Debat op 2: reconstructie van een mislukte uitzending.

Noot: de redactie van Debat op 2 heeft niet gereageerd en ik verwacht ook dat ze dat niet doen. Uiteraard is dat een zwaktebod. Het zei zo. Daarmee komt ook een einde aan de discussie op mijn schrijfplek. Er worden geen nieuwe inzichten gepresenteerd in de reacties dus hiermee sluit ik ook de reactiemogelijkheid. Iedereen bedankt voor de instemmende èn de afwijzende reactie op wat ik over dit onderwerp geschreven heb in de afgelopen dagen. Een goede decembermaand gewenst.

Alice Anna

De KRO en NCRV hebben een gezamenlijk debatprogramma.

Ongeveer een jaar geleden is de redactie van het programma Debat op 2 gewezen op de problematische situatie van transgenders in de Nederlandse samenleving. In het jaar na die eerste signalering heeft men mensen gezocht die de redactie konden helpen een goed programma te maken. Die mensen heeft men gevonden en er is een aantal bijeenkomsten en een serie gesprekken georganiseerd. Daarbij heeft men ook gezocht naar meningen die tegengesteld zijn aan die van de transgenders zelf. Als belangrijkste heeft men daar een ‘deskundige’ opgevoerd in de persoon van de psychiater a Campo die verklaard tegenstander is van geslachtscorrigerende operaties op basis van aangetoond onwetenschappelijk broddelwerk onderzoek (zie reacties naar aan leiding van publicaties hierover van zijn hand in Trouw van 2005 en op andere plaatsen in 2007 en later).

Een aantal weken voor de uitzending heeft men nog gesprekken gevoerd en was voor de beoogde deelnemers duidelijk dat er een afgewogen programma zou komen met discussies over maatschappelijke positie, arbeidsproblematiek, gezondheidszong en zo meer. Deze onderwerpen waren gekoppeld aan de uitkomsten van het SCP onderzoek dat recent verscheen en dat onder embargo beschikbaar was gesteld aan de programmamakers. De deelnemers hadden de terechte verwachting dat het programma ook nadrukkelijk over deze onderwerpen zou gaan en over de conclusies uit dat rapport.

Een week voor de uitzending heeft de VARA met Paul de Leeuw een programma gemaakt over transgenders. Mensen die in dat programma voor het voetlicht kwamen zijn door de redactie van Debat op 2 in de dagen daarna benaderd om ook op te treden in hun programma. Bij afwijzende reacties heeft men deze mensen herhaald onder druk gezet om toch deel te nemen. Zelfs ouders van genderkinderen. Zonder succes overigens.

Enkele dagen voor de uitzending kregen deelnemers te horen dat zij gedegradeerd waren tot publiek en hun de spreektijd ontnomen was. (Zie reacties op de door mij geschreven open brief op deze website.) Verder is enkele dagen voor de uitzending een bekende in artiestenland (een acteur) uitgekomen voor zhaar transgender identiteit. Deze persoon is door de redactie op het laatste moment in de uitzending gehaald en prominent aan het woord gekomen. Daarmee de andere deelnemers voor een verrassing stellend want deze persoon is in de voorbereidende gesprekken niet betrokken geweest. Waarbij nog komt dat het de vraag is of deze persoon op dit punt in zhaar eventuele transitie wel betrouwbare studiogast kan zijn.

Vlak voor de uitzending bleek de presentatrice ziek te zijn en werd zij vervangen door Arie Boomsma. Deze heeft naar eigen zeggen zich snel op de hoogte gesteld door onder andere te kijken naar de uitzending van Paul de Leeuw. Een magere voorbereiding. De vervanging van de presentator werd bij deelnemers en publiek pas vlak voor aanvang van de uitzending bekend gemaakt. Er was geen mogelijkheid meer om hier op aan te passen ondanks dat enkelen niet gelukkig waren met deze presentator.

De tot publiek gedegradeerde deelnemers werd aangegeven niet te reageren in het programma omdat zij daarmee de loop van het programma zouden verstoren en anderen daarmee spreektijd zouden ontnemen. Het publiek heeft zich aan die aanwijzing gehouden.

