekken niet betrokken geweest. Waarbij nog komt dat het de vraag is of deze persoon op dit punt in zhaar eventuele transitie wel betrouwbare studiogast kan zijn.

Vlak voor de uitzending bleek de presentatrice ziek te zijn en werd zij vervangen door Arie Boomsma. Deze heeft naar eigen zeggen zich snel op de hoogte gesteld door onder andere te kijken naar de uitzending van Paul de Leeuw. Een magere voorbereiding. De vervanging van de presentator werd bij deelnemers en publiek pas vlak voor aanvang van de uitzending bekend gemaakt. Er was geen mogelijkheid meer om hier op aan te passen ondanks dat enkelen niet gelukkig waren met deze presentator.

De tot publiek gedegradeerde deelnemers werd aangegeven niet te reageren in het programma omdat zij daarmee de loop van het programma zouden verstoren en anderen daarmee spreektijd zouden ontnemen. Het publiek heeft zich aan die aanwijzing gehouden.

Tijdens de uitzending heeft de presentator (en de regie) onvoldoende ruimte gegeven tot weerwoord op de regelrecht geuitte transfobie. Daarnaast is men niet duidelijk geweest in de status van enkele prominente deelnemers waaronder een ‘werkgever’ die uitgesproken negatief over en zelfs openlijk discriminerend naar transgenders was maar zelf een transman is volgens sommigen (en volgens anderen weer niet). Een wel heel bijzondere keuze van deelnemer. Ook is niet ingegrepen op discriminerende uitlatingen. Er is wel sprake geweest van een extreme onbalans in het programma zoals ik in mijn open brief onderbouwd heb. Maar ook heeft men in het programma een aantal onderwerpen die vooraf met de deelnemers afgesproken waren niet aan de orde laten komen. Het SCP rapport is slechts in de marge benoemd. De procedures rond gezondheidszorg voor transgenders zijn niet aan de orde gekomen terwijl die nu juist wel door deelnemers als uiterst belemmerend voor het functioneren van transgenders en als knelpunt waren benoemd.

Al deze en andere bij mij bekende feiten rond de aanpak die door de redactie van Debat op 2 is gevolgd op een rij zettend moet worden vastgesteld dat deze redactie deelnemers en publiek gemanipuleerd heeft om tot een ‘spannender’ en controversiëler uitzending te komen. In goed Nederlands: sensationeler. Dat is in gesprekken met deelnemers ook aangegeven in het bekende televisiejargon: het format van het programma eiste dit. Sensatielust en controverse waren dus blijkbaar de doelen van de programmamakers.

De redactie van Debat op 2 heeft in hoge mate onethisch gehandeld. Regisseur en producent hebben dit laten gebeuren en de presentator heeft een en ander in de uitzending versterkt. (Let daarbij met name op het interruptiegedrag en de meerdere herhalingen van de sensationele maar volslagen onjuiste uitlating van de psycholoog a Campo over het percentage psychisch gestoorden onder de transgenders.).

De vraag werpt zich op of de handelswijze van de redactie van Debat op 2 ethisch door de beugel kan. Ik stel daarbij dat dat niet zo is. Wat dat betreft moet ik de open brief die ik gestuurd heb aan de redactie, hun directies en een aantal landelijke dagbladen aanscherpen. Hierbij dus mijn aangescherpte standpunt:

De redactie van Debat op 2 heeft onethisch en onjournalistiek gehandeld. Zij heeft deelnemers en publiek onder druk gezet teneinde een uitzending te kunnen maken die sensationeel genoeg was naar het oordeel van de redactie. Daarmee hebben de redactie, de regie, de productie en de programmaleiding de opdracht aan de publieke omroep om zorgvuldige programma’s te maken geschonden. Daarnaast is er sprake van aantoonbaar onjournalistiek handelen.

Wat mij betreft ligt hier een taak voor de netcoördinator van Nederland 2 om in te grijpen en bij de programmamakers om hun excuses aan te bieden voor deze handelswijze, naast het zich ter harte nemen dat zij niet betaald worden voor het maken van wanproducten van publiek geld. Transgenders in Nederland hebben er recht op om fatsoenlijk behandeld te worden, ook door programmamakers van de publieke omroep.

© 2012 Alice Anna Verheij

Advertenties

Open brief aan de KRO en NCRV.

Noot: hiermee sluit ik de reacties op deze open brief. Dank iedereen voor de hartverwarmende steunbetuigingen. Een antwoord van KRO / NCRV laat vooralsnog op zicht wachten maar ik ziee geen toegevoegde waarde in verdere reacties op dit moment. Mocht er uit Hilversum alsnog een reactie komen dan meldt ik die hier integraal.

OPROEP: als je als transgender of iemand die betrokken is met transgenders het eens bent met deze open brief en mij wilt steunen in dit publiekelijke protest tegen de uitzending van Debat op 2, laat mij dat dan weten in een reactie hier. Ik neem deze dan in ondertekening mee in de brief die ik maandag verstuur.

