Boekwinkel x.0

Vandaag was een literaire dag. Zo eentje die je deelt met een andere schrijfster omdat je samen iets heel moois aan het maken bent op boekengebied. De ontmoeting was deze keer in mijn eigen stad en omdat we veel te doen hebben en het om een heel bijzondere samenwerking gaat is het goed daar tijd, ruimte en de juiste locatie voor te kiezen. Het ging goed en wat er gaat komen zal menigeen verrassen. Mijzelf niet in het minst want iedere ontmoeting is een nieuw laagje op het canvas van ons werk.

Na afloop, en dat is altijd veel te vroeg, kon ik het niet laten even de stad in te dwalen. Een tochtje dat me langs het pand van De Slegte, u weet wel die winkel waar je zo lekker kan scharrelen in de stapels boeken tegen lieve prijsjes. En soms een diamantje vinden. Met dat pand is wat aan de hand. Het is immers een vraagteken. Een groot vraagteken.

Enige tijd geleden viel de zoveelste boekhandelketen om. Nu ja, bijna dan. Selexys, ik heb de naam nooit begrepen, trok het niet meer. Niet vreemd met zoveel peperdure panden op peperdure toplocaties in de grote steden. De vastgoedlasten van de doorgaans redelijk smaalvol ingerichte winkels wil ik niet eens weten, ze zullen astronomisch geweest zijn. Iedere grote stad had er wel een topboekhandel in op zien gaan. Donner in Rotterdam, Verwijs in Den Haag, ach de lijst met namen van ooit prachtige boekwinkels is eindeloos. Stuk voor stuk werden ze in de loop van de jaren door de opkomst van internet, modernistisch sneldenken, postmodernistische Amazon verzendhuizen en een immer afkalvende kwaliteit van het taalonderwijs (en dus de interesse in boeken) opgeslokt. Geketend in een winkelketen. De panden werden groter, luxer en megalomaner. Boeken lagen en stonden geordend en de kans op ontdekkingen van literaraire pareltjes en bijzondere boeken die niet in iedere redelijke boekwinkel te vinden waren nam even rap af als de vierkante meters in de panden met sfeerverlichting toenam. De geur van yuppenkoffie verdrong die van papier en inkt.

De nationale ramsjhandel De Slegte, ooit de nachtmerrie van iedere zichzelf respecterende auteur, verschoof van veredelde koophal van goedkope boeken en vreemdsoortige restpartijen van nog vreemdsoortiger uitgaven aangevuld met stokoude overschotten van privéverzamelingen naar het segment van het luxe design antiquariaat. De laatste incarnatie van De Slegte in Den Haag was de definitieve moedermoord op wat ooit die lekkere scharrelbak was. Het interieur was ineens afgestoft, opgeleukt met Apple-achtig design en de tweedehandsboeken stonden Godbetert geordend in het gelid in de lange rijen uniforme en doodsaaie kasten. Wèg was het gevoel. Ook De Slegte ging het niet redden.

Daarmee werden de designketen en de opgeleukte parelketting van nepparels tot elkaar veroordeeld. De combinatie van beiden is in alle opzichten natuurlijk een enorm verlies voor de boekenkoper maar tegelijk ook de enige weg om te voorkomen dat beiden zouden sterven.

verwijsdeslegte

Ergo, ik wandelde dus het vraagteken binnen. Boven de deur ook als zodanig zichtbaar gemaakt met een logo dat uitstraalt dat ze het ook niet meer weten. Een gevisualiseerde kwetsbaarheid van boekverkopers die aan het eind van hun Latijn lijken te zijn en het vervolgens maar aan het publiek dat zich van de goedkope schoenen van Invito naar de nog goedkopere van Bristol verplaatst vragen:

“Wat in Godesnaam wìllen jullie dan voor boekenwinkel?
Want wij weten het ook niet meer.
En, o ja, wij houden wel van boeken!”