Tijdens de uitzending heeft de presentator (en de regie) onvoldoende ruimte gegeven tot weerwoord op de regelrecht geuitte transfobie. Daarnaast is men niet duidelijk geweest in de status van enkele prominente deelnemers waaronder een ‘werkgever’ die uitgesproken negatief over en zelfs openlijk discriminerend naar transgenders was maar zelf een transman is volgens sommigen (en volgens anderen weer niet). Een wel heel bijzondere keuze van deelnemer. Ook is niet ingegrepen op discriminerende uitlatingen. Er is wel sprake geweest van een extreme onbalans in het programma zoals ik in mijn open brief onderbouwd heb. Maar ook heeft men in het programma een aantal onderwerpen die vooraf met de deelnemers afgesproken waren niet aan de orde laten komen. Het SCP rapport is slechts in de marge benoemd. De procedures rond gezondheidszorg voor transgenders zijn niet aan de orde gekomen terwijl die nu juist wel door deelnemers als uiterst belemmerend voor het functioneren van transgenders en als knelpunt waren benoemd.

Al deze en andere bij mij bekende feiten rond de aanpak die door de redactie van Debat op 2 is gevolgd op een rij zettend moet worden vastgesteld dat deze redactie deelnemers en publiek gemanipuleerd heeft om tot een ‘spannender’ en controversiëler uitzending te komen. In goed Nederlands: sensationeler. Dat is in gesprekken met deelnemers ook aangegeven in het bekende televisiejargon: het format van het programma eiste dit. Sensatielust en controverse waren dus blijkbaar de doelen van de programmamakers.

De redactie van Debat op 2 heeft in hoge mate onethisch gehandeld. Regisseur en producent hebben dit laten gebeuren en de presentator heeft een en ander in de uitzending versterkt. (Let daarbij met name op het interruptiegedrag en de meerdere herhalingen van de sensationele maar volslagen onjuiste uitlating van de psycholoog a Campo over het percentage psychisch gestoorden onder de transgenders.).

De vraag werpt zich op of de handelswijze van de redactie van Debat op 2 ethisch door de beugel kan. Ik stel daarbij dat dat niet zo is. Wat dat betreft moet ik de open brief die ik gestuurd heb aan de redactie, hun directies en een aantal landelijke dagbladen aanscherpen. Hierbij dus mijn aangescherpte standpunt:

De redactie van Debat op 2 heeft onethisch en onjournalistiek gehandeld. Zij heeft deelnemers en publiek onder druk gezet teneinde een uitzending te kunnen maken die sensationeel genoeg was naar het oordeel van de redactie. Daarmee hebben de redactie, de regie, de productie en de programmaleiding de opdracht aan de publieke omroep om zorgvuldige programma’s te maken geschonden. Daarnaast is er sprake van aantoonbaar onjournalistiek handelen.

Wat mij betreft ligt hier een taak voor de netcoördinator van Nederland 2 om in te grijpen en bij de programmamakers om hun excuses aan te bieden voor deze handelswijze, naast het zich ter harte nemen dat zij niet betaald worden voor het maken van wanproducten van publiek geld. Transgenders in Nederland hebben er recht op om fatsoenlijk behandeld te worden, ook door programmamakers van de publieke omroep.

© 2012 Alice Anna Verheij

Advertenties

Open brief aan de KRO en NCRV.

Noot: hiermee sluit ik de reacties op deze open brief. Dank iedereen voor de hartverwarmende steunbetuigingen. Een antwoord van KRO / NCRV laat vooralsnog op zicht wachten maar ik ziee geen toegevoegde waarde in verdere reacties op dit moment. Mocht er uit Hilversum alsnog een reactie komen dan meldt ik die hier integraal.

OPROEP: als je als transgender of iemand die betrokken is met transgenders het eens bent met deze open brief en mij wilt steunen in dit publiekelijke protest tegen de uitzending van Debat op 2, laat mij dat dan weten in een reactie hier. Ik neem deze dan in ondertekening mee in de brief die ik maandag verstuur.

Alice Anna

Den Haag, 18 november 2012

Beste omroepbazen van de KRO en NCRV,
beste programmamakers van Debat op 2,

Gisterenavond heb ik naar het door Arie Boomsma gepresenteerde Debat op 2 programma gekeken. Ik heb het uitgekeken ondanks mijn sterke aandrang weg te zappen.