Alice Anna

Den Haag, 18 november 2012

Beste omroepbazen van de KRO en NCRV,
beste programmamakers van Debat op 2,

Gisterenavond heb ik naar het door Arie Boomsma gepresenteerde Debat op 2 programma gekeken. Ik heb het uitgekeken ondanks mijn sterke aandrang weg te zappen.

Het doel van een debat is om op grond van een stelling of situatie voor- en tegenstanders aan het woord te laten. Deze keer was de subtitel van Debat op 2 ‘Man of vrouw’ en ging het over de maatschappelijke positie van transgenders in Nederland. De timing van het programma was goed omdat er een publicatie van het Sociaal Cultureel Planburo was verschenen waarin duidelijk wordt dat de sociaal maatschappelijke positie van en de gezondheidszorg voor transgenders in Nederland ernstig te wensen over laat. Uw programmamakers waren zich daarvan bewust en het programma zou een uitgelezen kans zijn geweest om mee te helpen aan een betere beeldvorming over transgenders en verbetering van hun positie.

Maar het programma ontspoorde ernstig.

Zo ernstig dat nu achteraf alleen maar geconcludeerd kan worden dat het schadelijk is geweest voor transgenders in Nederland. De oorzaken hiervan zal ik in kort bestek opsommen.

  1. De (inval)presentator was onzorgvuldig in het gendergewijs goed aanspreken van zijn gasten.
  2. Er was een bijzonder sterke onbalans in het programma voor negatieve mening en beeldvorming over transgenders door het opvoeren van mensen met een zeer kortzichtige blik en schaamteloze vooroordelen. Deze mensen deden uitlatingen die te gek voor woorden zijn en het waard zijn om te melden bij anti discriminatie buro’s. Maar een adequaat weerwoord werd niet gezocht of zeer kort gehouden.
  3. Jullie hebben de psychiater A Campo opgevoerd. De man is jaren geleden al naar aanleiding van teksten van hem in onder andere Dagblad Trouw onderuit gehaald op de wetenschappelijk rammelende opzet en onderbouwing van zijn zogenaamde onderzoek naar psychiatrische stoornissen bij transgenders. Deze man is uiterst omstreden en wordt in de wereld van begeleiding en behandeling van transgenders gezien als een charlatan. Zijn mening dat 60% van de transgenders psychisch gestoord is werd door Arie Boomsma nog eens een drietal malen onderstreept. Het weerwoord van Peggy Cohen van het VU genderteam werd dermate kort gehouden dat zij de kans niet kreeg aan te geven waarom A Campo’s beweringen flauwekul zijn. Het is onbegrijpelijk dat jullie deze man een platform voor zijn transfobie hebben gegeven, zeker gegeven zijn wel zeer twijfelachtige staat van dienst.
  4. Er werd een ‘werkgever’ opgevoerd die niet als werkgever serieus te nemen is. Waarom niet de baas van een stevig bedrijf dat beleid heeft rond de omgang met transgenders op de werkvloer? Philips, KPN en vele grotere bedrijven hebben een dergelijk beleid.
  5. Ouders die hun kinderen niet accepteren zoals ze zijn vinden we overal. In het geval van de ouders die aan het woord kwamen droop de stupiditeit en het empatisch onvermogen van het scherm. Een fatsoenlijke bespiegeling over hun overduidelijke empatische stoornis kwam niet aan de orde, wel kregen ze buitensporig veel ruimte hun eigen kind te schofferen.
  6. De jonge transvrouw die aan bod kwam werd in haar toelichting onderbroken door de man van datzelfde ouderpaar. Zij kon daardoor haar reactie niet afmaken en haar verhaal werd daarmee ook onderuit gehaald. De woorden ‘als vrouw’ kwamen regelmatig over de bühne. Dat suggereert dat ze niet als een vrouw maar als een man die vrouw probeert te zijn werd gezien. Een impliciete houding die in het programma bleef hangen.
  7. Er is niet of nauwelijks ingegaan op het SCP onderzoek. Een aantal hoofdlijnen kwam aan bod maar vervolgens werden die ondergesneeuwd in negatieve meningen over het bestaansrecht van transgenders, niet over hun problemen.
  8. Het debat ging dus uiteindelijk over de vraag of transgenders wel mogen bestaan in deze maatschappij. De meningen waren overwegend negatief en een goed antwoord op de vraag waarom de sociaal maatschappelijke positie van transgenders in Nederland zo slecht is kwam niet tot stand. Op die vraag was geen verdieping maar werd het verschijnsel slechts benoemd. Dat is zoals een ieder weet geen debat maar maakt van een goed debat juist een farce.