Binnen verschoof mijn emotie van pijnlijke nieuwsgierigheid en drempelvrees via het Ikea interieur naar verbazing, verdwazing en uiteindelijk verweesdheid. Zelden heb ik me zo weinig thuis gevoeld in een boekwinkel. De koffiebar met tafeltjes neemt er een respectabele ruimte in en de kasten hebben als basis een passende rouwkleur. Het hele interieur ademt de sfeer van een boekencrematorium met ingebouwde klantenservice, informatiebalietjes en teveel ruimte tussen de kasten. De collectie boeken is daarbij dermate beperkt dat de lust om te zoeken je snel vergaat want hoewel dat zoeken uitstekend gaat is dat voor wat betreft het vinden bijkans onmogelijk. Een simpele test of er in het antiquariaat gedeelte – passend tweedehands genoemd – ergens een uitgave over koningin-regentes Emma (al is het een Fasseur boekje) te vinden is, stuitte al op leegheid van planken en afwezigheid in het computersysteem. “We kunnen zoeken op titel en woorden in titels” was de toelichting, sleutelwoorden schijnen niet te bestaan in dit boekengraf. Mijn hemel, wat hebben we gedaan in boekminnend Nederland om dit te verdienen?

Toen ik na een half uurtje ernstige verdwazing naar buiten strompelde zonder ook maar een papierbundeling aangeschaft te hebben, ik geef toe de verzameling Moleskine boekjes is groot (maar ook overal te koop) en verleidelijk, keek ik nog èèn keer naar die gevel. Pas toen was het me duidelijk: ze weten het echt niet meer. Mij wordt het koud om het hart om te beseffen dat ik verdorie nog afhankelijk aan het worden ben van dit soort verkoopkanalen. Natuurlijk respecteer ik de commercieel kwetsbare opstelling die de eigenaren van dit bedrijf kiezen. Het getuigt van lef om te laten weten dat je het niet meer weet en daar zelfs een logo op ontwerpt en gebruikt. Maar toch, ik mis de stapels van ‘De Echte De Slegte’ en de chique stilte van Verwijs toen Stam er nog bij was.

© 2013 Alice Anna Verheij

Naschrift: ik ben begonnen om een lijstje echte antiquariaten aan te leggen en een zwarte lijst van boekwinkels waar ik liever niet op de plank sta. Eentje staat er al op. En bij Amazon koop ik sowieso niks meer, ik respecteer de mensenrechten liever.

Advertenties

‘s-Gravenhage

Vrij naar het lied van ‘New Amsterdam’ van Pink Martini
postcard

‘s-Gravenhage was haar naam
lang voordat ze Den Haag werd
‘s-Gravenhage was een dame
de hart en ziel van mijn stad

‘t maakt niet uit welke naam ze heeft
ik hou van haar zoals ze leeft
want zij is goed voor mij geweest
en ik ben beter sinds ik van haar ben

‘s-Gravenhage wij zijn saam
ik kan niet scheiden van Den Haag
‘s-Gravenhage kan ‘k niet verlaten
’t lukt me niet om haar te haten

‘t maakt niet uit waar ik soms leef
ik hou van haar zoals ze bleef
want zij is altijd van mij geweest
ik voel me beter wanneer ik bij haar ben

© 2013 Alice Anna Verheij

Date ex machina

Magica ex machina.

De wekker liet zich te vroeg horen. De avond ervoor had langer geduurd dan ze zich herinnerde en de hoeveelheid rode wijn was evenzo meer geweest. Althans, zo liet haar hoofd haar weten. De klok, nee de kalender, was mentaal zo’n slordige 120 jaren teruggezet in de nacht. Geen aprilgrap, wel 1 april.

Het kwam door zoiets eenentwintigste eeuws als Facebook. Tijdens het kleeden en thee zetten bedacht ze dat ze de man nooit eerder ‘in the flesh’ getroffen had. Hij was tot dan een profielfoto en een verzameling gevatte commentaren en conversaties geweest. Charmant in tekst. Het idee voor een ontmoeting bestond al eerder en, eerlijk is eerlijk, was ook al gepland voor een later, zonniger en warmer, moment.