Het doel van een debat is om op grond van een stelling of situatie voor- en tegenstanders aan het woord te laten. Deze keer was de subtitel van Debat op 2 ‘Man of vrouw’ en ging het over de maatschappelijke positie van transgenders in Nederland. De timing van het programma was goed omdat er een publicatie van het Sociaal Cultureel Planburo was verschenen waarin duidelijk wordt dat de sociaal maatschappelijke positie van en de gezondheidszorg voor transgenders in Nederland ernstig te wensen over laat. Uw programmamakers waren zich daarvan bewust en het programma zou een uitgelezen kans zijn geweest om mee te helpen aan een betere beeldvorming over transgenders en verbetering van hun positie.

Maar het programma ontspoorde ernstig.

Zo ernstig dat nu achteraf alleen maar geconcludeerd kan worden dat het schadelijk is geweest voor transgenders in Nederland. De oorzaken hiervan zal ik in kort bestek opsommen.

  1. De (inval)presentator was onzorgvuldig in het gendergewijs goed aanspreken van zijn gasten.
  2. Er was een bijzonder sterke onbalans in het programma voor negatieve mening en beeldvorming over transgenders door het opvoeren van mensen met een zeer kortzichtige blik en schaamteloze vooroordelen. Deze mensen deden uitlatingen die te gek voor woorden zijn en het waard zijn om te melden bij anti discriminatie buro’s. Maar een adequaat weerwoord werd niet gezocht of zeer kort gehouden.
  3. Jullie hebben de psychiater A Campo opgevoerd. De man is jaren geleden al naar aanleiding van teksten van hem in onder andere Dagblad Trouw onderuit gehaald op de wetenschappelijk rammelende opzet en onderbouwing van zijn zogenaamde onderzoek naar psychiatrische stoornissen bij transgenders. Deze man is uiterst omstreden en wordt in de wereld van begeleiding en behandeling van transgenders gezien als een charlatan. Zijn mening dat 60% van de transgenders psychisch gestoord is werd door Arie Boomsma nog eens een drietal malen onderstreept. Het weerwoord van Peggy Cohen van het VU genderteam werd dermate kort gehouden dat zij de kans niet kreeg aan te geven waarom A Campo’s beweringen flauwekul zijn. Het is onbegrijpelijk dat jullie deze man een platform voor zijn transfobie hebben gegeven, zeker gegeven zijn wel zeer twijfelachtige staat van dienst.
  4. Er werd een ‘werkgever’ opgevoerd die niet als werkgever serieus te nemen is. Waarom niet de baas van een stevig bedrijf dat beleid heeft rond de omgang met transgenders op de werkvloer? Philips, KPN en vele grotere bedrijven hebben een dergelijk beleid.
  5. Ouders die hun kinderen niet accepteren zoals ze zijn vinden we overal. In het geval van de ouders die aan het woord kwamen droop de stupiditeit en het empatisch onvermogen van het scherm. Een fatsoenlijke bespiegeling over hun overduidelijke empatische stoornis kwam niet aan de orde, wel kregen ze buitensporig veel ruimte hun eigen kind te schofferen.
  6. De jonge transvrouw die aan bod kwam werd in haar toelichting onderbroken door de man van datzelfde ouderpaar. Zij kon daardoor haar reactie niet afmaken en haar verhaal werd daarmee ook onderuit gehaald. De woorden ‘als vrouw’ kwamen regelmatig over de bühne. Dat suggereert dat ze niet als een vrouw maar als een man die vrouw probeert te zijn werd gezien. Een impliciete houding die in het programma bleef hangen.
  7. Er is niet of nauwelijks ingegaan op het SCP onderzoek. Een aantal hoofdlijnen kwam aan bod maar vervolgens werden die ondergesneeuwd in negatieve meningen over het bestaansrecht van transgenders, niet over hun problemen.
  8. Het debat ging dus uiteindelijk over de vraag of transgenders wel mogen bestaan in deze maatschappij. De meningen waren overwegend negatief en een goed antwoord op de vraag waarom de sociaal maatschappelijke positie van transgenders in Nederland zo slecht is kwam niet tot stand. Op die vraag was geen verdieping maar werd het verschijnsel slechts benoemd. Dat is zoals een ieder weet geen debat maar maakt van een goed debat juist een farce.