Als ik dit alles zo bekijk kan ik niet anders dan vaststellen dat de programmamakers en de inval presentator jammerlijk gefaald hebben in het ogenschijnlijke doel van het programma. Sterker nog, het programma schaadt transgenders, hun maatschappelijk positie en de mogelijke verbetering van die positie. Immers het beeld dat het programma geeft is er een van gelegitimeerde afwijzing van transgenders in Nederland.

Ik vraag mij af of het programma zou zijn uitgezonden als er op deze wijze over homoseksuelen, gehandicapten, Marokkanen of Joden was gesproken. De meningen van transgenders die naar dit programma gekeken hebben lopen uiteen van: ‘dit nooit meer’ via ‘schandalig’ en ‘tenenkrommend’ tot ‘waarom doen ze ons dit aan?’. Wat jullie als programmamakers niet schijnen te realiseren is dat juist dezer dagen een voor transgenders belangrijk wetsvoorstel in de tweede kamer ter bespreking ligt, dat moet leiden tot een eenvoudiger juridische geslachtswijziging. Een voorstel waar al heel lang op gewacht wordt en dat ondanks de manco’s die er nog in zitten voor velen een strohalm is waar aan wordt vastgehouden. Een programma met een dergelijk bedroevende stigmatisering van transgenders als Debat op 2 kan ook een dergelijk proces schaden omdat het de meningen van de Nederlanders ten opzichte van transgenders negatief beïnvloedt. Ik ben bang voor ‘collatoral damage’ als gevolg van dit programma.

Verantwoordelijken voor Debat op 2, jullie hebben een wanprestatie geleverd en een zeer kwetsbare groep mensen gekwetst en geschonden. Er past schaamrood en een excuus aan de transgenders in Nederland. Er past reparatie door een programma te maken dat de bevindingen van het SCP in hun rapportage op een afgewogen wijze aan de orde stelt en een maatschappelijk debat over uitsluiting, slechte zorg en maatschappelijke achterstelling voert voor, over en met deze groep.

Maar bovenal past schaamte voor een kwalitatief triest televisie product. Ik begrijp van de Twitter account van Arie Boomsma dat hij Ghislaine verving bij de presentatie van het programma en dat hij Paul de Leeuw’s programma als ‘research’ gebruikte. Gaan jullie altijd zo slordig om met het briefen van jullie presentatoren? Laten jullie altijd onkundige presentatoren invallen? Want duidelijk was dat Arie Boomsma het programma zowel inhoudelijk als presentatietechnisch niet kon leiden!

Ik verzoek jullie het programma terug te trekken en niet op Uitzending Gemist aan te bieden zodat er niet nog meer schade wordt berokkend dan er al is. Ik daag jullie uit een reparatie programma te maken met Arie Boomsma en mij aangevuld met een aantal echte deskundigen inclusief de onderzoeker van het SCP, mevrouw Cohen of dhr. van Trotsenburg van het VUMC en een vertegenwoordiger van het Transgender Netwerk Nederland waarin zij en ik de ruimte krijgen om duidelijk te maken wat er werkelijk mis is met de positie van en de zorg voor transgenders in Nederland.

Met vriendelijke groet,

Alice Anna Verheij
schrijfster

PS Het staat wat mij betreft een ieder vrij om deze tekst zonder aanpassingen te verspreiden via de media.

Debat op 2 schaadt transgenders.

Vanavond was naar aanleiding van het SCP rapport (zie vorig bericht) het NCRV/KRO programma Debat op 2 op de televisie.

Het programma was een wanvertoning en met name een platform voor transgender vijandige meningen, transfoben en zelfs een uiterst discutabele psychiater (A Campo) waarvan is aangetoond dat hij rammelend pseudo wetenschappelijk onderzoek als feiten tegen geslachtsverandering presenteert.

Dit programma schaadt de belangen van de in deze samenleving toch al zo ernstig achtergestelde transgenders rechtstreeks. De NCRV en de KRO moeten zich schamen voor dit wanproduct en hopelijk komt er nooit maar dan ook nooit meer zo een uitzending op de Nederlandse televisie. Het was een uit de hand gelopen uitzending waarin negativiteit ten opzichte van transgenders de boventoon voerde, slordig met de aanduiding van het gender van de gasten werd omgesprongen en transvijandige mensen alle ruimte kregen hun afschuwelijke meningen en teksten te uiten. Voor mij niet veel anders dan een debatprogramma waarin bijvoorbeeld neonazis alle ruimte krijgen mensen te haten.

Eigenlijk zouden KRO en NCRV een herstelactie moeten doen en een vervolgprogramma maken dat wel zindelijk is en ingaat op de echte problemen in plaats van ze in een pseudo-debat setting met een slecht functionerende presentator slechts oppervlakking te benoemen en dan vrij baan geven aan kortzichtige en domme mensen die niet eens hun eigen kind kunnen accepteren. Wat een triestigheid.

© 2012 Alice Anna Verheij