Hugo. Een mooie stevige naam. Lekker kort, beetje vierkant maar met een vriendelijke klank.

Tot dan toe waren de uitwisselingen beperkt geweest tot het literair vliegen afvangen, het uitruilen van kwinkslagen op statusmeldingen en het bewonderen van foto’s met, zonder uitzondering, een nostalgische lading. De man hield van wat de modernisten ‘vintage’ noemen. Zij zelf ook. Het was een foto geweest van een raar autootje, een driewieler met enige verwantschap met een cicade, of een cockpit van een oude Spitfire. Het ding was gemaakt door Messerschmidt en natuurlijk was er de verrassing geweest dat een dame als zij zo’n ding bij naam en toenaam kon benoemen. Een tweetal telefoongesprekken waren het gevolg èn het zalige plan zo’n karretje te bekomen teneinde ergens langs de kust daar een pier mee te berijden. En toen kwam er dat olijke plan van Deus Ex Machina: ‘date ex machina’.

date ex machina

Als een waar tijdreizigster was het vanzelfsprekend gebleken af te reizen naar Vlaanderen. Antwerpen om precies te zijn. Een niet echt vanzelfsprekende plaats voor een Haagse maar gegeven de psychologische ligging halverwege Brussel en Den Haag, de enige plaats die in aanmerking zou kunnen komen voor een afspraakje. Post Victoriaans bezien was het geen afspraak en al helemaal geen date. Dat soort zaken zijn respectievelijk twintigste en eenentwintigste eeuws. Het was eerder een tête à tête. Zonder chaperonne. De gekozen locatie, hoe kan het ook anders met tijdreizigers, was natuurlijk de restauratie van de spoorwegkathedraal van Antwerpen. Een passender plek bestond niet. Een passender datum overigens niet. De zon scheen zelfs.

Na de thee kwam de koffie en een croissant. De bakjes van de kat vulden zich met zalm, niet bepaald een prettig luchtje zo in de ochtend, en water. Een spiegelmoment verzekerde haar van zichzelf en na wat twijfel over passende kleding en hakhoogte verdween ze in haar jas en onder een bolhoedje. Tijdreizigers dragen hoeden immers. De tram kraakte en piepte als een eeuw geleden en de trein vertrok van een station dat zich in zekere zin kon meten met dat van de bestemming van de trein. Ze reisde van Holland Spoor naar Vlaamse trots, het klonk als een boektitel. Geen Fyra te bekennen, dat was vooral geruststellend. Geen vertraging ook. Overstappen in Roosendaal, deze keer geen roepende negotiant met karretje met koffie en koeken op het perron. Die was immers in de tijd verdwenen. Enkele hoofdstukken later dook haar trein ondergronds om aan te komen in het Antwerpse ruimtestation. Captain Kirk was nergens te bekennen, net zo min als Mister Spock. Het verbaasde haar opnieuw welk een wandeling en klim er nodig bleek om in de kathedraal te komen. Eenmaal daar echter bleek de tijdreis er op te zitten. De brede marmeren, of waren het granieten, trappen brachten haar naar de restauratie. ‘Le Royal Cafe’ staat er boven de toegangsdeur. Iets deed haar bedenken dat er eigenlijke ‘Le Café Royal’ zou moeten zijn, ze twijfelde.

Drie seconden waren er nodig om de brede lach en de opgestoken hand van haar amice te zien. Dertig seconden om gezamenlijk te landen aan een tafeltje ergens in het midden van het etablissement. De plaatsing was zodanig dat het haar lukte om de wijzer van de immense klok in de even immense spiegel op het halve uur een sprongetje te zien maken en al vibrerend tot stilstand te zien komen. Het was half twee. Een dame wenst overzicht te hebben.