Als ik dit alles zo bekijk kan ik niet anders dan vaststellen dat de programmamakers en de inval presentator jammerlijk gefaald hebben in het ogenschijnlijke doel van het programma. Sterker nog, het programma schaadt transgenders, hun maatschappelijk positie en de mogelijke verbetering van die positie. Immers het beeld dat het programma geeft is er een van gelegitimeerde afwijzing van transgenders in Nederland.

Ik vraag mij af of het programma zou zijn uitgezonden als er op deze wijze over homoseksuelen, gehandicapten, Marokkanen of Joden was gesproken. De meningen van transgenders die naar dit programma gekeken hebben lopen uiteen van: ‘dit nooit meer’ via ‘schandalig’ en ‘tenenkrommend’ tot ‘waarom doen ze ons dit aan?’. Wat jullie als programmamakers niet schijnen te realiseren is dat juist dezer dagen een voor transgenders belangrijk wetsvoorstel in de tweede kamer ter bespreking ligt, dat moet leiden tot een eenvoudiger juridische geslachtswijziging. Een voorstel waar al heel lang op gewacht wordt en dat ondanks de manco’s die er nog in zitten voor velen een strohalm is waar aan wordt vastgehouden. Een programma met een dergelijk bedroevende stigmatisering van transgenders als Debat op 2 kan ook een dergelijk proces schaden omdat het de meningen van de Nederlanders ten opzichte van transgenders negatief beïnvloedt. Ik ben bang voor ‘collatoral damage’ als gevolg van dit programma.

Verantwoordelijken voor Debat op 2, jullie hebben een wanprestatie geleverd en een zeer kwetsbare groep mensen gekwetst en geschonden. Er past schaamrood en een excuus aan de transgenders in Nederland. Er past reparatie door een programma te maken dat de bevindingen van het SCP in hun rapportage op een afgewogen wijze aan de orde stelt en een maatschappelijk debat over uitsluiting, slechte zorg en maatschappelijke achterstelling voert voor, over en met deze groep.

Maar bovenal past schaamte voor een kwalitatief triest televisie product. Ik begrijp van de Twitter account van Arie Boomsma dat hij Ghislaine verving bij de presentatie van het programma en dat hij Paul de Leeuw’s programma als ‘research’ gebruikte. Gaan jullie altijd zo slordig om met het briefen van jullie presentatoren? Laten jullie altijd onkundige presentatoren invallen? Want duidelijk was dat Arie Boomsma het programma zowel inhoudelijk als presentatietechnisch niet kon leiden!

Ik verzoek jullie het programma terug te trekken en niet op Uitzending Gemist aan te bieden zodat er niet nog meer schade wordt berokkend dan er al is. Ik daag jullie uit een reparatie programma te maken met Arie Boomsma en mij aangevuld met een aantal echte deskundigen inclusief de onderzoeker van het SCP, mevrouw Cohen of dhr. van Trotsenburg van het VUMC en een vertegenwoordiger van het Transgender Netwerk Nederland waarin zij en ik de ruimte krijgen om duidelijk te maken wat er werkelijk mis is met de positie van en de zorg voor transgenders in Nederland.

Met vriendelijke groet,

Alice Anna Verheij
schrijfster

PS Het staat wat mij betreft een ieder vrij om deze tekst zonder aanpassingen te verspreiden via de media.

Transgender zijn in Nederland kan. Maar wel in eenzaamheid en armoede.

Vandaag kwam het Sociaal Cultureel Planburo met hun rapport over de positie van transgenders in de Nederlandse samenleving. Het is een belangrijk rapport voor mensen als ik. Belangrijk omdat het de vinger op de vele zere plekken legt en nu eindelijk eens niet volledig op het (eventuele) medische aspect maar nu juist op het sociaalmaatschappelijke aspect van het leven als transgender in dit land gericht is. De conclusies zijn ronduit schokkend.

Voor mij zijn de conclusies schokkend omdat ik niet kan ontkennen dat een groot aantal de negatieve effecten van de transitie die ik heb ondergaan te ervaren op de wijze zoals die in het rapport is omschreven. Ik ben niet anders dan andere transgenders en in wezen slachtoffer van mijn eigen transitie. Slachtoffer van mijzelf.