Beleefdheden en grapjes werden uitgewisseld. Tot wederzijds genoegen. Goede koffie en een side-dish vergezelden hen. Niet lang duurde het voordat de boeken op tafel kwamen. Hij had een bijzonder boek meegenomen, een boek over een oude vrouw die schrijft, van een mannelijke auteur, een leeftijdsgenoot. ‘Godenslaap’ geschreven in 2008 door Erwin Mortier had het voor hem gewonnen van onder meer de Brontë’s. Omwille van het tijdreizen. Zij had, uiteraard, haar laatst geschreven roman meegenomen. Van ‘The old man and the sea’ van Hemingway kon ze immers onmogelijk scheiden en hoe kon trouwens een verhaal van een andere schrijver meer geliefd zijn dan het boek dat je zelf schreef?

Een middag, een goede maaltijd, vele gespreksonderwerpen, een stadswandeling, een bezoek aan (natuurlijk) Den Engel op de markt en een blik in de Scheldetunnel verder, eindigde de ontmoeting waar die begon. Zelfs een val kon niet voorkomen dat ze aan hetzelfde tafeltje in het station zaten. Want cirkels zijn rond en het is belangrijk om wat mooi is begonnen, mooi af te ronden. Een vervolg zal er zeker en vast (of is het ‘vast en zeker’?) komen. In Brussel. In ‘s-Gravenhage. Aan het begin van de avond wandelde ze wederom het ruimteschip in om terecht te komen in een trein. Naar een station in het Haagse. Naar een piepende tram. Naar een kamer waar een kat ongeduldig wachtte. De zalm was op. Het was gegaan zoals ze verwacht had. Een heerlijke dag, een pracht ontmoeting, twee geesten die verwant bleken te zijn, plezier en aandacht voor de schoonheid van het verleden en bedachtzaamheid over het heden. Een ontmoeting ook die welzeker niet alleen een vervolg verdient maar het grote genot van het lezen van een prachtboek dat in de tas mee terug reisde opleverde.

Alice Anna Verheij ontmoette Hugo Schellekens in het kader van ‘date ex machina’ en het werd bovenal een ‘magical date’.

© Alice Anna Verheij

‘Verfris je gender’ op het Lesbisch Festival Den Haag.

Van 22 t/m 24 maart 2013 organiseren COC Haaglanden en COC Nederland in samenwerking met LaVita Publishing, On Heelz, Intense Impact, Quirky, Vreerwerk, Travel Women en Krijg ’t het LesBian Festival in Den Haag.

lbf

Op zaterdag 23 maart wordt in de middag ‘Verfris je gender’ georganiseerd door Vreerwerk. Ik zal er als gespreksleidster de forumdiscussie leiden.

De middag wordt een culturele middag waarbij onze opvattingen over mannelijkheid en vrouwelijkheid worden uitgedaagd.

Het programma begint met een workshop over gendernormativiteit. Vervolgens wordt de Deense documentaire “Nobody passes perfectly” getoond, waarin Tomka zhaar genderreis verbeeldt en twijfels uitspreekt of zhe ooit echt als man zal slagen, en of zhe dat eigenlijk wel wil. De middag eindigt met een paneldiscussie, waarbij een viertal panelleden in gesprek gaat over feminisme, vrouwelijkheid, trans- en cisgender.

*Vreerwerk is het eenmensbedrijfje van Vreer en houdt zich bezig met gendereducatie en transgender- en intersexrechten advocacy .

Locatie: het Nutshuis aan de Riviervismarkt 5, Den Haag
Tijd: ​13.00-17.00u

www.vreerwerk.org
www.lesbianfestival.nl
www.nutshuis.nl
www.aliceannaverheij.nl

Twee onvergetelijke tentoonstellingen op komst.