Een paar ‘hoogtepunten’, die dus eigenlijk dieptepunten zijn:

  • De werkloosheid onder transgenders is fors hoger dan onder andere groepen en 1/3 leeft onder armoedegrens. Velen zijn afhankelijk van een uitkering en 12% is arbeidsongeschikt.
  • Er zijn twee keer zoveel transgenders eenzaam als mensen in andere groepen in de samenleving (2/3 van de transgenders is eenzaam en 1/4 is ernstig eenzaam).
  • 40% heeft te maken met negativiteit waaronder afwijzing, ridiculisering en geweld.
  • De gezondheidszorg is niet gericht op behandeling en begeleiding van transgenders. Te weinig capaciteit, extreme wachtlijsten en geen of uiterst gebrekkige psychische begeleiding.
  • Meer dan 2/3 van de transgenders heeft over zelfmoord gedacht (8x zoveel dan de rest van de Nederlanders) en ruim 20% heeft minimaal 1 zelfmoordpoging achter de rug.

Ik wordt verdrietig van deze gegevens en de conclusies die daaraan verbonden moeten worden. De belangrijkste voor mij persoonlijk zijn dat alles dat hierboven staat onverkort op mij van toepassing is.

Daarnaast moet ik vaststellen op grond van dit rapport, eerdere rapporten (bijvoorbeeld het UWV rapport mbt de werkgelegenheid onder transgenders van vorig jaar) en eigen ervaring dat het allemaal zo erg is als het in deze rapporten lijkt te zijn. Het is in de Nederlandse samenleving volstrekt onmogelijk om als transgender te leven zonder:

  • Daling van inkomen tot zelfs een mogelijke armoedeval.
  • Ridiculisering in de maatschappij en blootstelling aan transfoob geweld.
  • Eenzaamheid en de bijna onmogelijkheid om nog relaties aan te knopen.
  • Zekerheid te hebben over werk, inkomen en maatschappelijke positie.
  • Voldoende en adequate zorg te ontvangen voor, tijdens en na de transitie.

De conclusie zijn zoals gezegd ernstig omdat ze aantonen dat transgenders in veel hogere mate dan andere groepen in de samenleving ongewild aan de rand van het bestaan kunnen komen en daar dan vervolgens alleen hun leven moeten slijten.

Voor mijn lezers die mijn teksten lezen over mijn leven en zich afvragen waarom dat leven mij soms zo extreem zwaar valt, is dit rapport het antwoord op die vragen. Het is geen fijn antwoord.

Naar mezelf kijkend moet ik ook vaststellen dat ik het er als transgender niet zo geweldig vanaf gebracht heb, maatschappelijk gezien. Inderdaad is mijn inkomen ingestort en is armoedeval mijn deel. Ik leef ver onder de armoedegrens en soms is zelfs eten een probleem. Overleven is een kwestie van met kunst en vliegwerk leven en mezelf soms iets gunnen zodat mijn leven de moeite waard blijft waarbij het duidelijk is dat dat altijd ten koste van iets anders gaat. Maak ik een kort reisje (vakantie is onbetaalbaar) dan kan het zijn dat ik een maand later geen geld voor voeding heb. Om maar eens wat te noemen.

In dit rapport komt voor het eerst in Nederland ook het begrip eenzaamheid naar voren en ook daar onderstreept het mijn eigen wrange ervaringen. Als transvrouw die ook nog eens lesbisch is moet ik vaststellen dat de kans op een leven met een partner minimaal is. Vriendschappen zijn mogelijk, en ook sterke vriendschappen. Maar een liefdesrelatie inclusief de seksuele component blijkt een doorgaans onbegaanbare weg om de eenvoudige reden dan niet transgenders zich zelden tot nooit aangetrokken voelen tot de fysiek van een transmens. Het rapport is niet expliciet in de oorzaken van de eenzaamheid van velen van mijn lotgenoten maar daar komt mijn eigen ervaring en die van anderen me in negatieve zin te hulp. Helaas. Het gevolg: een ongewild relatieloos leven dat in sommige gevallen kan leiden tot extreme eenzaamheid en depressie. Helaas weet ik daar alles van.