Vanaf half september tot na sinterklaas worden er twee onvergetelijke tentoonstellingen gehouden door mij en mijn collega Eveline van de Putte.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Van 15 september tot en met 26 oktober is UNFORGOTTEN te zien in de Domkerk in Utrecht. Daarna zal deze tentoonstelling van 10 november tot 7 december te zien zijn in Café & gallerie Quirky in Den Haag.
UNFORGOTTEN is een tentoonstelling met de beste foto’s uit ons bestand van 18.000 foto’s die we in het kader van het Headwind project gemaakt hebben in Nepal, Sikkim (India) en Nederland. De foto’s laten het leven van de vluchtelingen uit Bhutan zien in de kampen in Nepal en gaat in op de resettlement van hun waardoor zij in enkele jaren in diaspora worden gebracht.

  • 15 september – 26 oktober
    Domkerk Utrecht
    Project presentatie en vernissage met live muziek op zondag 23 september om 12.30u.
  • 10 november – 7 december
    Café & galerie Quirky, Tasmanstraat 128 Den Haag
    Vernissage en fundraising dinner (traditioneel Nepalees-Bhutaanse schotel) met live muziek op zaterdag 10 november om 18.00u.
    Reserveren gewenst. Prijs: €20 waarvan €5 gedoneerd wordt aan de Empowerment Foundation voor het Headwind project.


Reserveren is gewenst en kan op 070 3808502 of info@cafequirky.com

* In English *

From September 15 until October 26 UNFORGOTTEN, the photo exhibition, can be seen at the Domchurch in Utrecht. UNFORGOTTEN will be brought there in co-operation with the Domchurch Citypastoraat.
Special presentation of Headwind and UNFORGOTTEN is on Sunday September 23rd at 1 PM.

From November 10 until December 7 UNFORGOTTEN will travel to Cafe & gallery Quirky in the Tasmanstraat 128 in The Hague. The vernissage on Saturday November 10 will be followed by a fundraising dinner at 6 PM. Cost €20 of which €5 is donated to the Empowerment Foundation’s Headwind project. Reervations needed and can be made at 070 3808502 or info@cafequirky.com.

Thuis

Thuis is een etage in Den Haag met buiten regen en grijze lucht. Thuis is een boerderij in het Jhapa district met een mangoboom, een waterput, een toilet buiten en zon en moesson.

Thuis is mijn kinderen vast kunnen houden in plaats van te zien via Skype vanuit een krakkemikkig cybercafé in de stoffige stad. Thuis is mijn vrienden bij me weten en samen dal bhat eten na een lange dag.

Thuis is een wc met een wc pot en warm stromend water en altijd stroom. Thuis is load shedding en een gat in de grond in het veld.

Thuis is een geveegde straat met nieuwe auto’s en af en toe een motorfiets. Thuis is stof op de weg maar geen plaveisel, kleine oude auto’s die rammelen en waaraan altijd iets mankeert en die omgeven worden door grote aantallen brommertjes en motorfietsen in een orgastische mobiele heksenketel.

Thuis is gesloten kerken en hier en daar een moskee die vooral niet teveel mag opvallen. Maar thuis is ook in elke straat tempeltjes en heiligdommen, allerlei goden, geluiden, bloemenkransen, tika’s en wierook. En altijd het geluid van iemand die ergens zijn religieuze plicht doet. Zonder dwang.

Thuis is een zacht maar leeg bed waar heel soms iemand anders me vergezeld en thuis is een hard bed met de zachte armen van een lieve vrouw die me warm houdt, en ik haar.

Thuis is mensen op straat die snel lopen en niet lachen, gekleed in sobere kleuren. De gezichten vertrokken in een grimas van economische moeite en de onbedwingbare behoefte aan meer van wat dan ook. En thuis is vrouwen in de kleurigste gewaden en overal de lach van armoede en de aanvaarding van het gebrek aan van alles.

Thuis is Nederland. Thuis is Nepal. Voortaan ben ik altijd thuis.

Alice © 2011