Ik kan nog een tijd doorgaan maar dat is niet zo zinnig. Het belangrijkste dat ik wil meegeven naar aanleiding van het verschijnen van dit rapport is dat hoewel het in Nederland gode zij dank mogelijk is als transgender te leven en zelfs een geslachtsaanpassende operatie te ondergaan, het leven alles behalve rozengeur en maneschijn is. Vooral ook dat de sociaal maatschappelijke positie dermate slechts is dat gesteld kan worden dat de stap om in het gevoelsmatige geslacht te gaan leven een bijna garantie is voor de vernietiging van een groot deel van het maatschappelijk levensgeluk.

Redt je het wel als transgender dan ben je een uitzondering want de meesten gaan flink onderuit en velen staan nooit meer op tot het sociaal maatschappelijk niveau van voor de transitie. Daarmee zijn de moeilijkheden na transitie als een straf voor een niet begane misdaad. De samenleving is niet in staat je daartegen te beschermen. De overheid is onvoldoende deskundig en de wetten en regels rond identiteit en zorg zijn tegen je.

Vandaag was reden voor tevredenheid over het feit dat dit nu eindelijk eens gesteld wordt in een rapport dat bedoeld is om de overheid zich te laten verbeteren. Maar vandaag was ook reden voor droefheid over de staat van acceptatie en bescherming van transgenders in Nederland. Criminelen worden beter behandeld en krijgen meer kansen in de maatschappij na het uitzitten van hun straf dan transgenders na hun transitie. Daarmee is een gendertransitie maatschappelijk gezien erg goed te vergelijken met een stevige gevangenisstraf. Want net als een bajesklant zul je als trangender het na de straf erg moeilijk krijgen je in de samenleving overeind te houden. Op alle gebied.

En daar moet maar eens goed over worden nagedacht.

© 2012 Alice Anna Verheij

Dit is overigens het persbericht van het SCP (het rapport is bij hun op te vragen):

Worden wie je bent.
Het leven van transgenders in Nederland

Den Haag, 17 november 2012

  1. Er zijn in Nederland naar schatting ruim 48.000 personen van 15-70 jaar ‘transgender’. Driekwart van hen is als man geboren.
  2. De meerderheid van de transgenders heeft werk, maar bijna de helft van de transgenders is daar niet open over het trans-zijn.
  3. Er zijn opvallend veel transgenders afhankelijk van een uitkering. Een derde van de alleenstaande transgenders heeft een inkomen onder de armoedegrens.
  4. Vergeleken met de rest van de bevolking zijn meer dan twee keer zoveel transgenders die aan het onderzoek meededen eenzaam, hebben zeven keer zo veel van hen ernstige psychische problemen en hebben tien keer zo veel ooit een zelfmoordpoging ondernomen.
  5. Ruim 40% van de transgenders heeft te maken met negatieve reacties.

Dit blijkt uit de SCP-publicatie Worden wie je bent, die op 17 november 2012 verschijnt. De onderzoeker, prof. dr. Saskia Keuzenkamp, schreef dit rapport op verzoek van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, die de coördinatie van het transgenderbeleid in portefeuille heeft. Het is gebaseerd op een enquête die eind 2011 / begin 2012 werd gehouden. Ruim 450 transgenders deden mee, waarvan twee derde als man is geboren en een derde als vrouw. De meeste respondenten (96%) waren tussen de 16 en 65 jaar, 4% was 65plusser.

Het verkeerde lichaam 

“De oudste bewuste gedachte die ik me kan herinneren was: ik zit in het verkeerde lichaam.“ Zo schreef een van de respondenten van het onderzoek. Degenen die als jongen zijn geboren, waren gemiddeld 14,1 jaar en de meisjes 12,4 toen ze zich dat realiseerden. Ze wisten vaak al langer dat er iets aan de hand was, maar niet wat dat was. De helft van de respondenten wist al voor het 10e levensjaar dat hun genderidentiteit niet overeenkwam met het geboortegeslacht.

Hoeveel transgenders zijn er? 

De term ‘transgenders’ wordt gebruikt voor mensen bij wie het geboortegeslacht niet of niet helemaal overeenkomt met hun genderidentiteit (het gevoel man of vrouw te zijn). Naar schatting zijn er in Nederland ruim 48 duizend personen van 15 tot 70 jaar die niet tevreden zijn met hun eigen mannen- of vrouwenlichaam en het geboortegeslacht (gedeeltelijk) willen aanpassen via hormonen en/of operaties. Er zijn meer als man dan als vrouw geboren transgenders. Op de bevolking van 15-70 jaar gaat het naar schatting om 0,6% van de mannen en 0,2% van de vrouwen.

De transitie

Transgenders verschillen naar de mate waarin zij stappen hebben gezet om te leven volgens hun genderidentiteit. De meest ingrijpende maatregel is het ondergaan van een geslachtstransitie. Nadat een psycholoog of psychiater heeft vastgesteld dat er sprake is van genderdysforie (de medische term voor transseksualiteit), moeten degenen die als man geboren zijn anderhalf jaar leven als vrouw. Bij vrouwen is dat een jaar. In die tijd krijgen zij hormonen toegediend, waardoor hun geslachtskenmerken gedeeltelijk veranderen. Om de geslachtstransitie te voltooien zijn nog operaties nodig, maar niet iedereen gaat zover.

Leefsituatie

Ruim een derde van de respondenten woont alleen, een kwart woont samen met de partner, een op de tien met partner en kinderen. Ruim de helft van de respondenten (54%) leeft altijd volgens hun genderidentiteit, 29% doet dat zelden of nooit. Ruim 20% houdt het trans-zijn verborgen voor de ouders. Op het werk zijn de respondenten veel vaker niet uit de kast (45%).

Maatschappelijke positie

Transgenders zijn relatief vaak hoogopgeleid. 44% van de respondenten heeft een hbo- of universitair diploma. De meerderheid (61%) verricht betaald werk. Opvallend is het hoge aandeel dat arbeidsongeschikt is (12%) of werkloos (9%). Ruim 40% van de respondenten kan moeilijk rondkomen. Van de alleenstaande transgenders heeft een derde een inkomen onder de armoedegrens. Onder de Nederlandse bevolking van 18-64 jaar is dat 14%.

Welbevinden en gezondheid

Twee derde van de transgenders die meededen aan het onderzoek voelt zich eenzaam, een kwart zelfs in (zeer) sterke mate. Onder de Nederlandse bevolking voelt 30% zich eenzaam en 10% (zeer) sterk. De helft van de respondenten heeft psychische problemen en 14% is ernstig psychisch ongezond te noemen. Onder de rest van de bevolking gaat het om resp. 14% en 2%.

Meer dan twee derde van de respondenten heeft er ooit aan gedacht om uit het leven te stappen; 21% deed ooit een zelfmoordpoging en 3% deed dat in het afgelopen jaar. Onder de Nederlandse bevolking heeft 8% er ooit aan gedacht, 2% ooit een poging ondernomen en deed 0,1% dat in het afgelopen jaar.

Veiligheid en negatieve reacties

Ruim een derde (37%) van de respondenten voelde zich in het afgelopen jaar niet altijd veilig in de buurt. Dat gold vooral voor degenen die in transitie waren.
42% kreeg in het afgelopen jaar een of meer negatieve reacties vanwege het trans-zijn. Dat kwam het meest voor in de openbare ruimte: 38% die conform de genderidentiteit leeft is daar in het afgelopen jaar negatief bejegend. Het meest genoemd zijn: afkeurende blikken (27%), belachelijk gemaakt zijn of het mikpunt van flauwe grappen (19%) en scheldpartijen (12%). 5% werd bedreigd en 5% seksueel geïntimideerd.

Transgenderbeleid

Transgenders hebben het niet gemakkelijk. In het rapport zijn vier thema’s genoemd waar beleid zou kunnen bijdragen aan het verminderen van de knelpunten die transgenders ervaren:

  • vermindering van de wachttijden bij de genderteams, betere vergoedingen voor bepaalde medische ingrepen en uitbreiding van de psychische zorg;
  • het vergroten van de maatschappelijke acceptatie van en kennis over transgenders;
  • het vergemakkelijken van de procedure om de geslachtsaanduiding te wijzigen in de Gemeentelijke Basisadministratie;
  • het verbeteren van de arbeidsmarktpositie van transgenders.

SCP-publicatie 2012-30, Worden wie je bent. Het leven van transgenders in Nederland, Saskia Keuzenkamp. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau, ISBN- nummer 978 90 377 0625 3, prijs € 18,50.
De publicatie is verkrijgbaar bij de (internet)boekhandel of te bestellen/downloaden via de website: http://www.scp.nl.

Voor meer informatie: Saskia Keuzenkamp, tel: 070 – 340 7813, e-mail: s.keuzenkamp@scp.nl
Voor algemene informatie: I.H. Schenk, tel: 070 – 340 5605, e-mail:
i.schenk@scp.nl

Playboy, voor mannen en vrouwen maar niet voor mij.

Ik identificeer me niet uitsluitend als vrouw. Dat kan ik niet. Ik ben zowel (en vooral) vrouw maar ook een beetje man. Ik ben beide ook niet, ik ben anders. Ik ben een transvrouw, een transgender vrouw, een vrouw met een transseksueel verleden. Om het nog maar eens duidelijk te stellen. En ik val op vrouwen. Heb soms ook relaties met vrouwen (gehad). En sex. Omdat ik transvrouw ben is dat lesbische sex binnen een lesbische relatie. En dus, als er een enquete langs komt die daar over gaat behoor ik tot de doelgroep van geënqueteerden.

Of toch niet?

De Playboy wil met de komende Gay Pride een nummer uitbrengen speciaal voor lesbische vrouwen. Volgepropt met vrouwelijke eye-candy waar vooral vrouwen geacht worden onrustig van te worden. De mannen ongetwijfeld ook dus het zal de verkoopcijfers alleen maar ten goede komen. De Playboy zou de Playboy niet zijn als ze zich niet overmatig zouden richten op sex en dus is er een enquete op touw gezet die het beeld dat mensen hebben – excuus – ‘mannen en vrouwen’ hebben van lesbische relaties en lesbische sex. De Playboy wil weten van mannen en vrouwen wat zij weten van wat de dames zoal onder en boven de lakens met elkaar uitspoken. Een enquete over damesliefde, scharen en voorbinddildo’s dus. So far so good.

Nu ben ik de lulligste niet – pun intended – dus dacht deze dame de betreffende enquete maar in te gaan vullen. Ik ben natuurlijk vooral geïnteresseerd wat die vragen zouden zijn.
Maar toen ging het mis.

Bij vraag 1 wordt om ‘geslacht’ gevraagd. Moderne transvrouw als ik ben dacht ik dus volautomatisch daar ‘anders’ of ‘derde’ of ‘transgender’ in te kunnen vullen. Nou, mooi van niet dus. De Playboy verplicht me meteen bij vraag 1 al om man of vrouw te zijn. En het is een verplichte vraag dus ik mag niet voorbij Start, ontvang geen Playboy mok en hoef nog net niet door naar de gevangenis.

De Playboy is een uiterst conservatief blaadje met blootplaatjes en wat camouflage artikelen er omheen om het vooral maar de onderscheiden van de ranziger pornoblaadjes bij de sigarenboer of de Bruna. Goed, de foto’s zijn gemaakt door duurdere fotografen met duurdere apparatuur op locaties die de Jort Kelders van deze wereld ongetwijfeld bekend zullen voorkomen. Maar daar houdt het onderscheid dan ook wel mee op. Om met Golden Earring termen te spreken: het gaat ze om tits and asses en wie kunnen het daar nu beter over hebben dan hitsige vrouwen en geile heteromannen? Bij de Playboy is er geen plaats voor respondenten die niet voldoen aan de hormoongestuurde beelden in de hoofden van de redacteuren van het nationale pornoblad voor de nouveau riche. Transgenders bestaan niet en als ze wel bestaan zijn het dus geen mannen en vrouwen en mogen ze dus ook niet meepraten over ‘het beeld van lesbische relaties en lesbische sex in Nederland.’

Nou bedankt hoor Playboy. Goed gedaan jongens. Ik en mijn vriendandersen staan wel weer langs de zijlijn.

Gelukkig heb ik de Playboy niet nodig om de vragen te beantwoorden (of bedenken).

© 2012 Alice Anna Verheij